Independent: Η Λιβύη εγκρίνει τη συμφωνία με την Τουρκία για τα θαλάσσια σύνορα στην ανατολική Μεσόγειο

Το κοινοβούλιο της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα την Τρίτη την αμφιλεγόμενη θαλάσσια συμφωνία που υπέγραψαν το 2019 η Τουρκία και η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, αναζωπυρώνοντας τη διαμάχη με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο για τις θαλάσσιες ζώνες στην ανατολική Μεσόγειο, όπως μεταδίδει η Independent.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη και συντάσσεται με τον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χάφταρ, ενέκρινε το μνημόνιο συνεννόησης που είχε υπογραφεί με την τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας στην Τρίπολη.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την απόφαση, τονίζοντας ότι «δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και αβάσιμο χαρακτήρα του μνημονίου». Υποστήριξε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, ώστε να υπάρχει νομική βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, και ότι η συμφωνία αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών που βρίσκονται ανάμεσα στις τουρκικές και τις λιβυκές ακτές.

«Η γεωγραφία και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας δεν μπορούν να αλλάξουν με μονομερείς και νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», ανέφερε το υπουργείο. Πρόσθεσε ότι ενημέρωσε τους εταίρους και συμμάχους της Ελλάδας και «θα λάβει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα για τη διαφύλαξη των κυριαρχικών της δικαιωμάτων». Η Κύπρος καταδίκασε επίσης την ψηφοφορία, χαρακτηρίζοντας το μνημόνιο «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο».

Η συμφωνία και οι αντιδράσεις στην ανατολική Μεσόγειο

Η συμφωνία καθορίζει θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας ανάμεσα στις δύο χώρες. Οι μεγάλες ανακαλύψεις φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια έχουν εντείνει τις διεκδικήσεις για τα υπεράκτια ύδατα της περιοχής.

Οι βουλευτές ακύρωσαν επίσης δύο ψηφίσματα του 2020, σύμφωνα με τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο Αμπντουλάχ Μπιλέγκ. Το ένα απέρριπτε τις συμφωνίες με την Τουρκία και το άλλο διέκοπτε τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα. Το κοινοβούλιο είχε αντιταχθεί στις συμφωνίες όταν η Τουρκία στήριζε την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χάφταρ.

Αξιωματούχοι και από τις δύο λιβυκές πλευρές χαιρέτισαν την απόφαση. Ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του Χαλίφα Χάφταρ, δήλωσε ότι οι αποφάσεις σηματοδοτούν «ένα βήμα προς την υπέρβαση των διαφορών του παρελθόντος». Χαρακτήρισε τη συμφωνία μέσο προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Λιβύης στη Μεσόγειο και την Τουρκία «σημαντική περιφερειακή δύναμη».

Το υπουργείο Εξωτερικών της κυβέρνησης της Τρίπολης, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα, χαρακτήρισε την ψηφοφορία «θετική εξέλιξη» για τις σχέσεις με την Τουρκία. Ανέφερε ότι η συνεργασία θα προχωρήσει «σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες και τις αρχές του διεθνούς δικαίου».

Την Τρίτη, ο Ντμπέιμπα συναντήθηκε στην Τρίπολη με τον επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραχίμ Καλίν. Σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης, συζήτησαν θέματα ασφάλειας, τις περιφερειακές εξελίξεις και τη μετανάστευση.

Η στάση της Αιγύπτου και το πολιτικό πλαίσιο στη Λιβύη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει ότι η συμφωνία παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων χωρών. Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Αίγυπτος, που εδώ και χρόνια στηρίζει τον Χάφταρ και το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, έχει επίσης απορρίψει τη συμφωνία. Τον Αύγουστο του 2020, το Κάιρο και η Αθήνα υπέγραψαν δική τους συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες. Έλληνες αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει ότι αυτή ουσιαστικά ακυρώνει τη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης.

Η ψηφοφορία σημαίνει ότι οι βασικοί σύμμαχοι της Αιγύπτου στη Λιβύη στηρίζουν πλέον μια συμφωνία την οποία το Κάιρο έχει απορρίψει. Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι δήλωσε ότι συζήτησε τηλεφωνικά την κατάσταση στη Λιβύη και την ανατολική Μεσόγειο με τον Έλληνα ομόλογό του την Τρίτη, χωρίς να αναφερθεί ευθέως στην ψηφοφορία.

Η απόφαση έρχεται μετά την προσέγγιση της Τουρκίας με την ανατολική Λιβύη τα τελευταία χρόνια. Η χώρα βυθίστηκε στο χάος μετά την εξέγερση του 2011, με τη στήριξη του ΝΑΤΟ, που ανέτρεψε και σκότωσε τον επί χρόνια ηγέτη της, Μουαμάρ Καντάφι. Αργότερα, η πλούσια σε πετρέλαιο χώρα διχάστηκε ανάμεσα σε αντίπαλες κυβερνήσεις στα ανατολικά και τα δυτικά.

Ο Ντμπέιμπα ηγείται της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης στην Τρίπολη, στα δυτικά, ενώ ο πρωθυπουργός Οσάμα Χαμάντ ηγείται της ανατολικής διοίκησης. Ο Χάφταρ, διοικητής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, διατηρεί επίσης την εξουσία στην ανατολική πλευρά.

Η Λιβύη αποτελεί ακόμη σημαντικό σημείο διέλευσης για μετανάστες από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, οι οποίοι εγκαταλείπουν πολέμους και οικονομικές δυσκολίες και επιχειρούν επικίνδυνες θαλάσσιες διαδρομές προς την Ευρώπη.