Κογκρέσο: Οι Δημοκρατικοί ποντάρουν σε «μπλε κύμα» και διεκδικούν ρεπουμπλικανικά προπύργια

Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να απέχουν μόλις δύο εβδομάδες, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τους Δημοκρατικούς να κερδίζουν έδαφος. Το κόμμα ελπίζει σε ένα ισχυρό «μπλε κύμα», που θα μπορούσε να αναδιατάξει τις πολιτικές ισορροπίες στο Κογκρέσο.

Οι πρόσφατες μετρήσεις αποτυπώνουν τάση που δίνει στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να διεκδικήσουν έδρες και σε πολιτείες που θεωρούνται παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές, παρότι μέχρι πρόσφατα η προοπτική νίκης τους εκεί εκτιμούνταν ως μικρή.

Οι υψηλότερες προσδοκίες συνοδεύονται, όμως, από μεγαλύτερη πίεση για το κόμμα. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν πως αν οι Δημοκρατικοί δεν καταφέρουν να ελέγξουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, το αποτέλεσμα μπορεί να θεωρηθεί απογοητευτικό· την ίδια στιγμή, οι Ρεπουμπλικανοί θα έχουν περιθώριο να εμφανίσουν την έκβαση ως πολιτική νίκη.

Σχεδόν δέκα μονάδες μπροστά στην πρόθεση ψήφου εμφανίζονταν οι Δημοκρατικοί σε δημοσκόπηση του ABC News και της The Washington Post. Την ίδια ώρα, οι υποψήφιοί τους για τη Γερουσία διεκδικούν σοβαρά έδρες στην Αλάσκα, την Αϊόβα, το Κάνσας και το Τέξας, πολιτείες που αποτελούν διαχρονικά προπύργια των Ρεπουμπλικανών.

Στο Μίσιγκαν και την Τζόρτζια, οι αναμετρήσεις παραμένουν αμφίρροπες, καθώς οι Δημοκρατικοί προσπαθούν να κρατήσουν τις έδρες τους. Το βασικό ερώτημα, μετά τη συντριπτική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ το 2024, είναι αν οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν σωστά τη δυναμική των Δημοκρατικών ή υπερεκτιμούν την κινητοποίηση των ψηφοφόρων τους.

Συνήθως, το κόμμα του προέδρου χάνει έδαφος στις ενδιάμεσες εκλογές, με τις απώλειες να είναι ιδιαίτερα συχνές στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Υπάρχουν, ωστόσο, εξαιρέσεις που υπενθυμίζουν ότι οι πολιτικές συνθήκες μπορούν να διαψεύσουν τις προβλέψεις.

Επί Τζορτζ Γ. Μπους, το 2002, οι Ρεπουμπλικανοί κέρδισαν επιπλέον δύναμη στο Κογκρέσο, ενώ οι ΗΠΑ εξακολουθούσαν να βιώνουν τις συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου. Μία ακόμη εξαίρεση σημειώθηκε το 1998, όταν οι Δημοκρατικοί του Μπιλ Κλίντον πρόσθεσαν έδρες στη Βουλή, χωρίς να αποκτήσουν πλειοψηφία. Στην έκβαση συνέβαλαν τόσο η ισχυρή οικονομία όσο και η αντίδραση μερίδας ψηφοφόρων στον τρόπο με τον οποίο οι Ρεπουμπλικανοί χειρίστηκαν την υπόθεση Μόνικα Λεβίνσκι.

Παρόμοιες περιπτώσεις υπήρξαν και σε νεότερες εκλογές. Το 2022, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε την απόφαση Roe v. Wade, οι Δημοκρατικοί έχασαν εννέα έδρες στη Βουλή, αλλά η ήττα τους ήταν πολύ μικρότερη από εκείνη που προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις. Την επομένη της ψηφοφορίας, ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν χαρακτήρισε την ημέρα «μια καλή μέρα για τη δημοκρατία», αν και οι Ρεπουμπλικανοί πήραν ξανά τον έλεγχο του σώματος.

Το 2018, από την άλλη, ο Τραμπ προσπάθησε να προβάλει ως επιτυχία την αύξηση της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία, ενώ το κόμμα του έχασε τη Βουλή. Οι πιο μεγάλες απώλειες σημειώθηκαν το 1994, όταν οι Δημοκρατικοί έχασαν 54 έδρες, και το 2010, όταν η ενίσχυση του Tea Party συνέβαλε ώστε το κόμμα του Μπαράκ Ομπάμα να χάσει 63 έδρες.

Το CNN εκτιμά ότι ο Τραμπ μπορεί να αμφισβητήσει την αξιοπιστία της εκλογικής διαδικασίας ή να επιχειρήσει να παρουσιάσει κάποια πλευρά του αποτελέσματος ως νίκη, όποια κι αν είναι η συνολική έκβαση.

Οι έδρες-κλειδιά στη Γερουσία και τη Βουλή

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι δέκα πιο αμφίρροπες αναμετρήσεις για τη Γερουσία, σε μια εκλογική χρονιά όπου διεκδικούνται συνολικά 35 έδρες. Οι Δημοκρατικοί υπερασπίζονται τρεις, στην Τζόρτζια, το Μίσιγκαν και το Νιου Χάμσαϊρ. Οι άλλες επτά ελέγχονται από Ρεπουμπλικανούς και βρίσκονται στην Αλάσκα, την Αϊόβα, το Κάνσας, το Μέιν, τη Βόρεια Καρολίνα, το Οχάιο και το Τέξας.

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, οι επαναλαμβανόμενες αλλαγές στα όρια των εκλογικών περιφερειών έχουν μειώσει τις έδρες που παραμένουν πραγματικά ανταγωνιστικές. Το μη κομματικό Cook Political Report κατατάσσει 21 περιφέρειες στις αμφίρροπες: 15 εκπροσωπούνται σήμερα από Ρεπουμπλικανούς και έξι από Δημοκρατικούς.

Παράλληλα, οι εκτιμήσεις θεωρούν δέκα έδρες Ρεπουμπλικανών δυνητικά ευνοϊκές για τους Δημοκρατικούς. Το ίδιο ισχύει για μία περιφέρεια που εκπροσωπείται από ανεξάρτητο βουλευτή, ο οποίος έχει αποχωρήσει από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Στον αντίποδα, οι προβλέψεις ευνοούν τους Ρεπουμπλικανούς σε οκτώ περιφέρειες που ελέγχονται από Δημοκρατικούς.

Η εικόνα των αριθμών αναδεικνύει πόσο οριακές είναι οι ισορροπίες. Λίγες μόνο ανατροπές σε κρίσιμες περιφέρειες ενδέχεται να αρκούν για να αλλάξει ο έλεγχος της Βουλής, ενώ μια ισχυρή εμφάνιση των Ρεπουμπλικανών στις αμφίρροπες έδρες θα τους επέτρεπε να ισχυριστούν ότι έβαλαν φρένο στο αναμενόμενο «μπλε κύμα».

Οι μάχες για τη Γερουσία ξεχωρίζουν και λόγω των χαρακτηριστικών των υποψηφίων. Στη Βόρεια Καρολίνα, οι Δημοκρατικοί έχουν επιλέξει να στηρίξουν τον πρώην κυβερνήτη Ρόι Κούπερ, ενώ στη Τζόρτζια στόχος τους είναι να επανεκλεγεί ο Τζον Όσοφ.

Στο Τέξας, ο Κεν Πάξτον, Ρεπουμπλικανός γενικός εισαγγελέας, βρίσκεται αντιμέτωπος με χαμηλή δημοτικότητα και σκάνδαλα που τον έχουν απασχολήσει. Ο Δημοκρατικός διεκδικητής Τζέιμς Ταλαρίκο, αντίθετα, καταγράφει προβάδισμα σε ορισμένες δημοσκοπήσεις. Οι Δημοκρατικοί στο Κάνσας στηρίζουν τον μετριοπαθή πάστορα Άνταμ Χάμιλτον, με στόχο να σπάσουν την πολυετή παράδοση ηττών τους στην πολιτεία.

Το Κάνσας αποτελεί, ωστόσο, υπενθύμιση πως οι μετρήσεις δεν προδικάζουν την κάλπη. Το 2014, ο ανεξάρτητος υποψήφιος Γκρεγκ Όρμαν φαινόταν να προηγείται του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Πατ Ρόμπερτς, ο οποίος τελικά κέρδισε ξανά την έδρα. Το προηγούμενο αυτό δείχνει ότι οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών ενδέχεται να αλλάξουν την εικόνα της εκλογικής μάχης.

Το πολιτικό διακύβευμα για τον Τραμπ και η κινητοποίηση των δύο στρατοπέδων

Ένας από τους λόγους που δυσκολεύουν τους Ρεπουμπλικανούς να διατηρήσουν τις πλειοψηφίες τους είναι η χαμηλή δημοτικότητα του Τραμπ. Οι Δημοκρατικοί επιχειρούν να εκμεταλλευτούν το κλίμα, διεκδικώντας έδρες ακόμη και σε πολιτείες όπου παραδοσιακά η εκλογική τους παρουσία ήταν περιορισμένη.

Για να ελέγξουν και τα δύο σώματα, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία, με βάση τους συσχετισμούς του εκλογικού τοπίου. Από τις 435 έδρες της Βουλής, οι Ρεπουμπλικανοί κατέχουν 218 και οι Δημοκρατικοί 214. Ένας ανεξάρτητος βουλευτής συντάσσεται με τους Ρεπουμπλικανούς στα οργανωτικά ζητήματα του σώματος, ενώ δύο θέσεις είναι κενές.

Στη Γερουσία, η κατανομή είναι 53 έδρες για τους Ρεπουμπλικανούς, 45 για τους Δημοκρατικούς και δύο ανεξάρτητους που συνεργάζονται με τους τελευταίους. Για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί πρέπει να φτάσουν τις 51 έδρες. Σε περίπτωση ισοπαλίας, την αποφασιστική ψήφο έχει ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ως πρόεδρος της Γερουσίας.

Αν χάσει έστω και ένα από τα δύο σώματα, η κυβέρνηση Τραμπ θα έχει αισθητά μικρότερα περιθώρια κινήσεων. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να ασκούν ισχυρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο μέσω περισσότερων ερευνών και ακροάσεων, ενώ θα αποκτήσουν αυξημένη επιρροή στον προϋπολογισμό και στη νομοθετική ατζέντα.

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος πυκνώνει τις προεκλογικές του εμφανίσεις, με σκοπό να συσπειρώσει τους Ρεπουμπλικανούς και να στηρίξει υποψηφίους σε κρίσιμες πολιτείες. Το NPR αναφέρει ότι, αν και έχει δεσμευτεί να ενισχύσει υποψηφίους σε ανταγωνιστικές περιφέρειες, μεγάλο μέρος των περιοδειών του αφορά πολιτείες που παραδοσιακά θεωρούνται ρεπουμπλικανικές.

Ο σταθμός των εμφανίσεών του περιλαμβάνει το Οχάιο, το Τέξας, την Οκλαχόμα, το Τενεσί και την Αλάσκα. Στις 19 Οκτωβρίου βρέθηκε στο Κάνσας για να υποστηρίξει τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ έναντι του Δημοκρατικού Άνταμ Χάμιλτον. Η επόμενη προγραμματισμένη εμφάνισή του είναι στο Μίσιγκαν, στις 25 Οκτωβρίου.

Στο Ντιτρόιτ αναμένεται να μεταβεί στις 24 Οκτωβρίου ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, μία ημέρα πριν από την εμφάνιση του Τραμπ στο Μίσιγκαν. Θα συμμετάσχει σε εκδήλωση με τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Γερουσία Αμπντούλ Ελ Σαγιέν και την Τζόσελιν Μπένσον, υποψήφια για τη θέση της κυβερνήτριας του Μίσιγκαν.

Με την παρουσία του Ομπάμα, οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να συσπειρώσουν τους ψηφοφόρους τους ενόψει των εκλογών. Ωστόσο, δημοσίευμα της The Washington Post σημειώνει ότι ο Ελ Σαγιέν δυσκολεύεται να προσελκύσει και να κινητοποιήσει ορισμένες ομάδες ψηφοφόρων, ανάμεσά τους Αφροαμερικανούς και Εβραίους.

Όσο πλησιάζει η ημέρα της κάλπης, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί εντείνουν την εκστρατεία τους, καθώς ακόμη και μικρές αλλαγές σε επιμέρους περιφέρειες μπορεί να κρίνουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο. Οι Δημοκρατικοί θέλουν να μετατρέψουν τη δυναμική που εμφανίζουν στις δημοσκοπήσεις σε νίκες. Για τον Τραμπ και το κόμμα του, κρίσιμο ζητούμενο είναι να διατηρήσουν την κοινοβουλευτική στήριξη που χρειάζεται η κυβέρνηση για να εφαρμόσει το πρόγραμμά της.