Ρωσία: Πώς επιχειρεί να γονατίσει την Ουκρανία με βομβαρδισμούς τον χειμώνα

Η Ρωσία φαίνεται να θεωρεί τον χειμώνα ευκαιρία να πετύχει αυτό που δεν μπόρεσε στο πεδίο της μάχης: να αναγκάσει την Ουκρανία να συνθηκολογήσει. Εντείνει τις επιθέσεις, καθώς η ουκρανική αεράμυνα είναι εξαντλημένη, τα αμερικανικά όπλα έχουν περιοριστεί και οι ενεργειακές υποδομές της χώρας έχουν ήδη υποστεί πλήγματα έπειτα από χρόνια βομβαρδισμών. Στόχος της Μόσχας είναι να στερήσει από εκατομμύρια ανθρώπους το ρεύμα, τη θέρμανση και το νερό. Το υποκλαπέν σχέδιο επιθέσεων, που εξασφάλισαν οι New York Times, αποτυπώνει την έκταση της απειλής: εκτιμάται ότι περίπου 70 βαλλιστικοί πύραυλοι, 720 drones μεγάλου βεληνεκούς και 150 κατευθυνόμενες βόμβες θα μπορούσαν να παραλύσουν κρίσιμες υποδομές στο Κίεβο, το Χάρκοβο και την Οδησσό.

Ο Κονστάν Μεέ (Constant Méheut), σε ανάλυσή του για τους New York Times, αναφέρει ότι η Ρωσία βλέπει μπροστά της μια καθοριστική ευκαιρία να πλήξει την αντοχή της Ουκρανίας. Για τον σκοπό αυτό υπολογίζει στην ενισχυμένη ισχύ του πυραυλικού οπλοστασίου της και στην ολοένα δυσκολότερη κατάσταση των ενεργειακών εγκαταστάσεων της χώρας, αξιοποιώντας και τις δύο εξελίξεις.

Η Μόσχα εκτιμά ότι η αδιάκοπη επίθεση στις ουκρανικές πόλεις μπορεί να δημιουργήσει τόσο ασφυκτική οικονομική και ανθρωπιστική κατάσταση, ώστε η ουκρανική ηγεσία να αναγκαστεί να υποχωρήσει.

Μέσω των αεροπορικών πληγμάτων, η Ρωσία επιχειρεί να πετύχει έναν στόχο που οι χερσαίες δυνάμεις της δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν σε σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου.

Ο Χάρι Νεντέλκου, ανώτερο στέλεχος της ευρωπαϊκής εταιρείας πολιτικών συμβούλων Rasmussen Global, δήλωσε: «Οι Ρώσοι προκαλούν τεράστιες καταστροφές, προσπαθώντας να τρομοκρατήσουν τους Ουκρανούς ενόψει του χειμώνα, ώστε να εγκαταλείψουν τον αγώνα τους».

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ουσιαστικά, να συνθηκολογήσουν».

Η ρωσική τακτική των αδιάκοπων βομβαρδισμών

Από το καλοκαίρι και μετά, η Ρωσία πλήττει ολοένα περισσότερες κατηγορίες στόχων, καθώς αυξάνονται τα αποθέματά της σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Στο στόχαστρο των ρωσικών δυνάμεων έχουν βρεθεί αποθήκες πυρομαχικών και βιβλίων, πρατήρια καυσίμων, χαλυβουργίες, μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, κέντρα δεδομένων, αλλά και εμπορικά πλοία.

Προβληματισμό προκαλούν ιδιαίτερα τα νεότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία είναι εξοπλισμένα με κινητήρες τζετ και αναπτύσσουν ταχύτητες πολύ υψηλότερες από εκείνες των συνηθισμένων drones.

Η παρουσία αυτών των όπλων έχει ενισχύσει τη νέα διάσταση των σχεδόν συνεχών ρωσικών επιθέσεων, κάνοντας δυσκολότερη την αναχαίτισή τους από την ουκρανική αεράμυνα.

Στην πρωτεύουσα, το Κίεβο, η πίεση είναι πλέον πιο αισθητή. Η οικονομία βρίσκεται υπό δοκιμασία, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις λειτουργούν με μειωμένες δυνατότητες και οι αρχές προετοιμάζονται για εκτεταμένες διακοπές ρεύματος τους πιο κρύους μήνες του χρόνου.

Μια ευρείας κλίμακας κατάρρευση της ενέργειας θα είχε συνέπειες πέρα από την ηλεκτροδότηση: η θέρμανση των σπιτιών, η παροχή νερού και η λειτουργία της αποχέτευσης εξαρτώνται επίσης από την ίδια υποδομή.

Το σχέδιο που υποκλάπηκε και η απειλή για τρεις πόλεις

Τις ρωσικές φιλοδοξίες καταγράφει σχέδιο επιθέσεων που υποκλάπηκε και το οποίο το Κίεβο παρουσίασε σε Ευρωπαίους αξιωματούχους τον προηγούμενο μήνα.

Οι New York Times απέκτησαν αντίγραφο του εγγράφου.

Οι υπολογισμοί του σχεδίου αναφέρουν ότι για να διακοπούν στο Κίεβο, το Χάρκοβο και την Οδησσό η ηλεκτροδότηση, η θέρμανση και η υδροδότηση, θα απαιτούνταν περίπου:

• 70 βαλλιστικοί πύραυλοι
• 720 μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς
• 150 κατευθυνόμενες βόμβες

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σύγκριση του εκτιμώμενου αριθμού βαλλιστικών πυραύλων και drones με τα όπλα που, κατά μέσο όρο, διαφεύγουν από την ουκρανική αεράμυνα μέσα σε έναν μήνα. Το συμπέρασμα βασίζεται σε ανάλυση των δεδομένων της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Η Μόσχα, δηλαδή, φαίνεται να υπολογίζει ότι ένας μήνας επιτυχημένων πληγμάτων θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή κατάρρευση στο ουκρανικό ενεργειακό σύστημα, κάτι που δεν πέτυχαν οι βομβαρδισμοί σε τέσσερις προηγούμενους χειμώνες.

Σε περίπτωση πλήρους επιτυχίας του σχεδίου, η δυνατότητα ηλεκτροδότησης στις τρεις πόλεις θα μπορούσε να μειωθεί έως και 90%. Κατά το ίδιο ποσοστό, 90%, θα περιοριζόταν και η παροχή θέρμανσης.

Παράλληλα, θα σημειώνονταν σοβαρά προβλήματα στην υδροδότηση και στα αποχετευτικά συστήματα.

Το σχέδιο κάνει λόγο για πιθανές συνέπειες και όχι για ζημιές που έχουν ήδη καταγραφεί.

Κίεβο: Η ηλεκτροπαραγωγική ισχύς υποχώρησε από τα 1.300 στα 500 μεγαβάτ

Η ευάλωτη κατάσταση των ενεργειακών υποδομών στην ουκρανική πρωτεύουσα φάνηκε ήδη στις αρχές Οκτωβρίου.

Εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων, οι αρχές προχώρησαν σε προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος, παρά τις σχετικά ήπιες θερμοκρασίες και το γεγονός ότι οι ώρες σκότους παραμένουν λίγες, περιορίζοντας τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.

Την περασμένη χρονιά, οι αντίστοιχες διακοπές είχαν ξεκινήσει μόλις προς το τέλος Οκτωβρίου.

Η ηλεκτροδότηση του Κիևβου στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε τρεις μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας, οι οποίες έχουν δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα από την αρχή της ρωσικής εισβολής.

Προπολεμικά, οι τρεις μονάδες μπορούσαν να παράγουν συνολικά περίπου 1,3 γιγαβάτ, καλύπτοντας σχεδόν τα τρία τέταρτα της χειμερινής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην πρωτεύουσα.

Η παραγωγική τους δυνατότητα είχε πέσει σε περίπου 500 μεγαβάτ μέχρι το φετινό φθινόπωρο, σύμφωνα με τη Μαρία Τσατουριάν, αναλύτρια ενέργειας στην ερευνητική ομάδα Ukraine Facility Platform.

Και οι τρεις εγκαταστάσεις βρέθηκαν στο στόχαστρο βαλλιστικών πυραύλων της Ρωσίας την Τετάρτη (14/10), με αποτέλεσμα να περιοριστεί περαιτέρω, τουλάχιστον προσωρινά, η παραγωγή τους.

Ουκρανός κυβερνητικός αξιωματούχος και Ευρωπαίος διπλωμάτης στο Κίεβο, οι οποίοι μίλησαν ανώνυμα, προειδοποίησαν ότι η πόλη ενδέχεται να μπει στον χειμώνα με ελάχιστη δική της δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ως εκ τούτου, η πρωτεύουσα θα χρειαστεί να στηριχθεί περισσότερο σε μονάδες εκτός της, μεταξύ των οποίων ένας θερμοηλεκτρικός σταθμός στον νότο, πυρηνικοί σταθμοί στα δυτικά και τρεις υδροηλεκτρικές μονάδες.

Ωστόσο, και οι συγκεκριμένες οδοί τροφοδοσίας δέχονται πιέσεις.

Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου, ρωσικά πλήγματα έπληξαν τόσο τον θερμοηλεκτρικό σταθμό όσο και υποσταθμούς που διοχετεύουν στην πρωτεύουσα ρεύμα από άλλες εγκαταστάσεις.

Η Μαρία Τσατουριάν περιέγραψε την τακτική ως «πολιτική καμένης γης» και υποστήριξε ότι στόχος της είναι να μείνει το Κίεβο εντελώς χωρίς ηλεκτροδότηση.

Η αεράμυνα δεν μπορεί πλέον να αντέξει την ίδια πίεση

Τρεις βασικοί λόγοι ενισχύουν την αυτοπεποίθηση της Μόσχας: τα ουκρανικά αντιαεροπορικά συστήματα εξαντλούνται σταδιακά, το ρωσικό οπλοστάσιο διευρύνεται και εξελίσσεται, ενώ οι ενεργειακές υποδομές βρίσκονται σε εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση.

Οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις έχουν φθείρει την ουκρανική αεράμυνα και η μικρότερη αμερικανική στρατιωτική βοήθεια δυσχεραίνει την αναπλήρωση των αποθεμάτων της.

Η έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης είναι ιδιαίτερα οξεία για τα αμερικανικής κατασκευής συστήματα Patriot, ένα από τα σημαντικότερα μέσα με τα οποία προστατεύεται η Ουκρανία από βαλλιστικούς πυραύλους.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας την Τετάρτη, από τους 39 βαλλιστικούς πυραύλους που εκτόξευσε η Ρωσία καταρρίφθηκαν μόνο τέσσερις, στο πλαίσιο μίας από τις μεγαλύτερες επιθέσεις του πολέμου.

Ενεργειακές εγκαταστάσεις αποτέλεσαν τον στόχο των περισσότερων πυραύλων. Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν αναπτύξει αποτελεσματικές τεχνικές για την κατάρριψη πολλών ρωσικών drones μεγάλου βεληνεκούς, αλλά τα νεότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη με κινητήρες τζετ είναι δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν.

Παράλληλα με την προσπάθεια να κατασκευάσει νέα μέσα αναχαίτισης, η Ουκρανία ζητά επιπλέον οπλικά συστήματα από τους δυτικούς συμμάχους της.

Η πρέσβειρα της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, Αλιόνα Γκετμάντσουκ, δήλωσε ότι τα αιτήματα προς τους εταίρους περιλαμβάνουν πλέον πυραύλους αέρος-αέρος, ώστε να τους χρησιμοποιούν μαχητικά αεροσκάφη για την αναχαίτιση των ταχύτατων drones.

Στα αιτήματα του Κιέβου περιλαμβάνονται επίσης συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας μέσου βεληνεκούς, τα οποία έχουν φανεί αποτελεσματικά και απέναντι σε αυτή την απειλή.

Η αντιπαράθεση με τον Τραμπ και η επανέναρξη των επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει δύσκολη στρατιωτική συγκυρία, η οποία γίνεται βαρύτερη εξαιτίας της νέας διαμάχης με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Τους τελευταίους μήνες, το Κίεβο διεξήγαγε δική του αεροπορική εκστρατεία με drones εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, τα οποία ενισχύουν οικονομικά την πολεμική προσπάθεια της Μόσχας.

Πρόσφατα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε παγώσει τις επιθέσεις, ικανοποιώντας το αίτημα του Αμερικανού προέδρου να διατηρηθεί η ροή ρωσικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Όπως σημειώνει στην ανάλυσή του ο Κονστάν Μεέ, η ουκρανική ηγεσία δεν απέσπασε από τη Μόσχα κάποιο αντίστοιχο αντάλλαγμα.

Αντίθετα, αυτή την εβδομάδα επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ νέοι περιορισμοί στις δυνατότητες των ουκρανικών δυνάμεων, ανάμεσά τους και στη λειτουργία της στρατιωτικής δορυφορικής υπηρεσίας διαδικτύου που συνδέεται με το Starlink.

Με εμφανή οργή, ο Ζελένσκι ανακοίνωσε την Τετάρτη πως η Ουκρανία θα ξαναρχίσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια.

Ουκρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές παραδέχονται, ωστόσο, ότι οι επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις δεν είναι δυνατό να πλήξουν τη ρωσική οικονομία όσο πλήττουν την Ουκρανία τα χτυπήματα της Μόσχας.

Στο στόχαστρο η ουκρανική βιομηχανία: κλείνουν εργοστάσια και μειώνονται τα φορολογικά έσοδα

Οι ρωσικοί βομβαρδισμοί πλήττουν την καθημερινή ζωή των πολιτών, αλλά απειλούν ταυτόχρονα την ικανότητα της ουκρανικής οικονομίας να χρηματοδοτεί τη συνέχιση του πολέμου.

Σοβαρές ζημιές έχει υποστεί η βιομηχανία της χώρας, ενώ τα πλήγματα σε μεγάλες παραγωγικές μονάδες στερούν σημαντικά έσοδα από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Ο Ολεξάντρ Μιρονένκο, επιχειρησιακός διευθυντής της Metinvest, της μεγαλύτερης χαλυβουργίας στην Ουκρανία, ανέφερε αυτόν τον μήνα ότι η εταιρεία υποχρεώθηκε να διακόψει τη λειτουργία του μεγαλύτερου εργοστασίου της. Η απόφαση ήρθε μετά από ρωσικό πλήγμα με 17 βαλλιστικούς πυραύλους.

Με περισσότερους από 36.000 εργαζομένους, η Metinvest αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ιδιωτικούς φορολογουμένους στην Ουκρανία.

Η παύση λειτουργίας μιας τόσο μεγάλης μονάδας στερεί από τη χώρα παραγωγή, θέσεις εργασίας και σημαντικά φορολογικά έσοδα. Έτσι, γίνεται ακόμη δυσκολότερη η κάλυψη των κρατικών αναγκών και της χρηματοδότησης του στρατού.

Στο Κοινοβούλιο, ο υπουργός Οικονομικών της Ουκρανίας, Σερχίι Μαρτσένκο, ανέφερε αυτή την εβδομάδα πως το ετήσιο έλλειμμα στα φορολογικά έσοδα μπορεί να ανέλθει φέτος στα 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Με αυτόν τον τρόπο, η ρωσική εκστρατεία αποδυναμώνει συγχρόνως δύο ζωτικά στοιχεία της ουκρανικής αντοχής: τις υποδομές για την κάλυψη των βασικών αναγκών των πολιτών και την οικονομία, από την οποία εξασφαλίζονται πόροι για την άμυνα.

Μπορούν οι βομβαρδισμοί να εξαναγκάσουν μια χώρα σε συνθηκολόγηση;

Οι ανησυχίες εντείνονται, ωστόσο τα ιστορικά παραδείγματα καταδεικνύουν πόσο δύσκολο είναι να υποχρεωθεί μια χώρα να παραδοθεί αποκλειστικά με συμβατικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς.

Από το Βιετνάμ και τον Περσικό Κόλπο μέχρι τον πρόσφατο πόλεμο Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ εναντίον του Ιράν, μεγάλες εκστρατείες βομβαρδισμών προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές, αλλά δεν πέτυχαν τη συνθηκολόγηση που επιδίωκαν.

Ούτε η Ρωσία έχει καταφέρει ως τώρα να λυγίσει την ουκρανική αντίσταση, παρότι εξαπολύει συνεχόμενα πλήγματα από το 2022.

«Η τιμωρία του άμαχου πληθυσμού του αντιπάλου και η προσπάθεια να καμφθεί η θέλησή του έχουν ιστορικά πολύ χαμηλά ποσοστά επιτυχίας ως μέσα εξαναγκασμού σε παραδοχή ήττας», δήλωσε ο Σεθ Τζόουνς, στρατιωτικός αναλυτής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) στην Ουάσινγκτον.

Η ανησυχία, παρ’ όλα αυτά, είναι ότι η Ουκρανία οδεύει προς τον επόμενο χειμώνα έχοντας ήδη δαπανήσει σημαντικό μέρος των αποθεμάτων της και των αντοχών της.

Η Ουκρανία έχει ζητήσει επανειλημμένα να συμφωνηθεί περιορισμένη κατάπαυση του πυρός, ειδικά για ενεργειακές εγκαταστάσεις ή λιμενικές υποδομές. Υποστηρίζει ότι μια τέτοια συμφωνία θα ήταν προς όφελος και των δύο πλευρών.

Ο Χάρι Νεντέλκου, από την πλευρά του, εκτιμά ότι η Μόσχα δεν έχει τώρα ουσιαστικό λόγο να σταματήσει τις αεροπορικές επιδρομές, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.

«Το μοναδικό χαρτί που διαθέτουν για να πιέσουν τους Ουκρανούς είναι αυτές οι αεροπορικές επιθέσεις. Δεν έχουν τίποτε άλλο», εκτίμησε.

Επομένως, η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για το Κίεβο θα αφορά όχι μόνο το μέτωπο, αλλά και το αν η χώρα θα μπορέσει να κρατήσει σε λειτουργία το ηλεκτρικό δίκτυο, τη θέρμανση, την υδροδότηση και τη βιομηχανία.

Η Μόσχα αντιμετωπίζει τον χειμώνα ως ευκαιρία για μεγαλύτερη πίεση. Η Ουκρανία καλείται να αποτρέψει ενεργειακή και ανθρωπιστική κατάρρευση, χωρίς να αποδεχθεί τις στρατιωτικές απαιτήσεις της Ρωσίας.