Ασφάλεια λόγω αρχαιότητας: Γιατί η παλαιότερη τεχνολογία μας προστατεύει από τους χάκερ;

Ο φόβος του χάκινγκ έχει ωθήσει ορισμένους ανθρώπους, κυρίως μεγάλης ηλικίας ή γνώστες της τεχνολογίας, να στραφούν σε παλαιότερες μορφές τεχνολογίας, τις οποίες αγνοούν οι νέες γενιές των κυβερνοεγκληματιών.

Ίσως να μην περιμένατε από έναν παγκοσμίου φήμης ειδικό στην κυβερνοασφάλεια να βασίζεται σε ένα παλιό, ενδεχομένως ευάλωτο λογισμικό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Κι όμως, για χρόνια, αυτό ακριβώς έκανε ο Mikko Hyppönen. Αποφεύγοντας τις δημοφιλείς επιλογές όπως το Hotmail και το Gmail, επέλεξε ένα παρωχημένο λογισμικό email με το όνομα «Eudora».

«Το χρησιμοποιούσα χρόνια αφότου είχε σταματήσει η τεχνική του υποστήριξη», λέει ο Mikko Hyppönen, ο Φινλανδός ειδικός στην ασφάλεια υπολογιστών.

Ο ίδιος προτιμούσε το «Eudora» για διάφορους λόγους, υποστηρίζοντας ότι ήταν «πραγματικά ανώτερο με πολλούς τρόπους». Αν και το «Eudora» απείχε πολύ από το να είναι απόλυτα ασφαλές, καθώς ο κόσμος μεταπηδούσε σε νεότερα εργαλεία για το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, ο Mikko Hyppönen συνειδητοποίησε ότι οι χάκερ δεν ασχολούνταν μαζί του.

«Ασφάλεια λόγω αρχαιότητας»

Ο Mikko Hyppönen αποκαλεί αυτό το γεγονός ως «ασφάλεια λόγω αρχαιότητας» (security by antiquity). Άλλοι χρησιμοποιούν τη φράση «ασφάλεια λόγω αχρηστίας» (security by obsolescence) και στις δύο περιπτώσεις αυτό σημαίνει να βασίζεσαι σε μια παλαιότερη τεχνολογία ή σύστημα, καθώς μπορεί να αποδειχθεί, παραδόξως, πιο ασφαλής από τις νεότερες εναλλακτικές.

Παρόλο που ο Mikko Hyppönen τονίζει ότι η χρήση του πιο πρόσφατου, πλήρως ενημερωμένου λογισμικού παραμένει η «βέλτιστη κατάσταση», υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου η παλαιότερη τεχνολογία θα μπορούσε να είναι προτιμότερη με όρους ασφάλειας.

«Η συντριπτική πλειονότητα των εισβολέων είναι εγκληματίες που προσπαθούν να βγάλουν χρήματα και δεν έχει κανένα νόημα για αυτούς να στοχεύουν συστήματα που χρησιμοποιούνται από μόλις 50 άτομα», εξηγεί.

Και η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Ιρλανδίας χρησιμοποιεί παλαιότερη τεχνολογία

Ο Mikko Hyppönen δεν είναι ο μόνος. Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Ιρλανδίας, για παράδειγμα, αποφάσισε πρόσφατα να διατηρήσει σε χρήση τους επίγειους ραδιοφάρους ναυσιπλοΐας, επειδή το υποτιθέμενο πιο σύγχρονο δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης (GPS) αποδείχθηκε εξαιρετικά ευάλωτο σε παρεμβολές (jamming) τα τελευταία χρόνια.

Η «ασφάλεια λόγω αρχαιότητας» αποτελεί, όπως αποδεικνύεται, έναν αθόρυβο τρόπο επικράτησης έναντι των κυβερνοεγκληματιών, των χάκερ και των εχθρικών επιτιθέμενων.

Πειράματα για κυβερνοασφάλεια από τη δεκαετία του 1990

Ο Matt Bishop, επιστήμονας υπολογιστών και ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Davis), έχει δοκιμάσει αυτή την αρχή, σχεδόν κατά λάθος. Στη δεκαετία του 1990, ο ίδιος και οι συνεργάτες του έστησαν ένα σύστημα συνδεδεμένο στο διαδίκτυο και το άφησαν σκόπιμα προσβάσιμο, ώστε να παγιδεύσουν χάκερ και bot που θα προσπαθούσαν να το παραβιάσουν. Αυτή είναι μια κοινή τεχνική έρευνας κυβερνοασφάλειας γνωστή ως «honeypot» (ψηφιακή παγίδα) — ένα είδος παγίδας που στήνεται υπό προσεκτικά ελεγχόμενες συνθήκες.

Όμως, η ομάδα επέλεξε μια παλαιότερη έκδοση λογισμικού για το honeypot, η οποία είχε αναβαθμιστεί πολλές φορές από την κυκλοφορία της, και κατά συνέπεια, κανένας χάκερ δεν μπήκε στον κόπο να τη στοχεύσει. «Όταν την αναβαθμίσαμε στη νέα έκδοση, δεχτήκαμε όλες τις επιθέσεις που θέλαμε», θυμάται ο Matt Bishop. «Το βρήκα τόσο διασκεδαστικό», υπογραμμίζει.

Χρησιμοποιώντας παλιές συσκευές της Nokia

Αυτή η δυνατότητα διαφυγής από κακόβουλες δραστηριότητες με τη διατήρηση παλιάς τεχνολογίας μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Τόσο ο Matt Bishop όσο και ο Mikko Hyppönen αναφέρουν ότι έχουν φίλους που αρνούνται να αποκτήσουν smartphone. «Ένας γνωστός μου χρησιμοποιεί ένα Nokia 9210», λέει ο Mikko Hyppönen, αναφερόμενος σε ένα απλό κινητό τηλέφωνο παλαιάς τεχνολογίας που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά πριν από 25 χρόνια.

Η μετάβαση από το έγχαρτο στο ψηφιακό σύστημα

Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, οι ειδικοί συχνά αναρωτιούνται αν τα νεότερα συστήματα είναι στην πραγματικότητα πιο επικίνδυνα από τα παλαιότερα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο Matt Bishop έγραψε μια ομιλία στην οποία υποστήριζε ότι οι υπολογιστές ήταν «σημαντικά λιγότερο ασφαλείς από τα έντυπα/χάρτινα συστήματα που χρησιμοποιούμε ακόμα και τα οποία αντικαθίστανται με ταχείς ρυθμούς».

Οι ανησυχίες σχετικά με τη μετάβαση από το χαρτί στις ψηφιακές τεχνολογίες παραμένουν έντονες, ειδικά όσον αφορά τα συστήματα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι οι μηχανές ηλεκτρονικής ψηφοφορίας είναι επιθυμητές εν μέρει επειδή παράγουν αποτελέσματα πολύ πιο γρήγορα από τα συστήματα που βασίζονται στο χαρτί. Αυτό όμως δεν αρκεί για να πείσει τους υπόλοιπους.

«Η ψηφοφορία είναι το θεμέλιο της δημοκρατίας μας», λέει ο Mikko Hyppönen. «Είναι από τα τελευταία πράγματα που θα ήθελα να απομειώσω την αξία τους με οποιονδήποτε τρόπο, ειδικά όταν τα οφέλη είναι τόσο μικρά», υπογράμμισε.

Χρήση έγχαρτης τεχνολογίας στον στρατό

Επίσης, οι ένοπλες δυνάμεις είναι γνωστό ότι διστάζουν να ρισκάρουν. Ακόμα και οι πιο ενεργοί στρατοί του κόσμου είναι γνωστό ότι περιστασιακά βασίζονται σε παλιές τεχνολογίες για λόγους αξιοπιστίας και ασφάλειας. «Ένα πράγμα που έχω δει σε μέρη όπως η Ουκρανία είναι η χρήση χάρτινων ή πλαστικοποιημένων χαρτών και πυξίδων», λέει ο Thomas Withington, αναπληρωτής ερευνητής στο Royal United Services Institute. «Αυτό δεν μπορείς να το μπλοκάρεις με παρεμβολές». Είναι ένα είδος «αναλογικής ανθεκτικότητας», προσθέτει.

Αντιμετωπίζοντας τις παρεμβολές

Οι επιθέσεις παρεμβολών που πλήττουν τη ναυσιπλοΐα μέσω GPS έχουν αναγκάσει ορισμένες χώρες να κάνουν προσεκτικές επιλογές σχετικά με το ποιες παλαιές τεχνολογίες θα διατηρήσουν και σε ποιες εναλλακτικές λύσεις GPS θα επενδύσουν, αναφέρει ο Victor Tasiemski, μηχανικός συστημάτων στην Overlook Systems Technologies.

Αυτό ακριβώς συνέβη στην Ιρλανδία, όπου ένα πρόγραμμα αντικατάστασης των επίγειων ραδιοφάρων επιβραδύνθηκε, ώστε να παραταθεί η λειτουργία τους. Εκπρόσωπος της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας της Ιρλανδία δήλωσε στην εφημερίδα «Irish Times» τον Ιούνιο ότι οι ραδιοφάροι διατηρούνται «ως μέρος μιας σχεδιασμένης στρατηγικής ανθεκτικότητας».

Χρησιμοποιώντας παλαιές και νέες τεχνολογίες

Οι τεχνολόγοι που εργάζονται με τον στρατό είναι εξοικειωμένοι με την πρόκληση του σχεδιασμού συστημάτων που μπορούν να συνδέσουν παλιές και νέες τεχνολογίες μεταξύ τους. Ο Stefan Kraus, συνιδρυτής και τεχνικός διευθυντής της Kraus Hamdani Aerospace, έχει σχεδιάσει μια πλατφόρμα επικοινωνιών που βασίζεται σε drones και μπορεί να συνδέσει στρατιωτικό προσωπικό, ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιούν παλαιότερους ή νεότερους ασυρμάτους. Η τεχνολογία στρατιωτικών ασυρμάτων που υπάρχει εδώ και δεκαετίες είναι «δοκιμασμένη και ασφαλής», λέει. «Ο στρατός των ΗΠΑ δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πρακτικής», τονίζει ο Stefan Kraus.

Η εναλλακτική λύση στη ναυσιπλοΐα

Ο Victor Tasiemski σημειώνει ότι μια εναλλακτική λύση στη ναυσιπλοΐα βάσει GPS είναι το eLoran, ένα σύστημα ραδιοναυσιπλοΐας που έχει τις ρίζες του σε στρατιωτική τεχνολογία που αναπτύχθηκε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με τις επιθέσεις που στοχεύουν συστήματα GPS, το eLoran γίνεται αναμφισβήτητα όλο και πιο ελκυστικό, λέει ο Victor Tasiemski, επειδή χρησιμοποιεί πολύ πιο ισχυρό σήμα και επομένως είναι πολύ πιο δύσκολο να υποστεί παρεμβολές: «Το να υπερισχύσεις ενός πομπού ενός megawatt είναι αρκετά δύσκολο», εξηγεί ο Victor Tasiemski.

Χρησιμοποιώντας την μαγνητική ταινία

Η στιβαρότητα δεν αντικαθίσταται εύκολα. Αυτό ισχύει και στον κόσμο της αποθήκευσης δεδομένων, όπου η μαγνητική ταινία, η οποία εφευρέθηκε τη δεκαετία του 1950, εξακολουθεί να παίζει τεράστιο ρόλο σήμερα. Εταιρείες, ερευνητικά ιδρύματα και κυβερνητικές υπηρεσίες συνεχίζουν να αποθηκεύουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων σε καρούλια ταινίας. Η τεχνολογία έχει βελτιωθεί σημαντικά από την πρώτη της εμφάνιση, με την πυκνότητα αποθήκευσης δεδομένων να αυξάνεται εκθετικά με τις δεκαετίες.

Όμως η αρχή παραμένει η ίδια: καρούλια ταινίας που συγκρατούν πληροφορίες. Η ταινία μπορεί να αποσυνδεθεί από τα συστήματα υπολογιστών, να συσκευαστεί και να μεταφερθεί σε ασφαλείς εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων απόκρημνων υπογείων σπηλαίων και επεξεργασμένων ορυχείων.

«Το Ransomware είναι αυτό που, για μένα, κρατά την ταινία ζωντανή τα τελευταία 10 έως 15 χρόνια», λέει ο Hugues Meyrath, διευθύνων σύμβουλος της Quantum, μιας εταιρείας που ειδικεύεται στην αποθήκευση δεδομένων.

Κρατώντας αντίγραφα ασφαλείας

Ένας οργανισμός που έχει αποκλειστεί από τα δικά του συστήματα υπολογιστών ενδέχεται να μπορεί ακόμα να ανακτήσει τα πιο σημαντικά δεδομένα του, εάν το προσωπικό έχει κρατήσει καλά αντίγραφα ασφαλείας, για παράδειγμα σε μαγνητική ταινία. Το ενδιαφέρον για τη μαγνητική ταινία αυξάνεται ακόμη περισσότερο σήμερα, επειδή το κόστος της μνήμης τυχαίας προσπέλασης (RAM), μιας μορφής μνήμης υπολογιστή που δεν βασίζεται σε ταινία, εκτοξεύεται στα ύψη. Ο Hugues Meyrath λέει ότι οι πελάτες της εταιρείας του χρησιμοποιούν ταινίες για την αποθήκευση κάθε είδους δεδομένων, από πλάνα αγώνων μπέιζμπολ τηλεοπτικών δικτύων μέχρι γονιδιώματα που έχουν χαρτογραφηθεί λεπτομερώς από ερευνητικές εγκαταστάσεις.

Η ασφάλεια της μαγνητικής ταινίας

Τα χαρακτηριστικά ασφαλείας της ταινίας προέρχονται εν μέρει από το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αλληλεπιδρούν καθόλου μαζί της. Είναι μια ασαφής, δυσκίνητη, παλαιάς σχολής τεχνολογία. «Ένας τρόπος για να επιτεθείς σε ένα σύστημα είναι να παγιδεύσεις μια σειρά από στικάκια USB και να τα πετάξεις σε ένα πάρκινγκ», λέει ο Matt Bishop, αναφερόμενος στην πιθανότητα κάποιος τελικά να μαζέψει ένα από τα USB και να το εισάγει στον υπολογιστή του — ένας απλός τρόπος για να εκτελεστεί ένα χάκινγκ. Όπως το θέτει ο ίδιος: «Δεν θα δείτε ποτέ μαγνητική ταινία πεταμένη σε ένα πάρκινγκ».

Το «νέο» δεν σημαίνει «καλύτερο»…

Οι ειδικοί που μίλησαν στο BBC εξακολουθούν να συνιστούν στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τις νεότερες και πιο ενημερωμένες τεχνολογίες για τις καθημερινές εργασίες, καθώς παραμένει η ασφαλέστερη προσέγγιση. Αξίζει όμως να αναγνωριστεί ότι το «νέο» δεν σημαίνει απαραίτητα «καλύτερο» σε όλα τα σενάρια. Και το να γνωρίζει κανείς πότε και πώς να μεταβεί σε παλαιότερα συστήματα θα μπορούσε να γίνει όλο και πιο σημαντικό, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις και άλλες απειλές γίνονται πιο εξελιγμένες.

Ο Withington αναφέρεται ξανά στην Ουκρανία, όπου η Ρωσία έχει παρεμβληθεί στις δορυφορικές επικοινωνίες και όπου η πλοήγηση GPS έχει υποστεί σημαντικές παρεμβολές. Πουθενά αλλού η «αναλογική ανθεκτικότητα» δεν είναι πιο εκτιμητέα. «Τι κάνουν οι άνθρωποι, αν δεν υπάρχει πρόσβαση στην τεχνολογία που θεωρούν δεδομένη;», αναρωτιέται ο Withington.

Πηγή: BBC