Ευρώπη: Τουλάχιστον 35.000 θάνατοι από διαδοχικούς καύσωνες – Ρεκόρ θνησιμότητας από την εποχή του Covid-19

Τρομακτικά είναι τα στοιχεία για τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην Ευρώπη, καθώς οι διαδοχικοί καύσωνες που σάρωσαν τη Γηραιά ήπειρο αυτό το καλοκαίρι άφησαν πίσω τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.

Σύμφωνα με τα πρώτα διαθέσιμα δεδομένα, όπως αναφέρει ο Guardian, οι επιπλέον θάνατοι ξεπερνούν ήδη τις 35.000, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι ο πραγματικός απολογισμός θα είναι δραματικά υψηλότερος μόλις ολοκληρωθεί η καταγραφή.

Τουλάχιστον 35.000 οι επιπλέον θάνατοι στην Ευρώπη

Περισσότεροι από 35.000 άνθρωποι πέθαναν κατά τη διάρκεια των διαδοχικών κυμάτων καύσωνα που κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ στην Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι, σε σύγκριση με τους αναμενόμενους αριθμούς, σύμφωνα με στοιχεία από μόλις τις μισές χώρες της ηπείρου.

Η επιπλέον θνησιμότητα σε τρεις από τις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ -Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία- ξεπερνά ήδη τις 25.000 σύμφωνα με προσωρινά εθνικά δεδομένα, με τους ειδικούς να τονίζουν ότι ο αριθμός θα αυξηθεί σημαντικά μόλις ενοποιηθούν τα συνολικά στοιχεία του Αυγούστου.

Ιστορικά ρεκόρ

Οι διαδοχικοί καύσωνες που έπληξαν τη δυτική Ευρώπη από τον Μάιο κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η Γαλλία κατέγραψε τη θερμότερη ημέρα εθνικού μέσου όρου στην ιστορία της.

Στη Γερμανία, τα ρεκόρ καταρρίπτονταν για τρεις συνεχόμενες ημέρες στα τέλη Ιουνίου, όταν 46 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν 40αρια, ενώ η Ισπανία δοκιμάστηκε από παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 42°C.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστά αυτά τα ακραία φαινόμενα συχνότερα και εντονότερα.

Η κατάσταση στη Γερμανία

Ο υψηλότερος αριθμός θυμάτων καταγράφεται στη Γερμανία, η οποία ανακοίνωσε εκτιμώμενους 14.000 θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου. Η υπηρεσία δημόσιας υγείας Ινστιτούτο Ρόμπερτ Κοχ (RKI) ανέφερε ότι 9.600 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μόνο την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου.

Τα συστηματικά συγκεντρωμένα στοιχεία επιπλέον θνησιμότητας σε επίπεδο ΕΕ, διαθέσιμα από το 2008, δείχνουν ότι η μόνη άλλη καλοκαιρινή εβδομάδα κατά την οποία καταγράφηκε υψηλότερος αριθμός πρόσθετων θανάτων ήταν τον Ιούλιο του 2022, όταν η πανδημία Covid-19 ήταν ακόμη ενεργή.

Το φετινό καλοκαίρι ήταν με διαφορά το χειρότερο σε θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη στη Γερμανία από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή των στοιχείων.

Το προηγούμενο υψηλό στη Γερμανία ήταν 8.900 θάνατοι το 2018. Όπως σημείωσε το RKI, οι θάνατοι από τη ζέστη κατά τη διάρκεια φυσιολογικών καλοκαιριών είναι συχνά κάτω από 2.000.

Ρεκόρ θυμάτων στην Ισπανία

Τα στοιχεία από το σύστημα παρακολούθησης θνησιμότητας του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III υποδεικνύουν ότι 4.947 θάνατοι στην Ισπανία μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από τον Μάιο έως αυτή την εβδομάδα.

Το γεγονός αυτό καθιστά το 2026 τη χειρότερη χρονιά στην ιστορία της Ισπανίας για θανάτους που σχετίζονται με τον καύσωνα, ξεπερνώντας τους 4.520 που είχαν καταγραφεί το 2022.

Πώς υπολογίζονται οι θάνατοι από τον καύσωνα

Οι χώρες υπολογίζουν και παρουσιάζουν τα δεδομένα τους με διαφορετικούς τρόπους, σημειώνει ο Guardian.

Για παράδειγμα, η Ισπανία και η Γερμανία μοντελοποιούν τους εκτιμώμενους θανάτους από τη ζέστη σε πραγματικό χρόνο, συγκρίνοντας τις ημερήσιες θερμοκρασίες και τα ποσοστά θνησιμότητας.

Αυτές οι εκτιμήσεις είναι απαραίτητες, καθώς η ζέστη σπάνια αναφέρεται ως άμεση αιτία θανάτου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ζέστη επιδεινώνει προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα, και τα θύματα καταλήγουν από ανακοπή, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νεφρική ανεπάρκεια.

Η τελική απόδοση των αιτίων μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες, ενώ πολλές χώρες δεν έχουν ακόμη δημοσιεύσει στοιχεία ούτε για τις αρχές Αυγούστου.

Ο Καρλ Λάουτερμπαχ, πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής πιθανότατα θα αποδειχθούν υποεκτιμημένα.

Η εικόνα στη Γαλλία

Στη Γαλλία, όπου περισσότεροι από 500 μετεωρολογικοί σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C και σε κάποιο στάδιο το 98% της χώρας βρισκόταν υπό προειδοποίηση για καύσωνα, αναφέρεται αρχικά ένας συνολικός αριθμός επιπλέον θανάτων «από όλες τις αιτίες» και η οριστική απόδοση γίνεται αργότερα.

Η εθνική υπηρεσία υγείας της χώρας ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι οι επιπλέον θάνατοι «από όλες τις αιτίες» μεταξύ τελών Μαΐου και 22 Ιουλίου ανήλθαν σε 7.300.

Τα στοιχεία για τον Αύγουστο δεν ήταν ακόμη διαθέσιμα, ενώ τα αρχικά δεδομένα βασίστηκαν σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία καλύπτουν μόλις το 80% της συνολικής θνησιμότητας.

Καθυστερήσεις στην Ιταλία και εκτιμήσεις

Η Ιταλία, της οποίας το εθνικό σύστημα επιτήρησης της ζέστης χρησιμοποιεί δεδομένα τοπικών δήμων -με αποτέλεσμα να υπόκειται συχνά σε σημαντικές καθυστερήσεις-, έχει μέχρι στιγμής αναφέρει μόνο ατελείς δείκτες πραγματικού χρόνου και όχι έναν ενοποιημένο εθνικό απολογισμό.

Σύμφωνα με τα μοντέλα εκτίμησης, μόνο το διάστημα 22-28 Ιουνίου καταγράφηκαν 2.700 επιπλέον θάνατοι σε σχέση με το αναμενόμενο, ενώ επιδημιολόγοι εκτιμούν ότι ο συνολικός απολογισμός των θυμάτων από τον καύσωνα στη χώρα θα κυμανθεί μεταξύ 5.000 και 8.000 μόλις οριστικοποιηθούν τα επίσημα στοιχεία.

Η κατάσταση στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό βορρά και νότο

Άλλες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ήδη αναφέρει αριθμούς επιπλέον θανάτων περιλαμβάνουν:

• Ηνωμένο Βασίλειο: Η Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας δήλωσε τον Ιούλιο ότι η μοντελοποίησή της έδειξε πως οι καύσωνες Μαΐου και Ιουνίου είχαν ως αποτέλεσμα 2.877 θανάτους σχετιζόμενους με τη ζέστη στην Αγγλία.
• Βέλγιο: Τα προκαταρκτικά δεδομένα δείχνουν αύξηση 39% στη θνησιμότητα μεταξύ 18 και 29 Ιουνίου, που αντιστοιχεί σε 1.222 πρόσθετους θανάτους.
• Ολλανδία: Τουλάχιστον 900 επιπλέον άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν μεταξύ 22 Ιουνίου και 5 Ιουλίου.
• Πολωνία: Ταχεία μελέτη μοντελοποίησης που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι 1.070 περισσότεροι άνθρωποι από το αναμενόμενο πέθαναν κατά τον καύσωνα στα τέλη Ιουνίου.
• Ελβετία: Τα στοιχεία των αρχών δημόσιας υγείας δείχνουν 220 επιπλέον θανάτους από τη ζέστη την ίδια εβδομάδα.

Πρώιμα στοιχεία από το Λουξεμβούργο, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Δανία δείχνουν περίπου 40 επιπλέον θανάτους σε καθένα από αυτά τακράτη.

Όπως είχε προειδοποιήσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) τον Μάιο, η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη ζέστη στην ευρωπαϊκή περιοχή έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% τα τελευταία 20 χρόνια και βρίσκεται σε τροχιά σημαντικής περαιτέρω αύξησης ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού.