Ρωσία: Θετική στο ενδεχόμενο να πουλήσει η Τουρκία τους S-400 στα ΗΑΕ – Η διέξοδος για τα F-35 της Άγκυρας

H Ρωσία εμφανίζεται θετική στο ενδεχόμενο να μεταπωλήσει η Τουρκία το ρωσικής κατασκευής αντιπυραυλικό σύστημα S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).

Η κίνηση αυτή, η οποία συζητείται παρασκηνιακά εδώ και μήνες, θα μπορούσε να ξεκλειδώσει το πολυετές αδιέξοδο στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσινγκτον, επιτρέποντας στην Τουρκία να επιστρέψει στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Το πράσινο φως του Κρεμλίνου και οι διαπραγματεύσεις

Σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που μίλησαν στο Middle East Eye (MEE), η ρωσική κυβέρνηση βλέπει υπό «θετικό πρίσμα» την πιθανή πώληση των συστημάτων αεράμυνας S-400 που διαθέτει σήμερα η Τουρκία προς τα ΗΑΕ, προειδοποιώντας ωστόσο ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Σε σχετική δήλωσή του την Παρασκευή, το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε τις πληροφορίες ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με την Τουρκία για την πώληση των συστημάτων σε τρίτη χώρα.

Ο εκπρόσωπος του ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, σημείωσε ότι το ζήτημα είναι «εξαιρετικά ευαίσθητο» και ότι οι διαβουλεύσεις θα συνεχιστούν προς το παρόν.

«Βρισκόμαστε σε επαφή με την τουρκική πλευρά για αυτό το θέμα, και θα συνεχίσουμε να διατηρούμε επαφή μαζί τους για αυτό το ζήτημα», είπε χαρακτηριστικά.

«Η απάντηση της Μόσχας στην ιδέα της Τουρκίας να πουλήσει τα συστήματα σε μια τρίτη χώρα ήταν: γιατί όχι; Υπάρχουν κάποιες λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν, και πρέπει να ληφθεί μια απόφαση από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν», περιέγραψε μια ρωσική πηγή στο ΜΜΕ.

Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι εάν τα ΗΑΕ προχωρήσουν τελικά στην αγορά, θα είναι πολύ σημαντικό για τη Ρωσία να αποδεχτούν πλήρως και να συμμορφωθούν με τους όρους του συμβολαίου που είχε υπογραφεί με την Άγκυρα.

«Η Μόσχα θα το εξετάσει αυτό», πρόσθεσε η πηγή.

Παράλληλα, πηγές ανέφεραν ότι η Μόσχα είχε απορρίψει στο παρελθόν το ενδεχόμενο να πάρει πίσω η ίδια τα τουρκικά συστήματα, παρά τις αντίθετες πληροφορίες που είχαν κυκλοφορήσει.

Σημειώνεται, επίσης, ότι μια προγραμματισμένη ανακοίνωση της Τουρκίας την Παρασκευή, με την οποία θα γνωστοποιούσε στο κοινό ότι ξεκίνησε συνομιλίες για την πώληση των συστημάτων σε τρίτη χώρα, ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, χωρίς η πηγή να διευκρινίσει τους λόγους.

Αν και η Hurriyet δεν κατονόμασε τη χώρα του Κόλπου, δημοσίευμα του τουρκικού μέσου Oksijen, επικαλούμενο πηγές κοντά στην τουρκική προεδρία, υποστήριξε ότι στο τραπέζι βρίσκεται η μεταβίβαση των συστημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με σκοπό την ανάπτυξή τους στο Ντουμπάι, αναφέρει το Forbes.

Το «αγκάθι» των F-35 και οι αμερικανικές κυρώσεις

Η αγορά των S-400 από την Τουρκία το 2019 είχε εξελιχθεί σε πονοκέφαλο για την Άγκυρα.

Η απόκτηση αυτή οδήγησε στην αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 και ενεργοποίησε μια σειρά αμερικανικών κυρώσεων στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να κρατούν έξι από αυτά τα αεροσκάφη σε αποθήκευση, καθώς η μεταβίβασή τους στην Τουρκία μπλοκαρίστηκε από την αμερικανική νομοθεσία το 2020.

Καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας αποκαθίστανται μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία το 2025, το ζήτημα των S-400 και η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 έχουν αναδειχθεί σε κορυφαία θέματα συζήτησης.

Ο Νόμος περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας (NDAA) του 2020 ορίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει ότι η Τουρκία δεν έχει πλέον στην κατοχή της τα συστήματα S-400 προτού της επιτραπεί να παραλάβει τα F-35.

Η ίδια νομοθεσία αυστηροποιεί επίσης τους όρους για την άρση των κυρώσεων που είχε επιβάλει ο Τραμπ στην Τουρκία το 2019.

Τον τελευταίο ενάμισι χρόνο, οι δύο πλευρές εξετάζουν πιθανές λύσεις. Πολλαπλές πηγές ανέφεραν στο MEE ότι μια επιλογή που συζητήθηκε ήταν να τεθούν οι S-400 σε αχρηστία μέσω της αφαίρεσης βασικών εξαρτημάτων και της αποθήκευσής τους σε ασφαλή τοποθεσία, σε συντονισμό με την αμερικανική κυβέρνηση.

Ωστόσο, η λύση αυτή κρίθηκε ανεπαρκής, καθώς θα εξασφάλιζε μόνο μια προσωρινή εξαίρεση (waiver) και όχι την πλήρη κατάργηση των κυρώσεων σε βάρος της Άγκυρας.

Η μεταπώληση στα ΗΑΕ προσφέρει μια διέξοδο, καθώς η συμφωνία θα υπογραφεί μεταξύ Τουρκίας και Εμιράτων και όχι με τη Ρωσία, πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα καλύπτεται από τις αμερικανικές κυρώσεις.

Ο ρόλος των Εμιράτων και τα ανταλλάγματα της Μόσχας

Τουρκικές πηγές επεσήμαναν ότι τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη στο οπλοστάσιό τους ορισμένα ρωσικά συστήματα αεράμυνας, όπως το Pantsir, και ότι το Αμπού Ντάμπι επιδιώκει τη διαφοροποίηση των εξοπλιστικών του πηγών από διάφορες χώρες για να ενισχύσει τη συνολική αμυντική του ισχύ.

Ωστόσο, ένας Ευρωπαίος επενδυτής σημείωσε στο MEE ότι υπάρχουν υπόγειες εντάσεις μεταξύ των ΗΑΕ και της Ρωσίας λόγω της υποστήριξης που παρέχει η Μόσχα στο Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου, καθώς η Τεχεράνη στέλνει drones και βαλλιστικούς πυραύλους στη χώρα του Κόλπου.

Τα κίνητρα της Ρωσίας να επιτρέψει μια τέτοια κίνηση παραμένουν ασαφή.

Αναλυτές στην Άγκυρα εικάζουν ότι η Μόσχα ενδέχεται να ζητήσει αρκετά ανταλλάγματα από την Τουρκία. Για παράδειγμα, η κρίσιμη συμφωνία για το ρωσικό φυσικό αέριο προς την Τουρκία δεν έχει ακόμη ανανεωθεί, και οι διαπραγματεύσεις για το θέμα αυτό συνεχίζονται.

Το εναλλακτικό σενάριο της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ

Σύμφωνα με το Forbes, αν και δεν υπάρχουν επίσημες συνομιλίες, το Ριάντ έχει ενισχύσει την αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα, επενδύοντας σε τουρκικά drones.

Η Σαουδική Αραβία αναζητά έως και 48 F-35 από τις ΗΠΑ, οπότε η μόνιμη χρήση των S-400 θα περιέπλεκε τις αγορές της, όπως ακριβώς συνέβη με την Τουρκία.

Ωστόσο, επειδή περιμένει τα συστήματα Cheongun-II (KM-SAM) από τη Νότια Κορέα και χρειάζεται να αναπληρώσει τους αμερικανικούς αναχαιτιστές της μετά τον πόλεμο με το Ιράν, η Άγκυρα θα μπορούσε να της παραδώσει τους S-400 μαζί με 120 πυραύλους ως «ενδιάμεση λύση».

Στη συνέχεια, το Ριάντ θα μπορούσε να τους αποσύρει ή να τους αποσυναρμολογήσει για να μην επηρεαστεί η αγορά των F-35.

Το Κατάρ, από την άλλη, διαθέτει Patriot αλλά όχι συστήματα THAAD και αποδείχθηκε ευάλωτο σε ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ στις 9 Σεπτεμβρίου 2025 το Ισραήλ έπληξε την πολιτική ηγεσία της Χαμάς στη Ντόχα.

Παρά τους στενούς στρατιωτικούς δεσμούς με την Τουρκία και τη φιλοξενία τουρκικής βάσης, δεν είναι σαφές αν το Κατάρ ενδιαφέρεται για τους S-400.