Μέση Ανατολή: σε τεντωμένο σχοινί η εκεχειρία μετά τα ιρανικά αντίποινα με πλήγματα σε αμερικανικούς στόχους

Νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε πλήγματα την Παρασκευή εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, σε απάντηση στην επίθεση της Τεχεράνης την Πέμπτη εναντίον εμπορικού πλοίου κοντά στην καίριας σημασίας θαλάσσια οδό, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM).

«Αμερικανικά αεροσκάφη έπληξαν τοποθεσίες αποθήκευσης ιρανικών πυραύλων και drones, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ», ανέφερε η CENTCOM. «Η απρόκλητη επιθετικότητα εναντίον της εμπορικής ναυτιλίας από τις ιρανικές δυνάμεις παραβίασε σαφώς την κατάπαυση του πυρός».

Η CENTCOM έδωσε στη δημοσιότητα το βράδυ της Παρασκευής βίντεο από ένα από τα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων.  Τα πλήγματα των ΗΠΑ την Παρασκευή δεν αντικατοπτρίζουν μια επιστροφή σε μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις, τουλάχιστον προς το παρόν, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN.

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι στοχοποίησαν στρατιωτικές θέσεις των ΗΠΑ στην περιοχή ως απάντηση στα πλήγματα, μετέδωσε το ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης Press TV.  «Εάν η επιθετικότητα επαναληφθεί, η απάντησή μας θα είναι ευρύτερη από αυτή», ανέφεραν οι Φρουροί, σύμφωνα με ανάρτηση της κρατικής τηλεόρασης στο Telegram.

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός δίνει στο Ιράν τον έλεγχο της κυκλοφορίας των πλοίων στα στενά, ανέφεραν οι Φρουροί.

«Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας διάφορα μέτωπα, επεδίωξαν να παραβιάσουν αυτή τη δέσμευση, και η απαραίτητη απάντηση δόθηκε και θα συνεχίσει να δίνεται. Εάν η επιθετικότητα επαναληφθεί, η απάντησή μας θα είναι ευρύτερη από αυτήν», ανέφεραν οι Φρουροί της Επανάστασης.  Ο αμερικανικός στρατός δεν έχει επιβεβαιώσει τέτοια πλήγματα.

https://t.co/CckXLJSpah pic.twitter.com/NoMQ7cNtN5

— U.S. Central Command (@CENTCOM) June 27, 2026

Ο Αντιπρόεδρος Τζέι ντι Βανς — ο οποίος ανέλαβε ηγετικό ρόλο στη διαπραγμάτευση της συμφωνίας με το Ιράν που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα — δήλωσε το βράδυ της Παρασκευής ότι «η βία θα απαντηθεί με βία».

«Το Ιράν υπέγραψε μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Εμείς την τηρήσαμε. Εάν έχουν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του Μνημονίου Συναντίληψης (MOU), μπορούν να σηκώσουν το τηλέφωνο», ανάρτησε στο X μαζί με την ανακοίνωση της CENTCOM. «Αλλά η βία θα απαντηθεί με βία».

Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ

Τα πλήγματα των ΗΠΑ σημειώθηκαν αφότου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την Παρασκευή το ιρανικό πλήγμα με drone στο πλοίο «ανόητη παραβίαση» της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, χωρίς ωστόσο να δώσει καμία ένδειξη για το αν το επεισόδιο θα μπορούσε να προκαλέσει επιστροφή σε ευρύτερες εχθροπραξίες.

Όταν ρωτήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής αν το Ιράν θα αντιμετωπίσει συνέπειες, ο Τραμπ αρκέστηκε να πει στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο: «Θα μάθετε».  Ο πρόεδρος αντέδρασε για πρώτη φορά στο ιρανικό πλήγμα το πρωί της Παρασκευής, λίγες ώρες μετά το συμβάν.

«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εκτόξευσε τουλάχιστον τέσσερα drones αυτοκτονίας εναντίον πλοίων που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ. Ένα από τα drones έπληξε το πάνω κατάστρωμα ενός μεγάλου και πολύ ακριβού φορτηγού πλοίου», έγραψε στο Truth Social.

«Προκλήθηκαν ζημιές, αλλά το πλοίο ήταν σε θέση να συνεχίσει την πορεία του», έγραψε. «Καταρρίψαμε τρία άλλα drones. Προφανώς, πρόκειται για μια ανόητη παραβίαση της Συμφωνίας μας για Κατάπαυση του Πυρός».

Λίγες ώρες αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι το περιστατικό απέδειξε πως το Ιράν έχει διατηρήσει μέρος των στρατιωτικών του δυνατοτήτων, παρά τον πολύμηνο πόλεμο των ΗΠΑ.  «Έχουμε ακόμα μάχη. Έχουν κάποιες δυνατότητες, όχι πολλές. Δεν νικάνε ούτε τίποτα τέτοιο, αλλά έχουν κάποιες δυνατότητες, μπορούν ακόμα να πυροβολούν», είπε σε ένα πλήθος συντηρητικών Χριστιανών στην Ουάσιγκτον.  «Κανείς δεν το είδε να έρχεται», δήλωσε για το ιρανικό πλήγμα, «και χτύπησε ένα πλοίο και προκάλεσε κάποιες ζημιές. Δεν μπορούν να κάνουν τέτοια πράγματα».

Αργότερα, κατά τη διάρκεια της συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ δεν διευκρίνισε πώς ή αν θα μπορούσαν να απαντήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο περιστατικό, το οποίο συνέβη μια ημέρα νωρίτερα και υπογράμμισε τις συνεχιζόμενες δυσκολίες για την επαναφορά της κυκλοφορίας στα προπολεμικά επίπεδα στην κρίσιμη θαλάσσια οδό.

«Δεν μου αρέσει το γεγονός ότι έριξαν μια βολή χθες», δήλωσε ο Τραμπ όταν ρωτήθηκε αν θεωρεί ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει σε ισχύ. «Όχι ένα συμμαχικό πλοίο, αλλά ένα πλοίο. Ένα πολύ ακριβό πλοίο, και ήταν εντάξει, αλλά δέχτηκε ένα μικρό πλήγμα. Δεν θα έπρεπε να το κάνουν αυτό».

Όταν πιέστηκε ξανά για το αν οι ΗΠΑ θα απαντήσουν, είπε: «Θα μάθετε». Στη συνέχεια, ο πρόεδρος διέκοψε απότομα τη συζήτηση με τους δημοσιογράφους.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), η οποία επιβλέπει τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, παρέπεμψε στη δήλωση του Τραμπ όταν ρωτήθηκε αρχικά για την επίθεση. Ένας λογαριασμός του Υπουργείου Άμυνας στο X δημοσίευσε τρία emoji με την αμερικανική σημαία πάνω από ένα στιγμιότυπο οθόνης της ανάρτησης του Τραμπ στο Truth Social.

Το αγκάθι των «διοδίων» στα Στενά του Ορμούζ

Αυτό ήταν το πρώτο τέτοιο περιστατικό από τότε που οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο συναντίληψης για το άνοιγμα των στενών και την έναρξη βαθύτερων διαπραγματεύσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο Τραμπ έχει δώσει ελάχιστες ενδείξεις ότι είναι έτοιμος να επαναλάβει τον πόλεμο, τον οποίο παραδέχθηκε την περασμένη εβδομάδα ότι θα μπορούσε να είχε οδηγήσει σε «οικονομική καταστροφή» αν συνεχιζόταν.

Το Ιράν θεωρεί τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού ως βασικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Την Πέμπτη, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησε ότι ασφαλής διέλευση θα δίνεται στα πλοία μόνο μέσω διαδρομών που έχουν δηλωθεί στο Ιράν.  Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προέβλεπε ότι η κυκλοφορία στα στενά θα επέστρεφε στον ίδιο όγκο που είχε πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, αλλά δεν καθόριζε λεπτομερείς όρους για την εκπλήρωση αυτών των προϋποθέσεων.

Τι λένε οι δύο πλευρές

Οι δύο πλευρές έχουν παρουσιάσει διαφορετικές αντιλήψεις για το αν το Ιράν θα μπορεί να εισπράττει τέλη από τα διερχόμενα πλοία. Ο Τραμπ επιμένει ότι τα στενά θα παραμείνουν ελεύθερα διοδίων, αλλά η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι θα έχει το δικαίωμα να χρεώνει τα πλοία που διέρχονται.

Η επίθεση της Πέμπτης σημειώθηκε λίγες ώρες αφότου οι ισχυροί Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν προειδοποίησαν ότι στα σκάφη θα επιτρέπεται η ασφαλής διέλευση μόνο μέσω των ιρανικών διαδρομών στα στενά, αμφισβητώντας τον ισχυρισμό της κυβέρνησης Τραμπ ότι η θαλάσσια οδός είναι και πάλι ελεύθερη και ανοιχτή. Οι ΗΠΑ ήραν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών μόλις υπογράφηκε η συμφωνία.

Το φορτηγό πλοίο χτυπήθηκε στη δεξιά του πλευρά (δεξί κύτος) από άγνωστο βλήμα, προκαλώντας ζημιές στη γέφυρα, σύμφωνα με τον οργανισμό Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), ο οποίος παρακολουθεί τη θαλάσσια κυκλοφορία στην περιοχή. Δεν αναφέρθηκαν θύματα ή περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε σε απάντηση για τα τελευταία πλήγματα ότι ο Τραμπ απέτυχε να δείξει προσήλωση στις αρχές των διαπραγματεύσεων ή της κατάπαυσης του πυρός. «Αυτή η απερίσκεπτη παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός θα οδηγήσει, όπως πάντα, σε υποχώρηση και μεταμέλεια από την πλευρά τους», ανάρτησε ο Αζίζι στο X.

Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο – ολοκληρώνοντας μια περιοδεία στον Κόλπο για να καθησυχάσει τους περιφερειακούς συμμάχους σχετικά με την ενδιάμεση συμφωνία – εξέδωσε κοινή δήλωση με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), ζητώντας «ελεύθερη, χωρίς όρους και απεριόριστη ναυσιπλοΐα» στα στενά, χωρίς διόδια ή «απόπειρες επιβολής ελέγχου».

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να διοικούνται από το Ιράν και το Ομάν, ενώ ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, ανώτατος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, προειδοποίησε τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο ότι η επιβίωσή τους εξαρτάται από την ανοχή της Τεχεράνης.

Πηγή: CNN/ Reuters