Σε μια ιστορική ανακάλυψη προχώρησαν ερευνητές στην Ιρλανδία, καθώς την ώρα που μελετούσαν ένα μεσαιωνικό βιβλίο που είχε εντοπιστεί σε ρωμαϊκή βιβλιοθήκη, εντόπισαν το αρχαιότερο σωζόμενο αγγλικό ποίημα.
«Ήμασταν εξαιρετικά έκπληκτοι. Μείναμε άφωνοι. Δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε στα μάτια μας όταν το είδαμε για πρώτη φορά», δήλωσε η Ελιζαμπέτα Μανγκάντι, επισκέπτρια ερευνήτρια στη σχολή Αγγλικών του Trinity College στο Δουβλίνο, στο Associated Press.
Όπως πρόσθεσε, το ποίημα βρισκόταν ενσωματωμένο στο κύριο σώμα λατινικού κειμένου: «Ήταν κάτι εξαιρετικό».
Το χειρόγραφο περιλαμβάνει αντίγραφο της «Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Αγγλικού Λαού» του σεβαστού Βέδα, όπου εμφανίζεται ο Ύμνος του Κέντμον.
Το ποίημα, γραμμένο στην παλαιά αγγλική από έναν αγρότη της Νορθουμβρίας τον 7ο αιώνα, ο «Ύμνος του Κέντμον» εμφανίζεται σε ορισμένα αντίγραφα της «Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Αγγλικού Λαού», που γράφτηκε στα λατινικά από τον μοναχό και άγιο γνωστό ως σεβαστό Βέδα.
Το έργο του αποτελεί ένα από τα πιο ευρέως αναπαραγόμενα κείμενα του Μεσαίωνα, με σχεδόν 200 χειρόγραφα αντίγραφα, σύμφωνα με τον συνάδελφο της Μανγκάντι, Μαρκ Φόλκνερ, αναπληρωτή καθηγητή μεσαιωνικής λογοτεχνίας στο Trinity.
Ο ίδιος θεωρεί τον ύμνο του Κέντμον ως την απαρχή της αγγλικής λογοτεχνίας.
Το χειρόγραφο που εντόπισαν οι δύο ερευνητές είναι ένα από τα παλαιότερα, χρονολογούμενο στον 9ο αιώνα. Δύο παλαιότερα αντίγραφα περιλαμβάνουν το ποίημα στα παλαιά αγγλικά, αλλά ως μεταγενέστερες προσθήκες, μεταφρασμένες από τα λατινικά και γραμμένες στο περιθώριο ή εκτός του κύριου σώματος του κειμένου.
Η ανακάλυψη ρίχνει φως στη διάδοση της αγγλικής γλώσσας πολύ νωρίτερα από ό,τι θεωρούταν μέχρι σήμερα, ανέφερε ο Φόλκνερ στη Ρώμη, όπου οι δύο ερευνητές ταξίδεψαν για να δουν από κοντά το χειρόγραφο.
«Πριν από την ανακάλυψη του ρωμαϊκού χειρογράφου, το παλαιότερο γνωστό ήταν των αρχών του 12ου αιώνα. Αυτό είναι τρεις αιώνες παλαιότερο. Δείχνει πόσο σημαντική ήταν ήδη η αγγλική γλώσσα στις αρχές του 9ου αιώνα», σημείωσε.
Και, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, η ίδια η ανακάλυψη θεωρείται σχεδόν θαυματουργή.
Ο Κέντμον λέγεται ότι συνέθεσε τον ύμνο ενώ εργαζόταν στο αβαείο του Γουίτμπι στη Βόρεια Υόρκη, όταν καλεσμένοι σε συμπόσιο άρχισαν να απαγγέλλουν ποιήματα.
«Ντροπιασμένος επειδή δεν γνώριζε κάτι αντίστοιχο, ο Κέντμον αποχώρησε και πήγε για ύπνο», ανέφερε ο Φόλκνερ.
«Στον ύπνο του εμφανίστηκε μια μορφή που του ζήτησε να τραγουδήσει για τη δημιουργία, και εκείνος το έκανε θαυματουργά, συνθέτοντας τον εννεαγραμμικό ύμνο».
Περίπου 1.400 χρόνια αργότερα, το συγκεκριμένο αντίγραφο του έργου του επανεμφανίστηκε στη δημόσια βιβλιοθήκη της Ρώμης, έχοντας προηγουμένως διασχίσει τουλάχιστον δύο φορές τον Ατλαντικό και αλλάξει πολλά χέρια.
Το ποίημα του Κέντμον
Το κείμενο του ποιήματος στα παλαιά αγγλικά
Nupue. sciulun. herga. hefunricaes. puard. metudaes. maechti. and his.
mod geðanc. puerc. puldur. fadur. suæhepundragiaes
ecidrichtin or astalde. he aeristscoop eor dubearnū hefento
hrofe halig. sceppend. ða. middū. geard. moncinnes peard eci
drichtin. aefter. tia de. firū. on foldu. frea. allmechtig.
Η απόδοση του ποιήματος στα σύγχρονα αγγλικά
Now we must praise the guardian of the heavenly kingdom,
(Τώρα πρέπει να υμνήσουμε τον φύλακα της ουράνιας βασιλείας)
the might of the creator and his intention,
(τη δύναμη του δημιουργού και τη βούλησή του)
the work of the father of glory, in that he of each wonder,
(το έργο του πατέρα της δόξας, εκείνου που είναι η πηγή κάθε θαύματος)
eternal lord, established the beginning.
(αιώνιε άρχοντα, που έθεσες την αρχή των πάντων)
He first created the earth for men,
(πρώτα δημιούργησε τη γη για τους ανθρώπους)
heaven as a roof, the holy creator,
(τον ουρανό ως στέγη, ο ιερός δημιουργός)
then the middle earth, the guardian of mankind,
(έπειτα τη μεσαία γη, τον προστάτη του ανθρώπινου γένους)
the eternal lord, afterwards created
(ο αιώνιος άρχοντας, στη συνέχεια δημιούργησε)
for men on earth, the almighty lord.
(για τους ανθρώπους πάνω στη γη, ο παντοδύναμος κύριος)
Οι μοναχοί αντέγραψαν το συγκεκριμένο αντίγραφο της ιστορίας του Βέδα στο σκριπτόριο του βενεδικτίνικου αβαείου της Νονάντολα, ενός από τα σημαντικότερα κέντρα αντιγραφής κατά τον Μεσαίωνα κοντά στη σημερινή Μόντενα, σύμφωνα με τη Βαλετίνα Λόνγκο, επιμελήτρια μεσαιωνικών και νεότερων χειρογράφων της Εθνικής Κεντρικής Βιβλιοθήκης της Ρώμης.
Τον 17ο αιώνα, καθώς η σημασία του αβαείου μειώθηκε, η συλλογή του μεταφέρθηκε σε άλλο μοναστήρι στη Ρώμη, κατόπιν στο Βατικανό και τελικά σε μικρό ναό.
Στη διαδρομή χάθηκαν ορισμένα κείμενα, τα οποία επανεμφανίστηκαν τον 19ο αιώνα σε συλλογές διεθνών συλλεκτών.
Το συγκεκριμένο αντίγραφο πέρασε στον Άγγλο συλλέκτη Τόμας Φίλιππς, αργότερα στον Ελβετό βιβλιόφιλο Μάρτιν Μπόντμερ και στη συνέχεια βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, στην κατοχή του Αυστριακού εμπόρου σπάνιων βιβλίων Χ.Π. Κραους.
Το 1972 το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού το απέκτησε, και από τότε το χειρόγραφο φυλάσσεται στη Ρώμη, χωρίς ωστόσο να έχει τύχει εκτεταμένης μελέτης.
Η ανακάλυψη της Μανγκάντι ήρθε έπειτα από χρόνια έρευνας πάνω στην «Ιστορία του Βέδα».
«Ήξερα ότι το βιβλίο αναφερόταν στον κατάλογο της βιβλιοθήκης, οπότε ήμουν σχεδόν βέβαιη ότι υπάρχει ακόμη εδώ», είπε. «Συνειδητοποίησα ότι λόγω της πολύπλοκης ιστορίας του δεν το είχε μελετήσει ουσιαστικά κανείς».
Έπειτα από επικοινωνία με τη βιβλιοθήκη, έλαβε ψηφιακές εικόνες του χειρογράφου μέσα σε λίγους μήνες.
