Αποστάτες εδώ, πατριώτες εκεί: το δίκαιο μέτρο των δύο μαντριών

Δύο φωτογραφίες αρκούν για να καταλάβει κανείς πόσο ελαστική είναι η πολιτική ηθική όταν εξυπηρετεί. Ο Νίκος Ανδρουλάκης σφίγγει το χέρι του πρώην υπουργού Εθνικής Άμυνας Ευάγγελου Αποστολάκη, καλωσορίζοντάς τον στο ΠΑΣΟΚ με χαμόγελα και δηλώσεις. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κρατά τη σημαία της Νέας Δημοκρατίας δίπλα στον Χρήστο Φλωρίδη, που μετακόμισε από το ΠΑΣΟΚ του Σημίτη στη ΝΔ του σήμερα και μάλιστα πήρε ήδη χρίσμα υποψηφίου στη Θεσσαλονίκη. Δύο μεταγραφές, ένα κοινό ερώτημα: πόσο αξίζει πια η πολιτική ταυτότητα όταν αγοράζεται και πουλιέται τόσο εύκολα;

Ο ίδιος κανόνας, δύο μέτρα

Το κωμικοτραγικό στοιχείο είναι η ασυμμετρία της υποδοχής. Τον Φλωρίδη, στελέχη του ΠΑΣΟΚ τον στόλισαν με τους πιο βαρείς χαρακτηρισμούς που διαθέτει η πολιτική αντιπαράθεση: αναξιόπιστος, αποστάτης. Τον Αποστολάκη όμως η ίδια παράταξη τον υποδέχεται με ανοιχτή αγκαλιά. Αντίστοιχα, η ΝΔ θωπεύει τον «νεότουρκο» Φλωρίδη, ενώ τον Αντώνη Σαμαρά εξακολουθεί να τον στοχοποιεί συστηματικά ως αποστάτη και προδότη της παράταξης. Το συμπέρασμα είναι ατράνταχτο: αν κάποιος φεύγει προς το δικό σου μαντρί, είναι ευπρόσδεκτος· αν φεύγει από το δικό σου προς αλλού, είναι πήξε και δείξε.

Είναι απορίας άξιον γιατί ο Ανδρουλάκης πιστεύει ότι κερδίζει κάτι ουσιαστικό από αυτό το ανυπόληπτο αλισβερίσι, αφού οργανώνει πανηγυρικές τελετές προσχώρησης με τις απαραίτητες μπηχτές για τον προηγούμενο «σταθμάρχη» κάθε νεοφερμένου. Για τη Δεξιά, αντίθετα, δεν υπάρχει καμία απορία: το γνωστό βίτσιο του Μητσοτάκη να στρατολογεί πρώην πασόκους εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο σκοπό, να κοσμήσει το τζάκι της εξουσίας του με «κέρατα» του κάποτε λαμπρού πράσινου στρατού, ίσως για να εξισορροπήσει τους ακροδεξιούς που συνωμοτούν στην αυλή του, ίσως για να χτίσει τον ρόλο του κεντροδεξιού ηγήτορα των κεντρώων που ονειρεύεται.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Το πήγαινε-έλα αυτό θα το πληρώσει ακριβά κάποιος, και κατά πάσα πιθανότητα θα είναι κυρίως το ΠΑΣΟΚ. Αλλά τον λογαριασμό τον πληρώνει ήδη, και ακριβά, η ίδια η δημοκρατία και το πολιτικό της σύστημα. Γιατί με τέτοιες μετακομίσεις εδραιώνεται στην κοινή γνώμη το στερεότυπο ότι η πολιτική είναι απλώς παιχνίδι συμφερόντων ανάμεσα σε ανθρώπους χωρίς αρχές, όπου το προσωπικό όφελος υπερισχύει όλων των υπολοίπων.

Σε αυτό το σκηνικό δικαιώνεται, τουλάχιστον σε επίπεδο αρχής, ο Αλέξης Τσίπρας, που έχει επιβάλει στο κόμμα του έναν σαφή κανόνα: οι μεταγραφές είναι ευπρόσδεκτες, όχι όμως και η βουλευτική έδρα που αποκτήθηκε με άλλη σημαία. Στρατηγοί και ναύαρχοι αλλού, απλοί ναύτες στο νέο καράβι — ώσπου να ξανακερδίσουν τους βαθμούς τους με τους νέους κανόνες. Μήπως τελικά το μόνο πρόγραμμα που εφαρμόζεται με συνέπεια στην ελληνική πολιτική σκηνή είναι αυτό της ιδιοτελούς μνήμης;