Πέντε μέρες χωρίς Μητσοτάκη αρκούν για να λυθεί ο κυβερνητικός κόμπος

Πέντε μέρες έλειψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην Αμερική και η κυβέρνηση, όπως φαίνεται, δεν χρειάστηκε παραπάνω χρόνο για να δείξει τα νεύρα της. Το πείραμα ήταν σύντομο αλλά αποκαλυπτικό: με τον αρχηγό εκτός συνόρων, η πειθαρχία που επιδεικνύει καθημερινά η ΝΔ αποδείχθηκε πολύ πιο εύθραυστη απ’ όσο θέλει να πιστεύει.

Το ξεσάλωμα των πέντε ημερών

Την εικόνα την αποτυπώνει με σαφήνεια ο Νίκος Σωτηρόπουλος, που περιγράφει το κλίμα που επικράτησε στην απουσία του πρωθυπουργού.

Η διατύπωση «απόλυτο εσωκομματικό ξεσάλωμα» δεν αφήνει περιθώρια παρανοήσεων: όργανα, γκρίνιες, προσωπικές στρατηγικές — όλα αυτά, σύμφωνα με την περιγραφή, ξεπήδησαν σχεδόν ταυτόχρονα με την αναχώρηση του πρωθυπουργού. Το ερώτημα που μένει αναπάντητο είναι πόσο βαθιά κάθεται αυτή η δυσλειτουργία, αφού αρκεί μια εβδομάδα εκτός Ελλάδας για να ξεκλειδώσει.

Το κενό που λέγεται Δημητριάδης

Στο σημείο αυτό η ανάλυση μεταφέρεται από το συμπτωματικό στο διαρθρωτικό: η απουσία του Γρηγόρη Δημητριάδη από το Μέγαρο Μαξίμου παρουσιάζεται ως ο πραγματικός λόγος για τον οποίο η μηχανή σκάλωσε. Όσο ήταν εκείνος στη θέση του, λέγεται, η γραμμή ήταν ξεκάθαρη, ο συντονισμός αθόρυβος, οι ισορροπίες κρατημένες — «ο κυβερνητικός μηχανισμός λειτουργούσε ρολόι». Η φράση-κλειδί της ανάρτησης είναι ξεκάθαρη: «ο Γρηγόρης Δημητριάδης ήταν ο άνθρωπος που κρατούσε τα κλειδιά της κυβερνητικής σταθερότητας».

Αν αυτή η διάγνωση ισχύει, τότε το πρόβλημα της ΝΔ δεν είναι απλά διαχειριστικό. Σημαίνει ότι η σταθερότητα του κυβερνητικού σχήματος εξαρτιόταν λιγότερο από θεσμούς και δομές και περισσότερο από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο-συντονιστή, ο οποίος πλέον απουσιάζει. Το «κενό στον συντονισμό δεν κρύβεται πλέον με τίποτα», όπως σημειώνεται, είναι μια παραδοχή που βαραίνει πολύ περισσότερο τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη παρά τα δευτερεύοντα πρόσωπα του παρασκηνίου.

Ο αρχηγός ως μόνη εγγύηση

Η αλήθεια που αναδεικνύεται είναι δυσάρεστη για μια κυβέρνηση που καυχάται για την οργανωτική της υπεροχή: όταν η τάξη κρατιέται μόνο όσο ο αρχηγός βρίσκεται στην Ελλάδα, δεν πρόκειται για πειθαρχία, πρόκειται για φόβο. Και ο φόβος, σε αντίθεση με τη θεσμική λειτουργία, εξατμίζεται με την πρώτη πτήση προς Ουάσινγκτον.