Το 2029 έρχεται: η ρήτρα διαφυγής λήγει και το Μαξίμου σιωπά

Το Μαξίμου έχει βρει την τέλεια συνταγή διαχείρισης ανησυχητικών ειδήσεων: όταν τελειώνει κάτι σημαντικό, βγαίνει κάποιος υπουργός και εξηγεί γιατί δεν πρέπει να ανησυχούμε. Έτσι έγινε και με το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Διαβεβαιώσεις για δάνεια που απομένουν, αναπορρόφητα κονδύλια ΕΣΠΑ και προκαταβολές του νέου ΕΠΕΣ από το 2028, όλα στοιβαγμένα σαν μαξιλάρια κάτω από τον χρηματοδοτικό γκρεμό. Το πρόβλημα είναι πως υπάρχει κι ένας δεύτερος γκρεμός, πιο σιωπηλός, πιο δημοσιονομικός, και γι’ αυτόν δεν έχει μιλήσει κανείς.

Η ρήτρα που ξεχάστηκε

Το 2028 λήγει η ρήτρα διαφυγής που επιτρέπει στις χώρες της Ευρωζώνης να αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους έως 1,5% του ΑΕΠ ετησίως χωρίς αυτό να προσμετράται κανονικά στο έλλειμμα. Η Ελλάδα έχει κάνει πλούσια χρήση αυτής της διευκόλυνσης. Το ερώτημα τι θα γίνει μετά τη λήξη της, όμως, έχει εξαφανιστεί από τη δημόσια συζήτηση, σαν να έχουν λυθεί άπαξ και διά παντός όλα τα δημοσιονομικά μας ζητήματα με μια υπουργική δήλωση.

Στη Γερμανία, αντίθετα, δεν έχουν την πολυτέλεια να ξεχνούν τέτοιες λεπτομέρειες, παρότι το χρέος τους είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη και η οικονομία τους παραμένει μακράν η ισχυρότερη. Στην κοινή έκθεσή τους (Gemeinschaft – Diagnose, Herbst 2026), τα σημαντικότερα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα προειδοποιούν ευθέως την επόμενη κυβέρνηση στο Βερολίνο: το 2029 η ρήτρα άμυνας καταργείται, το όριο του 1,5% του ΑΕΠ ίσως επιτευχθεί ακόμη νωρίτερα, και ό,τι δεν προσαρμοστεί έως τότε δεν εξαφανίζεται· απλώς μεταφέρεται στο επόμενο σχέδιο. Όταν λήξουν οι εξαιρέσεις, γράφουν, η ανάγκη για προσαρμογές γίνεται επιτακτική.

Τι ισχύει και για εμάς

Οι Γερμανοί οικονομολόγοι γράφουν για τη δική τους μελλοντική κυβέρνηση, όμως η λογική τους ισχύει αυτούσια και για την Ελλάδα. Κάθε επιπλέον ευρώ αμυντικών δαπανών, μόλις λήξει η ρήτρα, θα υπολογίζεται ξανά ως καθαρή πρωτογενής δαπάνη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους δημοσιονομικούς στόχους μιας χώρας που καμαρώνει διαρκώς για πλεονάσματα και επενδυτική βαθμίδα. Η κυβέρνηση προτιμά προφανώς να μιλά για το τι έχει ήδη λυθεί παρά για το τι έρχεται. Μήπως όμως αξίζει, έστω και στα υπόψιν, να μας εξηγήσει κάποιος τι σχεδιάζεται για το 2029;