Τα προσωπικά δεδομένα υπουργών στο ράφι των data brokers

Την ώρα που το πολιτικό σύστημα καυχιέται για ψηφιακό μετασχηματισμό και ασφάλεια δεδομένων, αποδεικνύεται ότι τα προσωπικά στοιχεία των ίδιων των αξιωματούχων που τα υπόσχονται πωλούνται σαν εμπόρευμα σε πλατφόρμες data brokers. Δεν πρόκειται για θεωρητικό κίνδυνο ή σεναριολογία περί hacking από το εξωτερικό, αλλά για μια αγορά που λειτουργεί απροβλημάτιστα, νόμιμα σε μεγάλο βαθμό, στο κενό που αφήνει η ελληνική εποπτεία.

Η επισήμανση έρχεται από τον οικονομικό δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη, ο οποίος σχολιάζει το ρεπορτάζ της Νίκης Λυμπεράκη με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας:

Ποιος εποπτεύει τους εποπτευόμενους

Το εύρημα δεν αφορά κάποιο περιθωριακό αρχείο, αλλά προσωπικά δεδομένα υπουργών, πολιτικών, στρατιωτικών και στελεχών του Μαξίμου, δηλαδή ανθρώπων που βρίσκονται στην κορυφή της αλυσίδας λήψης αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια και την προστασία δεδομένων των πολιτών. Αν τα δικά τους στοιχεία είναι προσβάσιμα σε πλατφόρμες εμπορίας πληροφοριών, το ερώτημα δεν είναι πλέον «πόσο ασφαλής είναι ο μέσος πολίτης» αλλά «ποιος προστατεύει το ίδιο το κράτος από τον εαυτό του».

Η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα λειτουργεί εδώ και χρόνια με πλήθος εκκρεμών υποθέσεων και υποστελέχωση, ενώ ο ρόλος των data brokers παραμένει σε μεγάλο βαθμό απορρύθμιστος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πόσο μάλλον στην Ελλάδα. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά όπου διευθύνσεις, τηλέφωνα και προσωπικά ίχνη κυκλοφορούν ελεύθερα, διαθέσιμα σε όποιον έχει την όρεξη —και την κάρτα πληρωμής— να τα αγοράσει.

Το ρίσκο πέρα από το πολιτικό θέαμα

Το ζήτημα υπερβαίνει το παραπολιτικό ενδιαφέρον για το ποιος «φαίνεται» σε τέτοιες βάσεις. Αν στοιχεία στελεχών του Μαξίμου και στρατιωτικών είναι προσβάσιμα, μιλάμε για ζήτημα εθνικής ασφάλειας που αγγίζει το σύνολο του πολιτικού συστήματος, κυβέρνηση και αντιπολίτευση εξίσου, αφού κανείς δεν φαίνεται να έχει εξαίρεση από την έλλειψη προστασίας. Η κυβέρνηση, ωστόσο, φέρει το μεγαλύτερο βάρος ευθύνης, καθώς είναι αυτή που έχει την αρμοδιότητα να θωρακίσει το ρυθμιστικό πλαίσιο και να ενισχύσει την εποπτική αρχή.

Η ειρωνεία είναι διπλή: ένα κράτος που προωθεί ψηφιακές ταυτότητες, gov.gr wallet και κεντρικοποιημένα συστήματα δεδομένων πολιτών, αδυνατεί να διασφαλίσει ότι τα στοιχεία των δικών του κορυφαίων στελεχών δεν καταλήγουν σε εμπορικές πλατφόρμες. Το πρόβλημα δεν είναι τεχνολογικό αλλά θεσμικό —απουσία βούλησης να κλείσει ένα κενό που όλοι γνωρίζουν ότι υπάρχει.

Όσο η συζήτηση περιορίζεται σε ανακοινώσεις για ψηφιακό εκσυγχρονισμό και δεν αγγίζει την ουσιαστική ρύθμιση της αγοράς δεδομένων, το φαινόμενο θα συνεχίζει να αναπαράγεται αδιάφορα ποιος κυβερνά. Το ερώτημα είναι πόσο ακόμα θα χρειαστεί να «διαρρεύσουν» στοιχεία υπουργών για να ενεργοποιηθεί επιτέλους κάποιος μηχανισμός ελέγχου.