Το κρατικό Credit Score έρχεται αθόρυβα κι η κυβέρνηση δεν εξηγεί τίποτα

Ενώ το Μαξίμου διαχειρίζεται τις καθημερινές πυρκαγιές επικοινωνίας, στα σκαριά φέρεται να προωθείται ένα εγχείρημα πολύ πιο μακρόπνοο και πολύ πιο ενοχλητικό: ένα κρατικό Credit Score πολιτών, ένας δημόσιος «Τειρεσίας» που θα βαθμολογεί τη συμπεριφορά του καθενός απέναντι στις υποχρεώσεις του. Το σχέδιο ξεκινά, σύμφωνα με πληροφορίες, από τις οφειλές προς το Δημόσιο, αλλά η φιλοδοξία του είναι πολύ μεγαλύτερη.

Το σκορ που θα σε κρίνει

Στο επόμενο στάδιο, όπως ψιθυρίζεται, στο σύστημα θα εντάσσονται τράπεζες, πάροχοι ενέργειας και τηλεφωνίας, ακόμη και ενοίκια. Δηλαδή όχι μόνο αν χρωστάς στην εφορία, αλλά και αν άργησες να πληρώσεις τον λογαριασμό της ΔΕΗ ή το ενοίκιο του διαμερίσματός σου. Την ανησυχία αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια ο χρήστης Jack Sparrow:

Η λογική πίσω από ένα τέτοιο σύστημα δεν είναι άγνωστη — μοντέλα πιστοληπτικής αξιολόγησης υπάρχουν ήδη μέσω τραπεζών και ιδιωτικών εταιρειών. Το ζήτημα είναι διαφορετικό: όταν το ίδιο το κράτος συγκεντρώνει και επεξεργάζεται δεδομένα για το πόσο «συνεπής» είσαι σε κάθε πτυχή της οικονομικής σου ζωής, η γραμμή ανάμεσα σε εργαλείο φοροεισπρακτικής αποτελεσματικότητας και μηχανισμό κοινωνικής αξιολόγησης γίνεται επικίνδυνα λεπτή. Το να μπορεί μια καθυστέρηση λίγων ημερών στον λογαριασμό ρεύματος να σε ακολουθεί όταν ζητάς δάνειο ή όταν ψάχνεις σπίτι για ενοικίαση δεν είναι λεπτομέρεια διαχειριστικής φύσης· είναι πολιτική επιλογή με τεράστιες συνέπειες στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Σιωπή αντί για εξηγήσεις

Το πιο εύγλωττο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι το ίδιο το σχέδιο αλλά η απουσία του από τη δημόσια συζήτηση. Καμία επίσημη ανακοίνωση, καμία παρουσίαση αρχών προστασίας δεδομένων, καμία εξήγηση για το ποιος θα έχει πρόσβαση στο σκορ, πώς θα υπολογίζεται και ποιες θα είναι οι συνέπειες για όσους βρεθούν χαμηλά σε αυτό. Η κυβέρνηση που καυχάται για ψηφιακό μετασχηματισμό φαίνεται να προτιμά να χτίζει υποδομές επιτήρησης της οικονομικής συμπεριφοράς των πολιτών χωρίς να ρωτήσει κανέναν αν το θέλει.

Το ερώτημα δεν είναι αν το κράτος έχει το δικαίωμα να γνωρίζει ποιος χρωστάει· αυτό ήδη το κάνει. Το ερώτημα είναι γιατί ένα σύστημα που θα καθορίζει την πρόσβαση πολιτών σε δάνεια, ενοίκια και υπηρεσίες χτίζεται στα κρυφά, χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο ή δημόσια διαβούλευση. Αν το σχέδιο είναι τόσο ωφέλιμο όσο υπονοείται, τότε γιατί δεν το εξηγεί κανείς; Η σιωπή, σε τέτοιες περιπτώσεις, σπάνια είναι τυχαία.