Η Γαύδος έγινε υποσταθμός μεταναστών κι η Κρήτη πληρώνει τον λογαριασμό

Υπάρχουν στήλες που γράφονται με ήσυχο ύπνο και υπάρχουν στήλες που γράφονται με το κινητό αναμμένο δίπλα στο μαξιλάρι, έτοιμο να χτυπήσει στις τρεις τα ξημερώματα. Η δεύτερη κατηγορία φαίνεται να είναι πλέον ο κανόνας για όσους παρακολουθούν το μεταναστευτικό από πρώτο χέρι: δυο και τρεις φορές τη νύχτα, ειδοποίηση από τον Θάλαμο Επιχειρήσεων του υπουργείου Ναυτιλίας για «εντοπισμό μεγάλου αριθμού αλλοδαπών» σε σκάφος. Ρουτίνα που δεν έπρεπε να είναι ρουτίνα.

Από Τουρκία σε Λιβύη

Η γεωγραφία της κρίσης έχει μετατοπιστεί, κι αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Τα παράλια της Τουρκίας φαίνεται να έχουν «ηρεμήσει», σημάδι ότι η ελληνοτουρκική συνεννόηση στο θέμα αποδίδει. Το πρόβλημα όμως δεν εξαφανίστηκε, απλώς μετακόμισε νοτιότερα: η πίεση έρχεται πλέον από τη Λιβύη, μια χώρα που μετά την πτώση του Καντάφι έχει καταντήσει πεδίο αντιπαράθεσης αυτοανακηρυγμένων «στρατάρχων». Το αποτέλεσμα το πληρώνει η Γαύδος, που έχει μετατραπεί σε ανεπίσημο υποσταθμό υποδοχής, ενώ η Κρήτη στενάζει κάτω από ένα βάρος που δεν σχεδίασε κανείς να σηκώσει.

Μετανάστες, πρόσφυγες, ορολογίες

Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι νέο, αλλά παραμένει αναπάντητο πενήντα χρόνια μετά: ο Ουμπέρτο Έκο είχε προειδοποιήσει ήδη από το 1976 ότι το μεταναστευτικό δεν είναι έκτακτη ανάγκη αλλά δομική διαδικασία πολιτισμικής αλλαγής. Κι όμως, η συζήτηση συνεχίζεται σαν να πρόκειται για παροδικό φαινόμενο. Η στήλη επιμένει σε μια διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση: μετανάστες με χαρτιά και πρόσκληση είναι κάτι διαφορετικό από ανθρώπους που φτάνουν χωρίς έλεγχο, ενώ ακόμη και η προσφυγική ιδιότητα οφείλει να εξετάζεται εξονυχιστικά, δεδομένων και των περιστατικών όπου δικαιούχοι ασύλου έχουν καταλήξει σε ακραίες οργανώσεις αλλού στην Ευρώπη.

Η εικόνα της Αφρικής ως ηπείρου όπου η Κίνα «έχει πατήσει πόδι για τα καλά» και η Ευρώπη μοιάζει ακόμη Παράδεισος δεν είναι παρηγοριά· είναι προειδοποίηση. Χωρίς σχέδιο και χωρίς προτεραιότητες ενεργειακού και διοικητικού χαρακτήρα για νησιά όπως η Γαύδος, το «μπάτε χίλιοι» δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Πόσο ακόμα αντέχει μια Κρήτη που καλείται να λειτουργήσει ως πρώτη γραμμή, ενώ η χώρα συζητά τα πάντα εκτός από το προφανές;