Σε δημόσια διαβούλευση το νέο πλαίσιο για οφειλέτες και servicers – Οι αλλαγές σε ιδιωτικό χρέος, crypto και πληρωμές courier

Το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, έχοντας ως κεντρικούς άξονες την ισχυρότερη προστασία των οφειλετών και την αυστηροποίηση της εποπτείας των servicers.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει ουσιαστικές διατάξεις για τη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων, την κεφαλαιαγορά και το τραπεζικό σύστημα, τη νέα λογιστική λειτουργία της Γενικής Κυβέρνησης, το αγροτικό πετρέλαιο, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές και την αγορά καυσίμων.

Νέες ρυθμίσεις για οφειλέτες και servicers

Το νομοσχέδιο προβλέπει 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οι οκτώ αφορούν την προστασία των οφειλετών και την ενδυνάμωση των ρυθμίσεων, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ εστιάζουν στη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Κομβική μεταβολή αποτελεί η καθιέρωση αυτοτελούς, τυποποιημένης διαδικασίας για διμερή ρύθμιση, που αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Προβλέπονται πλέον συγκεκριμένα χρονικά όρια: ο πιστωτής πρέπει να απαντά σε διάστημα τριών μηνών και η διαδικασία να έχει περατωθεί, το αργότερο, εντός έξι μηνών.

Ο πιστωτής θα πρέπει, τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, να καταθέτει πρόταση ρύθμισης η οποία οφείλει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την ικανότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Οι προτάσεις θα υποβάλλονται γραπτώς και, εφόσον υπάρχουν δύο εναλλακτικές, θα πρέπει να κατατίθενται αμφότερες. Η απόρριψη μιας ρύθμισης θα χρειάζεται έγγραφη αιτιολόγηση. Παρέχεται ακόμη η δυνατότητα διαμεσολάβησης από τον Ελληνικό Χρηματοοικονομικό Μεσολαβητή.

Επιπλέον, καθιερώνεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που δύναται να απαιτήσει ο πιστωτής για άμεση διμερή ρύθμιση. Έως σήμερα, το ποσό της προκαταβολής καθοριζόταν μέσω διαπραγμάτευσης και σε πολλές περιπτώσεις υπερέβαινε το 30% ή ακόμη και έφθανε στο 50% της οφειλής.

Μεγαλύτερη θωράκιση για τον συνεπή οφειλέτη

Για όσο διάστημα ο οφειλέτης διατηρεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύονται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.

Αν υπάρξει παράβαση, οι επιπτώσεις επέρχονται άμεσα: η ενέργεια θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης λαμβάνει πίστωση ποσού που αντιστοιχεί σε πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση επεκτείνεται για πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση. Παράλληλα, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση υποτροπής προβλέπονται αυστηρότερες εποπτικές συνέπειες.

Ο οφειλέτης θα έχει επίσης ρητά το δικαίωμα να λαμβάνει δωρεάν πλήρη ενημέρωση για την οφειλή του: συμβάσεις, ιστορικό καταβολών, μέθοδο υπολογισμού επιτοκίου, κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση. Η παροχή των δεδομένων θα πρέπει να γίνεται μέσα σε 45 ημέρες. Σε περίπτωση εκπνοής της προθεσμίας, η τοκοφορία διακόπτεται έως ότου παραδοθούν όλα τα στοιχεία.

Επαναφέρεται ακόμη η προστατευτική διάταξη του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, χωρίς να τίθεται προθεσμία για την κατάθεση αίτησης, με τις τράπεζες και τους servicers να οφείλουν να προσαρμόσουν αναλόγως τις απαιτήσεις τους. Η ισχύουσα προστασία για ΑμεΑ επεκτείνεται και σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.

Ενισχυμένοι έλεγχοι και λογοδοσία για τους servicers

Το δεύτερο μέρος του πλαισίου προβλέπει οκτώ παρεμβάσεις που αφορούν τους servicers. Οι εταιρείες θα πρέπει κάθε έτος να δημοσιεύουν δεδομένα για τα οικονομικά μεγέθη τους, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια υπό διαχείριση, τα αποτελέσματα της διαχείρισης και τον τρόπο αντιμετώπισης παραπόνων από δανειολήπτες.

Επιπροσθέτως, κάθε servicer θα καταθέτει μία φορά τον χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης απαιτήσεων. Αυτό θα περιλαμβάνει εκτιμήσεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.

Για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θεσπίζεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, ο οποίος θα εξετάζει, μεταξύ άλλων, αμοιβές και δαπάνες των εμπλεκόμενων μερών. Περίληψη των ευρημάτων θα δίνεται στη δημοσιότητα, ενώ η αναλυτική έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Παράλληλα, διευρύνεται το πλαίσιο κυρώσεων που διαθέτει η Τράπεζα της Ελλάδος και προβλέπεται η δημοσιοποίησή τους. Ρητά αναγνωρίζεται επίσης η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που αναρτούν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

Φορολογικοί κανόνες για τα κρυπτοστοιχεία

Το νέο καθεστώς για τη φορολογία των κρυπτοστοιχείων καλύπτει το υφιστάμενο νομοθετικό κενό ως προς τη φορολογική μεταχείρισή τους και ενισχύει τη φορολογική ασφάλεια.

Η υπεραξία που αποκτούν φυσικά πρόσωπα από μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων θα υπόκειται σε συντελεστή 10%. Κατά κανόνα, θα προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή απόκτησης και την τιμή μεταβίβασης, με ειδικούς κανόνες για την τεκμηρίωση συναλλαγών και για τη μέση τιμή κτήσης όταν έχουν προηγηθεί διαδοχικές αποκτήσεις. Υπεραξία έως 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν φορολογείται, ενώ η ανταλλαγή κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν παράγει φορολογητέα υπεραξία.

Για τα κρυπτοστοιχεία που δίνονται ως παροχή σε είδος προς εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους προσδιορίζεται επιπλέον ο τρόπος αποτίμησης, με κριτήριο την αξία τους σε ευρώ όταν αποκτήθηκαν. Την ίδια ώρα, για τους σκοπούς των τεκμηρίων, η αγορά τους θα υπολογίζεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Ως τόκοι και με φορολογικό συντελεστή 10% θα αντιμετωπίζονται οι αποδόσεις που προκύπτουν από δραστηριότητες όπως η χορήγηση δανείων, η διάθεση ρευστότητας και το staking, δηλαδή η δέσμευση κρυπτοστοιχείων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών.

Στη φορολογία κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, τα κρυπτοστοιχεία λογίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία που βρίσκεται στην αλλοδαπή. Η αποτίμησή τους θα γίνεται βάσει της αξίας σε ευρώ που είχαν την ημέρα πριν από τη γένεση της σχετικής φορολογικής υποχρέωσης.

Κατά την πώληση κρυπτοστοιχείων δεν προβλέπεται επιβολή Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα για οικειοθελή δήλωση υπεραξίας από μεταβιβάσεις προηγούμενων ετών, μέσα σε 12 μήνες από τη δημοσίευση του νόμου, χωρίς τόκους ή πρόστιμα και εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.

Οι αλλαγές σε τράπεζες, επενδύσεις και κεφαλαιαγορά

Σημαντικό τμήμα του νομοσχεδίου επικεντρώνεται στον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου που διέπει τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, καθώς και στην ενσωμάτωση ευρωπαϊκών Οδηγιών.

Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και η τραπεζική ένωση, αλλά και το καθεστώς εξυγίανσης και αντιμετώπισης τραπεζικών κρίσεων. Αφορούν ακόμη τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ανανέωση των κανόνων που διέπουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές και υπηρεσίες.

Πιο συγκεκριμένα, ενδυναμώνεται η εποπτεία τόσο των τραπεζών όσο και των υποκαταστημάτων από τρίτες χώρες, μαζί με τη διαχείριση κινδύνων περιβαλλοντικού, κοινωνικού και σχετικού με τη διακυβέρνηση χαρακτήρα. Παράλληλα, ανανεώνεται το καθεστώς για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων, τους ΔΟΕΕ και τους ΟΣΕΚΑ, επιδιώκοντας περισσότερη διαφάνεια, ισχυρότερη προστασία των επενδυτών και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των κινδύνων.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα ενσωματώνεται πλήρως στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP). Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρήσεις και επενδυτές θα μπορούν να βρίσκουν ευκολότερα συγκρίσιμα χρηματοοικονομικά και εταιρικά στοιχεία σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Τροποποιούνται ακόμη οι ρυθμίσεις για τους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και τις αγορές ανάπτυξης ΜμΕ. Στόχος είναι η άντληση κεφαλαίων μέσω των δημόσιων αγορών να καταστεί ευκολότερη και ελκυστικότερη, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Αγροτικό πετρέλαιο: Επιστροφή ΕΦΚ μέχρι 31 Οκτωβρίου

Η ρύθμιση ορίζει ότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης για το αγροτικό πετρέλαιο θα επιστραφεί απευθείας στους αγρότες που τον δικαιούνται έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Από τον Νοέμβριο, όταν η έκπτωση θα περνά ψηφιακά και απευθείας στο τιμολόγιο της αγοράς, οι πρατηριούχοι θα λαμβάνουν πίσω το σχετικό ποσό μαζί με τον ΦΠΑ που του αναλογεί. Η επιστροφή θα είναι ακατάσχετη και δεν θα συμψηφίζεται με χρέη προς το Δημόσιο, τις τράπεζες ή τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το νέο λογιστικό σύστημα για το Δημόσιο

Με το νομοσχέδιο δρομολογείται η εφαρμογή του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης από την 1η Ιανουαρίου 2027, για το σύνολο των οντοτήτων που υπάγονται στη Γενική Κυβέρνηση.

Το καινούργιο σύστημα στηρίζεται στη λογιστική δεδουλευμένης βάσης και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Δημόσιου Τομέα (IPSAS). Βασικό εργαλείο για την υλοποίηση της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης αποτελεί το gov-ERP.

Μεταξύ των αλλαγών είναι οι διαδικασίες για την ανάληψη, την εκκαθάριση και τον έλεγχο των δημόσιων δαπανών. Επικαιροποιούνται επίσης οι αρμοδιότητες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, των οικονομικών υπηρεσιών των φορέων και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, ενώ ενισχύονται ο προγραμματισμός, η λογοδοσία και ο έλεγχος στα δημόσια οικονομικά.

Υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή στις παραδόσεις courier

Για κάθε παράδοση αγαθών που πραγματοποιείται από εταιρεία courier καθίσταται υποχρεωτική η πληρωμή με ηλεκτρονικό μέσο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ύψος του ποσού.

Αν μια εταιρεία ταχυμεταφορών αποδεχθεί πληρωμή με μετρητά, θα της επιβάλλεται πρόστιμο που θα αντιστοιχεί στο διπλάσιο της αξίας της συγκεκριμένης συναλλαγής.

Προτού τεθεί σε εφαρμογή η ρύθμιση, θα εκδοθεί υπουργική απόφαση που θα προσδιορίζει ποιες κατηγορίες φυσικών προσώπων εξαιρούνται από την υποχρέωση. Οι εξαιρέσεις θα καθοριστούν κατ’ αναλογία με όσες εφαρμόζονται στην υποχρεωτική πραγματοποίηση ηλεκτρονικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ύψους αγορών, δηλαδή για το «χτίσιμο» του αφορολόγητου.

Οι νέες ρυθμίσεις για καύσιμα σε σφραγισμένα πρατήρια

Το νομοσχέδιο καθορίζει πώς θα γίνεται η διαχείριση των καυσίμων που έχουν απομείνει σε πρατήρια τα οποία, λόγω παραβάσεων, σφραγίζονται για χρονικό διάστημα δύο ετών.

Για λόγους ασφαλείας θα απαντλούνται τα καύσιμα τα οποία το Γενικό Χημείο του Κράτους διαπιστώνει ότι έχουν κανονική σύνθεση και δεν συνιστούν προϊόν λαθρεμπορίας, ενώ ο υπόχρεος φορέας θα μπορεί να τα διαθέσει στην αγορά. Αντιθέτως, όσα καύσιμα είναι νοθευμένα ή μη κανονικά θα οδηγούνται σε κατάσχεση.

Ταυτόχρονα, διευκρινίζεται ότι τα μέτρα δέουσας επιμέλειας που εφαρμόζουν τα διυλιστήρια και οι εταιρείες εμπορίας καλύπτουν πρατήρια τόσο ιδιωτικής όσο και δημόσιας χρήσης. Επιπλέον, θεσπίζεται χρονικό όριο για τη διακοπή της διακίνησης καυσίμων και αντιμετωπίζεται το κενό σχετικά με τον υπεύθυνο της απάντλησης, όταν καμία εταιρεία δεν έχει προμηθεύσει το πρατήριο κατά τις τελευταίες πέντε εργάσιμες ημέρες.

Η πλήρης ονομασία του νέου νομοσχεδίου

«Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών – Ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων και της κεφαλαιαγοράς καθώς και της διαχείρισης κινδύνων και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος – Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2024/1619, (ΕΕ) 2024/1640, (ΕΕ) 2024/2994, (ΕΕ) 2024/927, (ΕΕ) 2023/2864 και (ΕΕ) 2024/2811, διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους – Συνταξιοδοτική ρύθμιση – και λοιπές διατάξεις».

Η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 22.10.2026, στις 10:00 π.μ., ενώ προγραμματίζεται η εισαγωγή του νομοσχεδίου στη Βουλή και η ψήφισή του την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.