Ελληνική ακίνητη περιουσία: Οι 12 άθλοι του Ηρακλή που προβληματίζουν πολίτες, ιδιοκτήτες, επενδυτές και επαγγελματίες
Από την ηλεκτροδότηση, όπου η ολοκλήρωση μπορεί να ξεπεράσει τους 6-8 μήνες, έως τις πολεοδομικές εγκρίσεις, οι αλληλοεπικαλυπτόμενες διαδικασίες καθυστερούν την αξιοποίηση ακινήτων

Στους μύθους της αρχαίας Ελλάδας, ο Ηρακλής έφερε εις πέρας δώδεκα άθλους, αντιμετωπίζοντας φαινομενικά ανυπέρβλητες δυσκολίες. Αντίστοιχα, στη σημερινή Ελλάδα, ιδιοκτήτες, επενδυτές και μηχανικοί έρχονται συχνά αντιμέτωποι με δώδεκα δικές τους δοκιμασίες, όταν επιχειρούν να αποκτήσουν ή να μεταβιβάσουν ένα ακίνητο, να το ανακαινίσουν ή να το κατασκευάσουν, ακόμη και απλώς να το αξιοποιήσουν.
Η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στην αγορά ακινήτων. Ο κλάδος επηρεάζει την οικοδομή, την απασχόληση, τις επενδύσεις, την ιδιωτική περιουσία και τα δημόσια έσοδα, ενώ έχει καθοριστική σχέση και με την προσφορά κατοικιών.
Η αξιοποίηση ενός ακινήτου, ωστόσο, δεν κρίνεται αποκλειστικά από τα διαθέσιμα κεφάλαια, τη ζήτηση ή τις τεχνικές δυνατότητες. Στην πορεία παρεμβάλλεται ένα σύνθετο πλέγμα εγκρίσεων, ελέγχων, γνωμοδοτήσεων και διοικητικών διαδικασιών, όπου συχνά προκύπτουν καθυστερήσεις και αβεβαιότητα.
Οι έλεγχοι καθαυτοί δεν αποτελούν το πρόβλημα. Η διασφάλιση του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς, της δημόσιας ασφάλειας και της πολεοδομικής νομιμότητας είναι αναγκαία. Δυσκολίες δημιουργούνται όταν δεν μπορεί να προβλεφθεί πόσο θα διαρκέσει μια νόμιμη διαδικασία, οι αρμοδιότητες επικαλύπτονται και οι κανόνες δεν εγγυώνται επαρκή ασφάλεια δικαίου.
Ακολουθούν οι δώδεκα βασικότερες δοκιμασίες για την ελληνική ακίνητη περιουσία. Η καταγραφή τους δεν αποτελεί καταγγελία σε βάρος υπηρεσιών ή εργαζομένων, αλλά αποτυπώνει τα εμπόδια που απαιτούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
1ος Άθλος: ΔΕΔΔΗΕ – Η ηλεκτροδότηση και οι μετρητές σε αναμονή
Ένα κτίριο μπορεί να έχει αποπερατωθεί, να έχουν εκπονηθεί όλες οι απαιτούμενες μελέτες και να είναι έτοιμο να κατοικηθεί, χωρίς όμως να χρησιμοποιείται, αν δεν έχει ολοκληρωθεί η σύνδεσή του με το ηλεκτρικό δίκτυο. Για τη νέα ηλεκτροδότηση απαιτούνται αίτηση, τεχνική μελέτη και προσφορά σύνδεσης, ενώ ακολουθούν η πληρωμή της οικονομικής συμμετοχής, η κατασκευή της παροχής και η τελική ενεργοποίησή της.
Για πολυκατοικίες που χρειάζονται περισσότερους μετρητές, προστίθεται η διαδικασία κατασκευής συστάδας. Σε κτίρια μεγαλύτερου μεγέθους ενδέχεται να απαιτηθεί και χώρος για υποσταθμό. Η ανάγκη επέκτασης του δικτύου, τεχνικών εργασιών ή πρόσθετων δικαιολογητικών μπορεί να παρατείνει σημαντικά την ολοκλήρωση.
Έτσι, παρότι το ακίνητο έχει ολοκληρωθεί, παραμένει μη λειτουργικό και ο ιδιοκτήτης συνεχίζει να πληρώνει χωρίς να μπορεί να κατοικήσει εκεί, να το εκμισθώσει ή να το αξιοποιήσει. Δεν είναι αποδεκτό σήμερα στην Ελλάδα η ολοκλήρωση της εγκατάστασης να υπερβαίνει τους 6-8 μήνες. Σημαντικές καθυστερήσεις καταγράφονται από τον ΔΕΔΔΗΕ και στις εκκαθαρίσεις ρεύματος, κάτι που απασχολεί ιδιαίτερα όσους εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά στις στέγες, αλλά και στις συνηθισμένες περιπτώσεις όπου εξακολουθούν να κυριαρχούν οι έναντι χρεώσεις.
Χρειάζεται οι αιτήσεις να παρακολουθούνται ηλεκτρονικά μέσα από ενιαίο σύστημα, οι ευθύνες να είναι ξεκάθαρα κατανεμημένες και να ορίζεται δεσμευτικό, ταχύτερο και προβλέψιμο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ανάλογα με την τεχνική πολυπλοκότητα κάθε περίπτωσης.
2ος Άθλος: Πολεοδομίες – Καθυστερήσεις σε άδειες και εγκρίσεις
Στη διαδικασία αδειοδότησης των κατασκευών, οι Υπηρεσίες Δόμησης έχουν καθοριστικό ρόλο. Παρότι έχει προχωρήσει η ηλεκτρονική πλατφόρμα e-Άδειες, εξακολουθούν να σημειώνονται μεγάλες αναμονές σε υποθέσεις προέγκρισης, ελέγχου πολεοδομικών στοιχείων, αναθεώρησης και άλλων διοικητικών πράξεων.
Η έλλειψη προσωπικού σε ορισμένες υπηρεσίες, οι διαφορετικές προσεγγίσεις στην ερμηνεία της νομοθεσίας και οι πρόσθετοι έλεγχοι δυσχεραίνουν την κατάσταση. Ενδεικτικά, το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών προβλέπει προθεσμία έξι μηνών για τη διεκπεραίωση της προέγκρισης οικοδομικής άδειας.
Η προθεσμία αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε οικοδομική άδεια χρειάζεται έξι μήνες. Δείχνει, όμως, πόσο σημαντικός είναι ο διοικητικός χρόνος για τον σχεδιασμό μιας επένδυσης. Οι καθυστερήσεις επιβαρύνουν τη χρηματοδότηση, μπορούν να αλλάξουν το κόστος των υλικών και ανατρέπουν τον προγραμματισμό των κατασκευαστικών εργασιών.
Η ηλεκτρονική κατάθεση δεν αρκεί, αν παραμένει απρόβλεπτος ο χρόνος της ουσιαστικής εξέτασης. Απαιτούνται περισσότερο προσωπικό, κοινή ερμηνεία των κανόνων και αποτελεσματική εποπτεία της εξέλιξης κάθε αίτησης.
3ος Άθλος: Συμβούλια Αρχιτεκτονικής και ΚΕΣΑ – Αβέβαιες γνωμοδοτήσεις
Για την έκδοση οικοδομικής άδειας ή την έγκριση ορισμένων εργασιών μπορεί να απαιτείται προηγούμενη εξέταση από Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής ή, όπου αυτό προβλέπεται, από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ). Ο θεσμός συμβάλλει στην προστασία της αρχιτεκτονικής ποιότητας και του δομημένου περιβάλλοντος, καθώς και των ιδιαίτερων γνωρισμάτων συγκεκριμένων περιοχών.
Όταν, όμως, οι φάκελοι εξετάζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ενώ μπορεί να ζητηθούν παρατηρήσεις και νέες υποβολές, ο χρόνος ολοκλήρωσης γίνεται δύσκολο να εκτιμηθεί. Ακόμη και με πλήρη αρχιτεκτονική και τεχνική μελέτη, ένα έργο μπορεί να μείνει σε εκκρεμότητα έως ότου εκδοθεί η απαιτούμενη γνωμοδότηση.
Δεν χρειάζεται να καταργηθεί ο αρχιτεκτονικός έλεγχος. Χρειάζεται να καθοριστούν συγκεκριμένες προδιαγραφές, να εξετάζονται συχνότερα οι υποθέσεις, να είναι διαφανείς οι παρατηρήσεις και να ενημερώνονται εγκαίρως οι ενδιαφερόμενοι.
4ος Άθλος: Αρχαιολογία – Προστασία της ιστορίας και αναμονή
Η αρχαιολογική κληρονομιά της Ελλάδας έχει ξεχωριστή αξία και συνδέεται τόσο με την εθνική ταυτότητα όσο και με την οικονομική ανάπτυξη. Η προστασία της δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, σε περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, ακόμη και μικρής έκτασης κατασκευαστικές εργασίες ενδέχεται να χρειάζονται άδεια από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού.
Οι απαιτήσεις εξαρτώνται από το ακίνητο και το είδος του έργου: μπορεί να χρειαστούν αρχαιολογική αξιολόγηση, συμπληρωματικές μελέτες, δοκιμαστικές εργασίες ή επίβλεψη κατά τις εκσκαφές. Σε περίπτωση που αποκαλυφθούν αρχαιολογικά ευρήματα, είναι πιθανό να αλλάξει ο αρχικός προγραμματισμός.
Στόχος δεν είναι η παράκαμψη της προστασίας των αρχαιοτήτων, αλλά η καλύτερη προετοιμασία, η διαφάνεια και ο έγκαιρος συντονισμός.
Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να συμβαδίσει με την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας και δεν είναι ανάγκη να θεωρούνται οι δύο στόχοι αντικρουόμενοι. Η συνύπαρξή τους μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερη με επαρκές προσωπικό, ψηφιακούς χάρτες προστατευόμενων ζωνών και διαδικασίες με σαφές χρονοδιάγραμμα.
5ος Άθλος: Διατηρητέα κτίρια – Η διάσωση που κινδυνεύει να γίνει εγκατάλειψη
Σημαντικό κομμάτι της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελούν τα διατηρητέα κτίρια, η συντήρηση και η αποκατάσταση των οποίων συχνά παρουσιάζουν μεγάλες δυσκολίες. Το καθεστώς προστασίας μπορεί να επιβάλλει εγκρίσεις από περισσότερες υπηρεσίες και συμβούλια, ειδικές αρχιτεκτονικές μελέτες, στατικές παρεμβάσεις, καθώς και πρόσθετα στοιχεία τεκμηρίωσης.
Οι ιδιοκτήτες αρκετών διατηρητέων καλούνται να καλύψουν υψηλές δαπάνες αποκατάστασης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην αξιοποίησή τους. Εδώ προκύπτει η αντίφαση: η Πολιτεία θέλει να διασώσει τα κτίρια, όμως οι περίπλοκες διαδικασίες μπορεί να αποτρέπουν τις επενδύσεις που είναι απαραίτητες για τον σκοπό αυτό.
Ο χαρακτηρισμός ενός διατηρητέου δεν αρκεί από μόνος του για να διασφαλίσει την ουσιαστική προστασία του, αν το κτίριο μένει εγκαταλειμμένο.
Για να προχωρήσουν οι αναγκαίες εργασίες χρειάζονται ειδικές φορολογικές ελαφρύνσεις, εργαλεία χρηματοδότησης, κοινός συντονισμός των εγκρίσεων και ταχύτερη διεκπεραίωση των παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ασφάλεια του κτιρίου.
6ος Άθλος: Εκτός σχεδίου δόμηση – Ένα οικόπεδο χωρίς βεβαιότητα οικοδομησιμότητας
Στην εκτός σχεδίου δόμηση, η νομική και πολεοδομική αβεβαιότητα παραμένει ιδιαίτερα σημαντική. Καίριο ζήτημα είναι αν το γήπεδο έχει πρόσωπο σε κοινόχρηστη οδό που υφίσταται νόμιμα. Όπως έχει καταδείξει η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, το γεγονός ότι ένας δρόμος υπάρχει στην πράξη δεν θεμελιώνει πάντοτε δικαίωμα δόμησης.
Ακόμη και με μεγάλη έκταση, συμβόλαια και δυνατότητα πρόσβασης, ο ιδιοκτήτης μπορεί να μην έχει διασφαλίσει ότι το γήπεδο είναι οικοδομήσιμο. Αυτή η αβεβαιότητα έχει άμεσες συνέπειες στην εμπορική αξία του ακινήτου, στη δυνατότητα χρηματοδότησης και στην επενδυτική του αξιοποίηση.
Απαιτείται επίσης εξειδικευμένος έλεγχος, καθώς οι όροι δόμησης διαφέρουν ανά περιοχή και ισχύουν μεταβατικές διατάξεις και ειδικοί περιορισμοί.
Η επένδυση πρέπει να έπεται της ασφάλειας δικαίου. Δεν είναι δυνατόν ο ιδιοκτήτης να μαθαίνει μετά την αγορά ότι το γήπεδο δεν οικοδομείται.
Χρειάζεται να ολοκληρωθούν ο χωρικός σχεδιασμός και ο χαρακτηρισμός των οδών, ενώ τα σχετικά στοιχεία πρέπει να είναι σαφή και εύκολα προσβάσιμα.
7ος Άθλος: Δασικοί χάρτες – Οι αντιρρήσεις και οι εκκρεμείς χαρακτηρισμοί
Οι δασικοί χάρτες συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στον προσδιορισμό του χαρακτήρα κάθε έκτασης. Όταν όμως ο χαρακτηρισμός αμφισβητείται, οι ιδιοκτήτες καλούνται να υποβάλουν αντιρρήσεις, να αναζητήσουν παλαιότερα στοιχεία και να προσκομίσουν τεχνική τεκμηρίωση.
Ανάλογα με το πραγματικό και νομικό καθεστώς του ακινήτου, μια εκκρεμότητα μπορεί να δυσχεράνει την αξιοποίησή του, τη μεταβίβαση ή τη χρηματοδότησή του. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι δασικοί χάρτες καθορίζουν τον χαρακτήρα της έκτασης, αλλά δεν λύνουν αυτομάτως ζητήματα ιδιοκτησίας.
Αναγκαία είναι η ταχεία εξέταση των αντιρρήσεων, η καλύτερη πρόσβαση στα ιστορικά στοιχεία και η διεκπεραίωση των υποθέσεων που εκκρεμούν. Η προστασία του περιβάλλοντος οφείλει να συνοδεύεται από έγκαιρη και οριστική αποσαφήνιση του νομικού καθεστώτος.
8ος Άθλος: Κτηματολόγιο – Οι διορθώσεις που εμποδίζουν τις συναλλαγές
Η δημιουργία του Ελληνικού Κτηματολογίου αποτελεί βασική μεταρρύθμιση για την ασφάλεια της ακίνητης περιουσίας. Η μετάβαση, ωστόσο, από τα παλαιά υποθηκοφυλακεία στο νέο σύστημα αφήνει εκκρεμότητες και ανάγκες διόρθωσης. Εμπόδια μπορεί να προκαλέσουν λανθασμένα όρια, διαφορές στα εμβαδά, ανακριβείς καταγραφές δικαιωμάτων, ελλείψεις τίτλων και ακίνητα των οποίων η εγγραφή αμφισβητείται.
Ακόμη και μια μικρή ασυμφωνία ανάμεσα σε τοπογραφικό διάγραμμα και κτηματολογική εγγραφή μπορεί να χρειαστεί νομική και τεχνική διερεύνηση. Κάποιες διορθώσεις διεκπεραιώνονται διοικητικά, ενώ για άλλες απαιτείται προσφυγή στη δικαιοσύνη.
Η οριστική εξακρίβωση της ταυτότητας ενός ακινήτου δεν πρέπει να αποτελεί μακρόχρονη δοκιμασία για τον ιδιοκτήτη.
Απαιτούνται ταχύτερες διαδικασίες διόρθωσης, καλύτερη σύνδεση με τα τοπογραφικά διαγράμματα και πιο αποτελεσματικός χειρισμός των πρόδηλων σφαλμάτων.
9ος Άθλος: Αιγιαλός, παραλία και ρέματα – Τα αβέβαια όρια της αξιοποίησης
Ειδικοί περιορισμοί επηρεάζουν τη δυνατότητα δόμησης σε παραθαλάσσιες ζώνες και σε ακίνητα που βρίσκονται κοντά σε υδατορέματα. Ο καθορισμός του αιγιαλού και της παραλίας, οι οριογραμμές των ρεμάτων και οι προβλεπόμενες αποστάσεις ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά την επιφάνεια που μπορεί να αξιοποιηθεί.
Η απουσία οριστικής οριοθέτησης ή η εκκρεμότητα πρόσθετων μελετών ενδέχεται να αφήσει ασαφές αν ένα ακίνητο μπορεί να οικοδομηθεί. Παράλληλα, είναι επιτακτική η προστασία των ακτών και των υδατορεμάτων, καθώς και η διασφάλιση από πλημμύρες.
Για να επιτευχθεί αυτό, όμως, απαιτούνται πλήρη χωρικά δεδομένα, διαθέσιμα στο κοινό. Η οριοθέτηση εγκαίρως συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος και αποτρέπει τους ιδιοκτήτες από επενδυτικές επιλογές που βασίζονται σε λανθασμένες εκτιμήσεις.
10ος Άθλος: Περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και ζώνες προστασίας
Για ορισμένες κατηγορίες έργων, η αξιοποίηση ενός ακινήτου εξαρτάται από την έκδοση περιβαλλοντικής άδειας ή από ειδική εκτίμηση των επιπτώσεων. Το θέμα έχει ξεχωριστή βαρύτητα σε προστατευόμενες ζώνες, μεταξύ των οποίων οι περιοχές Natura 2000, αλλά και σε έργα που έχουν σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η προστασία της βιοποικιλότητας, των φυσικών πόρων και της ποιότητας ζωής καθιστά αναγκαίες αυτές τις διαδικασίες. Αν, όμως, δεν είναι ξεκάθαρη η σειρά των μελετών, των γνωμοδοτήσεων και των εγκρίσεων, ο επενδυτής δεν μπορεί εύκολα να υπολογίσει πόσο χρόνο και χρήμα θα χρειαστεί για την ολοκλήρωση.
Δεν χρειάζεται, βεβαίως, περιβαλλοντική άδεια για κάθε συνηθισμένη οικοδομική δραστηριότητα. Η δυσκολία εντοπίζεται στις περιπτώσεις που προβλέπεται η έκδοσή της και οφείλει να υπολογιστεί στον συνολικό σχεδιασμό του έργου.
Απαιτείται αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών, ώστε να μη γίνονται ξανά και ξανά έλεγχοι πάνω στα ίδια στοιχεία.
11ος Άθλος: Χρήσεις γης και άδειες λειτουργίας – Επιτρέπεται τελικά η επιχειρηματική δραστηριότητα;
Η πολεοδομική νομιμότητα ενός ακινήτου δεν εγγυάται ότι μπορεί να φιλοξενήσει την επαγγελματική δραστηριότητα που έχει κατά νου ο ιδιοκτήτης ή ο επενδυτής. Οι χρήσεις γης προσδιορίζουν ποιες δραστηριότητες επιτρέπεται να αναπτυχθούν σε κάθε περιοχή.
Για να λειτουργήσει ένα κατάστημα, συνεργείο, χώρος υγειονομικού ενδιαφέροντος, εργαστήριο ή άλλη επαγγελματική εγκατάσταση, ενδέχεται να απαιτούνται επιπλέον έλεγχοι σχετικά με τις χρήσεις, τις κτιριοδομικές προδιαγραφές και την πυρασφάλεια. Μεγαλύτερη ασάφεια προκύπτει όταν ισχύουν παλιά πολεοδομικά καθεστώτα, ειδικά διατάγματα ή ρυθμίσεις που επικαλύπτονται.
Μπορεί, λοιπόν, ο επιχειρηματίας να έχει εντοπίσει το ακίνητο που τον εξυπηρετεί και να έχει συμφωνήσει την τιμή αγοράς ή το ενοίκιο, αλλά στη συνέχεια να μάθει πως δεν επιτρέπεται η χρήση που σχεδίαζε.
Πριν αναληφθεί οποιαδήποτε σοβαρή οικονομική δέσμευση, πρέπει να εξασφαλίζεται βεβαίωση για την επιτρεπόμενη χρήση γης. Τα νεότερα ψηφιακά εργαλεία, όπως εκείνα του ΤΕΕ και των δήμων, διευκολύνουν την ταχύτερη αναζήτηση των χρήσεων. Ωστόσο, η σχετική επιβεβαίωση πρέπει πάντα να ζητείται εγγράφως από τους αρμόδιους δήμους.
Θετική εξέλιξη είναι ότι η έκδοση αδειών λειτουργίας γίνεται πλέον μέσω ηλεκτρονικής γνωστοποίησης. Παραμένουν, ωστόσο, αρκετές τεχνικές και πολεοδομικές προϋποθέσεις, οι οποίες πρέπει να καλύπτονται τόσο στον φάκελο όσο και, κυρίως, στον σχεδιασμό της λειτουργίας της επιχείρησης. Σήμερα, αυτός είναι ο «άθλος» που έχει βελτιωθεί περισσότερο στην Ελλάδα.
12ος Άθλος: Αυθαίρετα, Ηλεκτρονική Ταυτότητα και μεταβιβάσεις – Ο τελικός έλεγχος
Συχνά, ο δωδέκατος άθλος ανακύπτει λίγο πριν κλείσει μια αγοραπωλησία. Ο ιδιοκτήτης μπορεί να έχει ήδη βρει αγοραστή, να έχει καταλήξει στην τιμή και να βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας για την υπογραφή του συμβολαίου. Τότε ενδέχεται να εντοπιστούν διαφορές ανάμεσα στην οικοδομική άδεια, στην πραγματική εικόνα του ακινήτου, στα συμβόλαια και στις δηλώσεις αυθαιρέτων.
Διαφορές στα τετραγωνικά, αλλαγές στη διαρρύθμιση, χώροι που έχουν κλείσει, αυθαίρετες κατασκευές, ζητήματα στη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας ή σχέδια που λείπουν μπορεί να απαιτήσουν επιπλέον ενέργειες. Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου συμβάλλει ουσιαστικά στην οργάνωση του τεχνικού φακέλου.
Η έκδοσή της, πάντως, δεν τακτοποιεί από μόνη της παλιές πολεοδομικές ή ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες. Σε αρκετές περιπτώσεις προηγούνται η ρύθμιση, η τεχνική αποτύπωση και η σύνταξη νέων σχεδίων ή απαιτούνται διορθώσεις από συμβολαιογράφο.
Μια συναλλαγή μπορεί εξαιτίας αυτών να καθυστερήσει ή ακόμη και να ακυρωθεί. Για τον λόγο αυτό, ο τεχνικός και νομικός έλεγχος πρέπει να ολοκληρώνεται πριν συμφωνηθεί η πώληση, όχι στο παρά πέντε.
Οι 12 Άθλοι συνοπτικά
| Άθλος | Κύριο εμπόδιο | Βασική συνέπεια |
| 1. ΔΕΔΔΗΕ | Συνδέσεις και μετρητές | Καθυστέρηση λειτουργίας ακινήτου |
| 2. ΥΔΟΜ | Άδειες και εγκρίσεις | Αναβολή έναρξης κατασκευής |
| 3. ΣΑ – ΚΕΣΑ | Γνωμοδοτήσεις | Αβεβαιότητα αδειοδότησης |
| 4. Αρχαιολογία | Έγκριση επεμβάσεων | Καθυστέρηση ή τροποποίηση έργου |
| 5. Διατηρητέα | Πολλαπλές εγκρίσεις | Αυξημένο κόστος αποκατάστασης |
| 6. Εκτός σχεδίου | Οικοδομησιμότητα και οδοί | Αβεβαιότητα δικαιώματος δόμησης |
| 7. Δασικοί χάρτες | Αντιρρήσεις και χαρακτηρισμοί | Περιορισμοί αξιοποίησης |
| 8. Κτηματολόγιο | Διορθώσεις εγγραφών | Εμπόδια στις συναλλαγές |
| 9. Αιγιαλός – Ρέματα | Οριοθετήσεις | Περιορισμός οικοδομήσιμης επιφάνειας |
| 10. Περιβαλλοντικές εγκρίσεις | Μελέτες και γνωμοδοτήσεις | Αβεβαιότητα χρόνου επένδυσης |
| 11. Χρήσεις γης | Επιτρεπόμενες δραστηριότητες | Αδυναμία εγκατάστασης επιχείρησης |
| 12. Αυθαίρετα – ΗΤΚ | Αποκλίσεις και ελλείψεις | Καθυστέρηση μεταβίβασης |
Το οικονομικό βάρος που φέρνουν οι καθυστερήσεις
Οι καθυστερήσεις στη διοίκηση δεν προκαλούν μόνο ταλαιπωρία, αλλά επιφέρουν και μετρήσιμο οικονομικό κόστος. Ας πάρουμε ως παράδειγμα μια επένδυση για κατασκευή ή ανακαίνιση ύψους 500.000 ευρώ, όπου τα 300.000 ευρώ καλύπτονται από δάνειο με ετήσιο επιτόκιο 6%.
Αν το έργο πάει πίσω κατά έξι μήνες και το δάνειο έχει ήδη εκταμιευτεί ολόκληρο, οι επιπλέον τόκοι μπορεί να ανέλθουν περίπου σε 9.000 ευρώ. Στο ποσό αυτό ενδέχεται να προστεθούν ανατιμήσεις στα κατασκευαστικά υλικά και τις εργασίες, έξοδα συντήρησης του εργοταξίου, χαμένα πιθανά μισθώματα, καθώς και αλλαγές στις συμφωνίες με προμηθευτές και συνεργεία.
Πρόκειται για παράδειγμα που δεν αποτυπώνει κάθε περίπτωση, αναδεικνύει όμως την ουσιαστική οικονομική διάσταση του ζητήματος.
Ο χρόνος μεταφράζεται σε κόστος, το οποίο τελικά επιβαρύνει τις τιμές των ακινήτων, τα ενοίκια και τις επενδύσεις. Όταν η ολοκλήρωση μιας κατασκευής μετατίθεται, καθυστερεί και η προσθήκη νέων κατοικιών στην αγορά. Η συνέπεια αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής πίεσης.
Από τους 12 Άθλους στις 12 λύσεις
Τα προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς να καταργηθούν οι έλεγχοι ή να αποδυναμωθεί η προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση στη δημόσια διοίκηση, που να στηρίζεται στη διαφάνεια, τη συνεργασία, τη λογοδοσία και την ασφάλεια δικαίου. Πρώτο βήμα είναι η απλούστευση και η ψηφιακή διεκπεραίωση, με δεσμευτικά χρονικά όρια για τις απαντήσεις των υπηρεσιών.
Οι απαιτούμενες αλλαγές αποτυπώνονται σε δώδεκα βασικές προτεραιότητες:
- Ψηφιακή και ενιαία καταγραφή της πορείας κάθε αίτησης και έγκρισης.
- Καθορισμός ρεαλιστικών, δεσμευτικών προθεσμιών για κάθε διαδικασία, ιδίως για ΔΕΔΔΗΕ, Υπηρεσίες Δόμησης, Αρχαιολογία και Συμβούλια.
- Ενίσχυση του προσωπικού στις υπηρεσίες με κρίσιμο ρόλο.
- Απλούστευση και ενιαία εφαρμογή των κανόνων της νομοθεσίας.
- Επιτάχυνση των συμβουλίων και έγκαιρη ενημέρωση για τις παρατηρήσεις τους.
- Καλύτερος συντονισμός, ώστε να επισπεύδονται οι αρχαιολογικές εγκρίσεις.
- Θέσπιση ειδικών κινήτρων και απλούστερων διαδικασιών για την αποκατάσταση διατηρητέων κτιρίων.
- Ολοκλήρωση του χωρικού σχεδιασμού και του καθορισμού των οδών.
- Ταχύτερη εξέταση των αντιρρήσεων που εκκρεμούν για τους δασικούς χάρτες.
- Επιτάχυνση των διορθώσεων στο Κτηματολόγιο και ψηφιακή σύνδεση των αρχείων.
- Ελεύθερη πρόσβαση του κοινού σε αξιόπιστους χάρτες για τις χρήσεις γης, τους περιορισμούς και τις προστατευόμενες περιοχές.
- Προληπτικός τεχνικός και νομικός έλεγχος των ακινήτων πριν από κάθε συναλλαγή ή επένδυση.
Κομβική παρέμβαση θα ήταν η καθιέρωση ενιαίου ψηφιακού φακέλου αδειοδότησης για κάθε ακίνητο, με δυνατότητα πρόσβασης σε κάθε αρμόδια υπηρεσία στα στοιχεία που την αφορούν, ανάλογα με τα δικαιώματά της.
Έτσι, ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να βλέπει ποια έγκριση αναμένεται, ποια υπηρεσία χειρίζεται την υπόθεση, ποια έγγραφα χρειάζονται και σε ποιο σημείο βρίσκεται η διαδικασία. Απαραίτητη είναι επίσης η δημοσιοποίηση των πραγματικών χρόνων διεκπεραίωσης, προκειμένου να αναγνωρίζονται οι δυσλειτουργίες και να σχεδιάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις.
Συμπέρασμα: Κανόνες χρειάζεται η ελληνική ακίνητη περιουσία, όχι ήρωες
Οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή συμβολίζουν διαχρονικά την προσπάθεια απέναντι σε τεράστιες δυσκολίες. Στη σημερινή αγορά ακινήτων, ωστόσο, η ολοκλήρωση μιας νόμιμης κατασκευής, η ηλεκτροδότηση, μια μεταβίβαση ή η αποκατάσταση ενός κτιρίου δεν θα έπρεπε να απαιτούν την επιμονή ενός μυθικού ήρωα.
Η Ελλάδα έχει προχωρήσει σημαντικά στην ψηφιοποίηση, μέσα από εφαρμογές όπως το e-Άδειες, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και τις διαδικτυακές υπηρεσίες του Κτηματολογίου. Η πρόοδος αυτή είναι σημαντική και πρέπει να αναγνωρίζεται.
Η ηλεκτρονική υποβολή μιας αίτησης, όμως, δεν σημαίνει από μόνη της ότι η διοικητική απόφαση θα εκδοθεί γρηγορότερα. Για να γίνει το επόμενο βήμα απαιτούνται ουσιαστική απλούστευση, αποτελεσματική σύμπραξη των υπηρεσιών και σταθεροί κανόνες.
Για την ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων, την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών και την προσέλκυση επενδύσεων, είναι απαραίτητες η ασφάλεια δικαίου, η προβλεψιμότητα και η γρήγορη διεκπεραίωση των νόμιμων διαδικασιών.
Η ανάπτυξη δεν έρχεται σε σύγκρουση με την προστασία του περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του δημόσιου συμφέροντος. Όταν η προστασία εφαρμόζεται μέσω σαφών κανόνων και αποτελεσματικών διαδικασιών, μπορεί αντίθετα να στηρίξει επενδύσεις υψηλότερης ποιότητας και μεγαλύτερης ασφάλειας.
Για να αξιοποιηθεί η ακίνητη περιουσία της, η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από νέους άθλους. Χρειάζεται ένα κράτος όπου ο νόμιμος ιδιοκτήτης, ο μηχανικός και ο επενδυτής θα ξέρουν τι επιτρέπεται, τι χρειάζεται, ποιο είναι το κόστος και πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Αυτό θα αποτελούσε το πραγματικό και σημαντικότερο, δέκατο τρίτο επίτευγμα: να περάσουμε από τη διοικητική αβεβαιότητα στην ισονομία, να ενισχύσουμε την εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία του κράτους και των θεσμών του και να στηρίξουμε την παραγωγή και την ανάπτυξη.
*Του Μάνου Κρανίδη, Πολιτικού Μηχανικού ΕΜΠ, MSc, CEO, Ενεργειακού Επιθεωρητή, Τεχνικής εταιρείας – Διαχείρισης Ακινήτων «KRAMA PROPERTY» www.kramaproperty.com, [email protected], Γραμματέα Ενημέρωσης και μέλους ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ, Δημοτικού Συμβούλου Χαλανδρίου
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.