ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Τα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε επιφυλακή για κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης – Κίνδυνος για τα τρόφιμα και συστάσεις των αρχών

Οι ελληνικές αλυσίδες δηλώνουν ότι δεν έχουν καταγράψει περιστατικά, ενώ η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ζητά αποσύνδεση των ελεγκτών από το διαδίκτυο και εφαρμογή ενημερώσεων ασφαλείας

Σε αυξημένη ετοιμότητα βρίσκεται η ελληνική αγορά, καθώς κυβερνοεπιθέσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες έχουν στοχεύσει συστήματα ψύξης σε βιομηχανίες τροφίμων και καταστήματα λιανικής, όπως σούπερ μάρκετ και κρεοπωλεία. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Απόστολος Πεταλάς, γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), επιβεβαιώνει ότι οι ελληνικές αλυσίδες λιανεμπορίου έχουν τεθεί σε ετοιμότητα.

«Από την πρώτη στιγμή που παρουσιάστηκαν τα περιστατικά στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, σε συνεργασία με ειδικούς σε θέματα κυβερνοασφάλειας αλλά και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, προσδιορίσαμε τα τεχνικά στοιχεία του προβλήματος και ενημερώσαμε όλα τα μέλη της ΕΣΕ για το πρόβλημα και τους τρόπους αντιμετώπισης» δηλώνει ο κ. Πεταλάς, προσθέτοντας ότι «μέχρι σήμερα που μιλάμε δεν έχει προκύψει κανένα θέμα στα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα».

Ο κ. Πεταλάς διευκρινίζει ότι τα μέλη της ΕΣΕ παραμένουν σε συνεχή επιφυλακή και λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των υποδομών τους και των καταναλωτών. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για την αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων διεθνώς, εκφράζει προβληματισμό για τα μαζικά πλήγματα σε κρίσιμους κλάδους, όπως τα σούπερ μάρκετ, τα σχολεία και τα νοσοκομεία, τα οποία δεν μοιάζουν με τις συνηθισμένες επιθέσεις χάκερ που αποβλέπουν στην καταβολή λύτρων. «Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, στόχος είναι η απόλυτη καταστροφή. Αυτό είναι ανησυχητικό και μάς προβληματίζει πολύ» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Το ευρωπαϊκό κύμα κυβερνοεπιθέσεων και οι 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης στην Ελλάδα

Στις 3 Νοεμβρίου 2026, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) ενημέρωσε με επιστολή τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη, για το νέο κύμα επιθέσεων που σημειώθηκε τη νύχτα από την 1η προς τις 2 Νοεμβρίου και έπληξε περισσότερα από 100 καταστήματα σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Ιρλανδία και Εσθονία. Σύμφωνα με την Αρχή, η Danfoss, η εταιρεία που κατασκευάζει τα συστήματα, επιβεβαίωσε ότι δικά της προϊόντα αποτέλεσαν στόχο. Τα περισσότερα από τα συστήματα που δέχθηκαν επίθεση ήταν παλαιά μοντέλα, χωρίς πλέον υποστήριξη ή ενημερώσεις ασφαλείας. Στην Ελλάδα, η ΕΑΚ έχει καταγράψει ήδη περισσότερους από 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης των εταιρειών Danfoss, Copeland/Dixell, Carel και άλλων.

Όπως αναφέρει ο κ. Πεταλάς, η ΕΣΕ έχει προωθήσει στα μέλη της τις οδηγίες της Αρχής και τους έχει υπενθυμίσει τα μέτρα που πρέπει να εφαρμόσουν χωρίς καθυστέρηση:

  • να αποσυνδέσουν τους ελεγκτές των συστημάτων ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο και να δίνουν απομακρυσμένη πρόσβαση αποκλειστικά μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN, με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση
  • να αλλάξουν τους αρχικούς κωδικούς πρόσβασης και να περάσουν τις διαθέσιμες ενημερώσεις ασφαλείας
  • να προχωρήσουν σε αντικατάσταση του εξοπλισμού που ο κατασκευαστής δεν υποστηρίζει πλέον
  • να ζητήσουν από τους συνεργάτες εγκατάστασης και συντήρησης των συστημάτων ψύξης να υλοποιήσουν άμεσα τα παραπάνω μέτρα.

Η Αρχή προειδοποιεί ότι τα καταστήματα που δεν ακολουθήσουν τις συστάσεις θα εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο που εκδηλώθηκε στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές: νωπά και κατεψυγμένα προϊόντα ενδέχεται να καταστραφούν μέσα σε μία νύχτα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί ακόμη και πυρκαγιά.

ΕΦΕΤ: Η σημασία της ψυκτικής αλυσίδας για την ασφάλεια τροφίμων

Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) υπογραμμίζει ότι οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ψύξης ευρωπαϊκών βιομηχανιών και επιχειρήσεων λιανικής, όπως σούπερ μάρκετ και κρεοπωλεία, φανερώνουν πόσο σημαντικό είναι τα τρόφιμα να διατηρούνται διαρκώς στις ενδεδειγμένες θερμοκρασίες.

Σε ανακοίνωσή του, ο ΕΦΕΤ τονίζει ότι βασικός όρος για την ασφάλεια των τροφίμων είναι να μην διακόπτεται η ψυκτική αλυσίδα, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως την αποθήκευση και τη διάθεση των προϊόντων στον τελικό καταναλωτή.

Με βάση το ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας τροφίμων, την ευθύνη για τα τρόφιμα που διαθέτουν στην αγορά έχουν οι επιχειρήσεις του κλάδου, μεταξύ αυτών και τα καταστήματα λιανικής που πωλούν ευαλλοίωτα προϊόντα, όπως κρεοπωλεία και σούπερ μάρκετ. «Εφόσον υπάρχει πιθανότητα η διακοπή της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων, οι εν λόγω επιχειρήσεις οφείλουν να αποσύρουν τα συγκεκριμένα προϊόντα από την αγορά» επισημαίνει ο ΕΦΕΤ σε ανακοίνωσή του.

Τονίζει ακόμη ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να ενημερώνουν και τον Φορέα, αν μια κυβερνοεπίθεση επηρεάζει ή μπορεί να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και, κατ’ επέκταση, την ασφάλεια των τροφίμων. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται να εφαρμόζουν τις συστάσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας: να αποσυνδέουν τα συστήματα ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο, να επιτρέπουν την απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο με ασφαλή σύνδεση (VPN) και πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση, να αλλάζουν τους προεπιλεγμένους κωδικούς, να εγκαθιστούν τις ενημερώσεις ασφαλείας και να αντικαθιστούν εξοπλισμό που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή.

Οι νέες ισορροπίες στην αγορά

Το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων έχει να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους σύγχρονους ψηφιακούς κινδύνους, αλλά και ένα σύνολο σύνθετων ζητημάτων. Οι αλυσίδες καλούνται να προστατεύσουν τις υποδομές τους και να διασφαλίσουν την καθημερινή λειτουργία των καταστημάτων, ενώ παράλληλα πιέζονται από τα υψηλά λειτουργικά έξοδα, τα μειωμένα περιθώρια κέρδους και τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες. Μέσα σε αυτό το απαιτητικό περιβάλλον, ο χάρτης της αγοράς αλλάζει, με την έντονη συγκέντρωση να οδηγεί σε ένα μοντέλο όπου λίγοι μεγάλοι όμιλοι καθορίζουν τους όρους του ανταγωνισμού.

Νεότερη εξέλιξη αποτελεί η συμφωνία εξαγοράς 13 καταστημάτων της ENA Cash&Carry από τη The Mart, θυγατρική του Ομίλου «Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτης». Είχε προηγηθεί η εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη βορειοελλαδίτικη εταιρεία Δ. Μασούτη.

Μιλώντας πρόσφατα στην ετήσια συνέντευξη Τύπου της ΕΣΕ, ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και επικεφαλής της αλυσίδας Διαμαντής Μασούτης, Γιάννης Μασούτης χαρακτήρισε αναπόφευκτη την περαιτέρω συγκέντρωση για την επιβίωση του κλάδου. Οι πιέσεις στις επιχειρήσεις, τα αυξημένα λειτουργικά έξοδα και τα χαμηλά περιθώρια κέρδους διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για νέο κύμα συγχωνεύσεων και εξαγορών. «Το μόνο σίγουρο είναι πως σε δύο χρόνια οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα είναι λιγότερες», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι η μικρή κερδοφορία και οι ζημιές ορισμένων αλυσίδων μετατρέπουν τη συγκέντρωση σε εξέλιξη που επιβάλλεται από τις συνθήκες της αγοράς και όχι απλώς σε επιχειρηματική επιλογή.

Ανάλογη εκτίμηση διατύπωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, σημειώνοντας ότι στον κλάδο έχει αρχίσει νέα περίοδος ανακατατάξεων. Το υψηλότερο λειτουργικό κόστος, σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία, αναμένεται σταδιακά να περιορίσει τον αριθμό των μεγάλων και μεσαίων αλυσίδων. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι μπορούν να δραστηριοποιούνται μικρότερες επιχειρήσεις, εφόσον υιοθετούν διαφορετική εμπορική στρατηγική και στοχεύουν σε πιο εξειδικευμένες ομάδες καταναλωτών.

Η περαιτέρω συγκέντρωση, πάντως, δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ότι οι αλυσίδες θα δουν αυτόματα υψηλότερη κερδοφορία, παρά τις αναμενόμενες ανακατατάξεις. Ο κ. Παντελιάδης ανέφερε ότι ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο στον κλάδο προϋποθέτει περιθώριο κέρδους προ φόρων που να προσεγγίζει το 3%. Όπως εξήγησε, η επίτευξη αυτού του επιπέδου εξαρτάται περισσότερο από τις επιλογές της κάθε επιχείρησης και λιγότερο από το πόσοι ανταγωνιστές δραστηριοποιούνται στην αγορά. Σημαντικοί παράγοντες είναι η εμπορική πολιτική, ο αποτελεσματικός έλεγχος των λειτουργικών εξόδων και η ανάπτυξη προϊόντων που ξεχωρίζουν από τον ανταγωνισμό και αποφέρουν υψηλότερα περιθώρια κέρδους.

Οι αλυσίδες χρειάζεται επίσης να μπορούν να κρατούν ανταγωνιστικές τις τιμές των βασικών αγαθών, χωρίς να περνούν στους καταναλωτές το σύνολο των αυξημένων δαπανών. Ο κ. Παντελιάδης υπογράμμισε ότι οι εξαγορές δεν οδηγούν αυτομάτως σε μεγαλύτερη κερδοφορία.

Οι πιέσεις στις τιμές και τα προϊόντα που ακριβαίνουν

Η ακρίβεια εξακολουθεί να δυσκολεύει σημαντικά τα ελληνικά νοικοκυριά. Για την αποτίμηση της πορείας της αγοράς, στελέχη του κλάδου τονίζουν ότι τα στοιχεία πρέπει να εξετάζονται με προσοχή προτού εξαχθούν συμπεράσματα.

Ο Γιάννης Μασούτης έκανε λόγο για σχετική σταθεροποίηση των τιμών αυτή την περίοδο, επισημαίνοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανατιμητικές πιέσεις σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Όπως διευκρίνισε, προς το παρόν δεν διαφαίνεται νέος γενικευμένος κύκλος αυξήσεων. Οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη των τιμών το 2027 παραμένουν ιδιαίτερα επισφαλείς, προειδοποίησε παράλληλα. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι μεταβολές στο ενεργειακό κόστος, οι μεταφορές και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά την αγορά, γεγονός που δυσχεραίνει κάθε ασφαλή πρόβλεψη.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρουσίασαν στελέχη της ΕΣΕ και μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι τιμές στα γαλακτοκομικά αυξήθηκαν το τελευταίο τρίμηνο, κυρίως λόγω του υψηλότερου κόστους στο αιγοπρόβειο γάλα. Αυξητικές τάσεις αναμένεται να καταγραφούν και στην αγορά της μπύρας, με τις ανατιμήσεις να εκτιμάται ότι θα φτάσουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ στις αρχές Δεκεμβρίου. Παράλληλα, το κόστος ανεβαίνει στις κατηγορίες ζυμαρικών και δημητριακών, λόγω της ακριβότερης πρώτης ύλης και κυρίως του σιταριού.

Παράλληλα, ο κλάδος εξακολουθεί να προχωρά σε επενδύσεις. Τα στοιχεία της ΕΣΕ δείχνουν ότι το 2025 οι συνολικές επενδύσεις έφτασαν τα 660 εκατ. ευρώ, ενώ για τη δεκαετία 2015-2025 ανήλθαν σε 3,8 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και την ικανότητα των επιχειρήσεων να εξυπηρετούν αποτελεσματικότερα τους καταναλωτές.

Για το 2025, ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε 13,6 δισ. ευρώ και τα λειτουργικά έξοδα σε 3,4 δισ. ευρώ. Τα κέρδη προ φόρων διαμορφώθηκαν στα 189 εκατ. ευρώ, ενώ το αντίστοιχο περιθώριο κέρδους υποχώρησε στο 1,39%.

Οι τιμές στα οργανωμένα καταστήματα λιανικής τροφίμων εξακολουθούν να κινούνται με συγκράτηση. Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα των σούπερ μάρκετ ήταν 0,53% τον Οκτώβριο, έναντι 2,1% με βάση την ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% σύμφωνα με τη Eurostat. Συμβολή σε αυτή την εικόνα έχουν ο ισχυρός ανταγωνισμός ανάμεσα στις αλυσίδες, οι προσφορές και τα προγράμματα πιστότητας, καθώς και η μεγαλύτερη ποικιλία επιλογών σε διαφορετικά επίπεδα τιμών. Με αυτά τα μέσα, ο κλάδος επιδιώκει καθημερινά να προσφέρει μεγαλύτερη αξία στους καταναλωτές. Την περίοδο 2023-2025, η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών του κλάδου έφτασε περίπου τα 5 δισ. ευρώ.

Με 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα, ο κλάδος συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας. Παράλληλα, έχει ισχυρούς δεσμούς με την εγχώρια παραγωγή, καθώς 9 στους 10 προμηθευτές του είναι ελληνικές επιχειρήσεις. Η συνολική συμβολή του στην ελληνική οικονομία υπολογίζεται στο 5,6% του ΑΕΠ. Από τους εργαζομένους, το 40% απασχολείται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, το 62% είναι γυναίκες και το 38% είναι άνω των 50 ετών.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Τα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε επιφυλακή για κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης – Κίνδυνος για τα τρόφιμα και συστάσεις των αρχών