ΣτΕ: Δημόσιο και ΟΤΑ αποζημιώνουν ζημιές σε ακίνητα πάνω σε ρέματα με παράνομες άδειες

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με νεότερη απόφασή του, αποδίδει στην τοπική αυτοδιοίκηση την ευθύνη για ζημιές σε ιδιωτικές περιουσίες που βρίσκονται πάνω σε ρέματα, όταν έχουν προηγηθεί παράνομες οικοδομικές άδειες και παράνομες πολεοδομικές πράξεις.

Η ιδιαίτερα σημαντική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ανατρέπει την αντίθετη νομολογία που είχε διαμορφώσει στο παρελθόν το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της χώρας.

Ειδικότερα, με τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, το δικαστήριο έκρινε ότι ιδιώτες, όπως ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβοι, δικαιούνται αποζημίωση από το Δημόσιο, τις περιφέρειες και τους Δήμους για ζημίες που προκλήθηκαν από παράνομες ενέργειες της διοίκησης των ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού, σε παραρεμάτιες εκτάσεις εντός σχεδίου πόλεως.

Παράλληλα, το ΣτΕ επανέλαβε στις συγκεκριμένες αποφάσεις πως η δόμηση ή η τακτοποίηση ιδιοκτησιών σε παραρεμάτιες περιοχές μπορεί να γίνει μόνο αφού προηγηθεί η οριστική οριοθέτηση του ρέματος. Στο σκεπτικό τους, οι δικαστές επισημαίνουν ότι οι «προσωρινές» οριοθετήσεις με βάση τον Κτιριοδομικό Κανονισμό έχουν κριθεί παράνομες, επειδή εκδίδονται χωρίς την αναγκαία νομοθετική εξουσιοδότηση.

Με τις αποφάσεις τους, οι σύμβουλοι Επικρατείας κρίνουν ότι οι επίμαχες πολεοδομικές ρυθμίσεις δεν υπηρετούν αποκλειστικά το γενικό συμφέρον, αλλά «αποσκοπούν στην προστασία ατομικών δικαιωμάτων ή συμφερόντων των ιδιωτών, διότι επιτρέπουν την έκδοση πράξης εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου, προσκύρωσης, τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης, καθώς και άδειας ανέγερσης οικοδομικής σε παραρεμάτιο ακίνητο υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση».

Επομένως, όταν σε παραρεμάτια ακίνητα διαπιστώνεται, σε περίπτωση καταστροφής ή ζημίας, ότι εκδόθηκαν παράνομες άδειες και πράξεις, ο ιδιώτης ιδιοκτήτης έχει δικαίωμα να ζητήσει αποζημίωση από το Δημόσιο ή τους Ο.Τ.Α.

Η υπόθεση οδηγήθηκε στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ύστερα από δύο αιτήσεις αναίρεσης κατά ισάριθμων και αντίθετων αποφάσεων του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά. Οι προγενέστερες δικαστικές κρίσεις κρίθηκαν νομικά πλημμελείς και οι υποθέσεις επέστρεψαν για νέα εκδίκαση.