Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η έρευνα των εξειδικευμένων στελεχών των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και των αρμόδιων υπηρεσιών ασφαλείας για το θαλάσσιο drone το οποίο εντοπίστηκε στη θαλάσσια περιοχή της Λευκάδας, προκαλώντας συναγερμό τόσο για τα τεχνικά χαρακτηριστικά του όσο και για το ενδεχόμενο επιχειρησιακής χρήσης του σε αποστολή υψηλού κινδύνου.

Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, τα πρώτα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από την εξέταση του μη επανδρωμένου σκάφους επιφανείας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για πλατφόρμα η οποία έφερε περίπου 30 κιλά εκρηκτικής ύλης και ήταν σχεδιασμένη να λειτουργήσει ως drone καμικάζι.

Το πλέον κρίσιμο στοιχείο ωστόσο είναι ότι οι ειδικοί έχουν ήδη εντοπίσει σειριακούς αριθμούς σε επιμέρους συστήματα αλλά και ψηφιακά αποτυπώματα στο λογισμικό του, τα οποία θεωρείται ότι μπορούν να αποκαλύψουν τόσο τον κατασκευαστή όσο και πιθανόν τη διαδρομή προμήθειας και υποστήριξής του.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι το drone φαίνεται να είχε βγει εκτός ελέγχου πριν καταλήξει στις ακτές της Λευκάδας, γεγονός που πιθανότατα εξηγεί και γιατί δεν ενεργοποιήθηκε η εκρηκτική ύλη που μετέφερε. Τα δεδομένα που μέχρι στιγμής έχουν ανακτηθεί δείχνουν ότι το σύστημα διέθετε προγραμματισμένες δικλείδες ασφαλείας αλλά και πρωτόκολλα αυτοκαταστροφής σε περίπτωση απώλειας επικοινωνίας με τον χειριστή ή το κέντρο ελέγχου.

Ωστόσο, για λόγους που πλέον αποτελούν αντικείμενο εντατικής διερεύνησης, ο μηχανισμός αυτός φαίνεται ότι δεν λειτούργησε όπως προβλεπόταν.

Το σενάριο της απώλειας ελέγχου

Οι ειδικοί που εξετάζουν το drone θεωρούν εξαιρετικά πιθανό το ενδεχόμενο να παρουσιάστηκε βλάβη είτε στο σύστημα επικοινωνιών είτε στο σύστημα δορυφορικής πλοήγησης, με αποτέλεσμα το USV να κινηθεί ανεξέλεγκτα μέχρι να εξαντληθεί η επιχειρησιακή του δυνατότητα.

Πρόκειται για χαρακτηριστικό που εμφανίζεται σε αρκετά θαλάσσια drones νέας γενιάς, τα οποία στηρίζονται σε συνδυασμό GPS, αδρανειακών συστημάτων ναυτιλίας και ζεύξεων δεδομένων ώστε να μπορούν να επιχειρούν σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς ανθρώπινη παρουσία επάνω στην πλατφόρμα.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, το drone έφερε λογισμικό το οποίο προέβλεπε τρία βασικά σενάρια λειτουργίας. Το πρώτο αφορούσε την πλήρη τηλεχειριζόμενη καθοδήγηση από σταθμό ελέγχου. Το δεύτερο περιλάμβανε ημιαυτόνομη πορεία μέσω προκαθορισμένων waypoints και το τρίτο αφορούσε διαδικασία αυτοκαταστροφής σε περίπτωση απώλειας σύνδεσης ή παρεμβολών.

Το γεγονός ότι η έκρηξη δεν σημειώθηκε οδηγεί τους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι είτε το κύκλωμα πυροδότησης παρουσίασε δυσλειτουργία είτε το drone υπέστη απότομη απώλεια ισχύος πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία ενεργοποίησης του μηχανισμού αυτοκαταστροφής.

Σειριακοί αριθμοί και ηλεκτρονικά ίχνη
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται πλέον στην εξέταση των ηλεκτρονικών συστημάτων που ανακτήθηκαν σχεδόν ανέπαφα από το μη επανδρωμένο σκάφος.

Πηγές με γνώση της έρευνας αναφέρουν ότι έχουν ήδη εντοπιστεί σειριακοί αριθμοί σε κρίσιμα εξαρτήματα, όπως σε μονάδες επικοινωνιών, ελεγκτές πτήσης και συστήματα πλοήγησης. Παράλληλα, το λογισμικό που ήταν εγκατεστημένο στις ηλεκτρονικές μονάδες θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό εύρημα, καθώς μπορεί να αποκαλύψει την αρχιτεκτονική του συστήματος αλλά και την προέλευση του drone.

Τα εξειδικευμένα στελέχη επιχειρούν ήδη να ανακτήσουν δεδομένα προκειμένου να εντοπίσουν στοιχεία όπως:

γραμμές κώδικα,

ψηφιακές υπογραφές,

δεδομένα κατασκευαστή,

αρχεία ρυθμίσεων,

σημεία γεωεντοπισμού,

καταγεγραμμένες διαδρομές,

ακόμη και παλαιότερες δοκιμαστικές αποστολές.

Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, δεν αποκλείεται μέσα από την ανάλυση του λογισμικού να εντοπιστούν ακόμη και στοιχεία που να δείχνουν ποια εταιρεία ή ποιο εργαστήριο ανέπτυξε το σύστημα, καθώς πολλά αντίστοιχα drones διατηρούν «κρυφά» ψηφιακά ίχνη στον πηγαίο κώδικα ή στα firmware των ηλεκτρονικών μονάδων.

Το ενδιαφέρον των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων

Η υπόθεση αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη σοβαρότητα όχι μόνο λόγω της εκρηκτικής ύλης που έφερε το drone αλλά και επειδή προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία τεχνικής ανάλυσης ενός σύγχρονου θαλάσσιου μη επανδρωμένου συστήματος.

Τα τελευταία χρόνια τα USV καμικάζι έχουν αλλάξει τα δεδομένα στις ναυτικές επιχειρήσεις, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη χρήση τους σε συγκρούσεις υψηλής έντασης, όπου έχουν αποδειχθεί ικανά να πλήξουν ακόμη και μεγάλες πολεμικές μονάδες με δυσανάλογα μικρό κόστος.

Το γεγονός ότι το drone εντοπίστηκε σχεδόν ακέραιο δίνει τη δυνατότητα στα ελληνικά επιτελεία να εξετάσουν κρίσιμα στοιχεία σχεδίασης, τακτικής χρήσης αλλά και τρόπους αντιμετώπισης αντίστοιχων απειλών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται ήδη:

στα συστήματα επικοινωνιών,

στις κεραίες μετάδοσης δεδομένων,

στους αισθητήρες,

στη διαχείριση ισχύος,

στο σύστημα πλοήγησης,

αλλά και στον τρόπο ενσωμάτωσης της εκρηκτικής κεφαλής.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι τα συμπεράσματα που θα εξαχθούν μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα τόσο για την ανάπτυξη δυνατοτήτων anti-drone προστασίας όσο και για την ενίσχυση της επιτήρησης σε κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές.

Η μεγάλη εικόνα των θαλάσσιων drones

Η υπόθεση της Λευκάδας έρχεται να επιβεβαιώσει ότι τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας αποτελούν πλέον μια πραγματική και διαρκώς αυξανόμενη απειλή.

Τα σύγχρονα USV μπορούν να κινηθούν με μεγάλη ταχύτητα, να έχουν χαμηλό ίχνος εντοπισμού και να μεταφέρουν σημαντική ποσότητα εκρηκτικών. Παράλληλα, το μικρό σχετικά κόστος τους επιτρέπει ακόμη και τη μαζική χρήση τους σε επιθέσεις κορεσμού.

Η ανησυχία επικεντρώνεται κυρίως στο γεγονός ότι τέτοιου τύπου πλατφόρμες μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο εναντίον πολεμικών πλοίων αλλά και εναντίον λιμενικών εγκαταστάσεων, εμπορικών πλοίων, ενεργειακών υποδομών ή κρίσιμων παράκτιων στόχων.

Για τον λόγο αυτό, η ανάλυση του drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις δυνατότητες, τις αδυναμίες αλλά και τις μεθόδους αντιμετώπισης τέτοιων συστημάτων.

Reverse engineering και η «επόμενη μέρα»

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον ωστόσο στρέφεται πλέον στις δυνατότητες reverse engineering από ελληνικής πλευράς.

Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, η κατάσταση στην οποία βρέθηκε το drone δίνει μια εξαιρετικά σπάνια ευκαιρία στα εξειδικευμένα στελέχη να «χαρτογραφήσουν» την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή του. Η ανάλυση του λογισμικού, των ηλεκτρονικών συστημάτων, των υλικών αλλά και της συνολικής αρχιτεκτονικής του USV μπορεί να οδηγήσει σε πολύτιμα συμπεράσματα όχι μόνο για τον συγκεκριμένο τύπο drone αλλά και για τη συνολική φιλοσοφία ανάπτυξης αντίστοιχων συστημάτων.

Η διαδικασία reverse engineering θεωρείται κρίσιμη, καθώς μπορεί να συμβάλει:

στην ανάπτυξη συστημάτων παρεμβολών,

στη δημιουργία μεθόδων ηλεκτρονικού πολέμου,

στην ενίσχυση anti-drone δυνατοτήτων,

ακόμη και στην απόκτηση τεχνογνωσίας για εγχώρια ανάπτυξη αντίστοιχων πλατφορμών.

Η υπόθεση της Λευκάδας, πέρα από τα ερωτήματα που προκαλεί, φαίνεται ότι ανοίγει και ένα νέο κεφάλαιο προβληματισμού για την ασφάλεια στο θαλάσσιο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και για τη νέα εποχή των μη επανδρωμένων απειλών που εξελίσσονται με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη των παραδοσιακών αμυντικών δομών.

Κώστας Σαρικάς / onalert.gr