ΔΙΕΘΝΗ

COP31 στην Τουρκία: Γιατί κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις – «Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα είναι αναπόφευκτη»

Η Σαουδική Αραβία και μικρή ομάδα κρατών απέρριψαν τη διατύπωση για τα ορυκτά καύσιμα, ενώ σχεδόν 40 χώρες αρνήθηκαν να δεχτούν έναν ασθενέστερο συμβιβασμό

Η αποτυχία της COP31 θα αποτυπωθεί όχι σε διατυπώσεις των διαπραγματευτικών κειμένων ή σε αόριστες δεσμεύσεις υπουργών και αξιωματούχων, αλλά στις ζωές και στα μέσα βιοπορισμού των ανθρώπων, στις προσδοκίες που διαψεύστηκαν και στις δυσκολίες που αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν, προειδοποίησαν ηγέτες κοινοτήτων από όλο τον κόσμο, όπως μεταδίδει ο Guardian για το ναυάγιο της παγκόσμιας διάσκεψης για το κλίμα στην Τουρκία.

«Η COP31 απέτυχε επειδή αρνήθηκε να ονομάσει το ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της κλιματικής αλλαγής: τα ορυκτά καύσιμα», ανέφερε ο Έντσον Κρένακ, ηγέτης των αυτοχθόνων πληθυσμών της Βραζιλίας και μέλος του δικτύου Cultural Survival. «Αυτή η προεδρία επέλεξε να αγνοήσει την επείγουσα κατάσταση που βιώνει ήδη ο κόσμος, κλείνοντας τα μάτια μπροστά στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους, εκτοπίστηκαν και υπέφεραν μόνο φέτος, εξαιτίας της αύξησης των θερμοκρασιών.»

Ο Κρις Μπόουεν, ο Αυστραλός πρόεδρος των διαπραγματεύσεων, δεν ζήτησε ακριβώς συγγνώμη για την αποτυχία. «Δυστυχώς, δεν καταφέραμε να καταλήξουμε σε συμφωνία για μια γενική απόφαση», είπε στους δημοσιογράφους έξω από την αίθουσα. «Και αυτό είναι απογοητευτικό, πολύ απογοητευτικό».

Το αδιέξοδο της «Συμφωνίας της Αττάλειας»

Για ένα δεκαπενθήμερο, υπουργοί και ανώτατοι αξιωματούχοι από 190 χώρες εργάστηκαν εντατικά πάνω σε λίγες σελίδες σύνθετου κειμένου, χωρίς τελικά να πετύχουν σχεδόν τίποτα. Η πρόταση που προοριζόταν να αποτελέσει το βασικό αποτέλεσμα και είχε ήδη βαφτιστεί «Συμφωνία της Αττάλειας» καλούσε τα κράτη να «ηλεκτροδοτήσουν» τις οικονομίες τους και να αντιμετωπίσουν την «υπέρβαση» του ορίου αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 1,5 °C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, μετά την απόρριψή της από διαδοχικές χώρες, αποσύρθηκε στην επεισοδιακή τελική συνεδρίαση το απόγευμα της Κυριακής.

Η έκβαση ήταν σχεδόν πρωτοφανής στην πολυετή ιστορία των COP, καθώς η αποτυχία ήταν απολύτως εμφανής. Σε προηγούμενες διασκέψεις, ακόμη και όταν τα αποτελέσματα ήταν περιορισμένα, γινόταν συνήθως προσπάθεια να διατηρηθεί στο τέλος μια εικόνα ενότητας. Αυτή τη φορά, η τελική μαραθώνια διαπραγμάτευση κράτησε περισσότερο από 40 ώρες μετά την προγραμματισμένη ολοκλήρωσή της, όμως μια μικρή ομάδα κρατών, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία, απέρριψε το κείμενο που έκανε λόγο για ανάγκη «μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα».

Η διαφωνία για τα ορυκτά καύσιμα και οι ενστάσεις σχεδόν 40 κρατών

Με βάση τη συνήθη πρακτική, η αντίσταση αυτή θα αρκούσε για να επιβληθεί ένας πιο αδύναμος τελικός συμβιβασμός. Οι χώρες-μέλη της ΕΕ αποφασίζουν με συναίνεση, οπότε αρκούν ακόμη και λίγα κράτη που διαφωνούν για να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Έτσι, θα παραλείπονταν οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις και θα υιοθετούνταν η διατύπωση που προτιμούσαν οι προεδρίες, με αναφορά μόνο σε μια «αμετάκλητη μετάβαση προς χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου».

Αυτή τη φορά, όμως, μια ευρεία συμμαχία χωρών, στην οποία συμμετείχαν η ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τα μικρά νησιωτικά κράτη και οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, αρνήθηκε να συναινέσει σε μια τόσο αδύναμη συμφωνία. Όταν πήραν διαδοχικά τον λόγο, οι εκπρόσωποί τους εξέφρασαν τις ενστάσεις τους, με αποτέλεσμα σχεδόν 40 χώρες να δηλώσουν αντίθεση ή να απορρίψουν το κείμενο.

Η Irene Vélez Torres, πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας, η οποία είχε προεδρεύσει νωρίτερα φέτος σε διάσκεψη 57 χωρών για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, υποστήριξε πως η κατάληξη ήταν η σωστή. «Αυτή η COP απέτυχε, όχι επειδή δεν υπάρχουν τρόποι προώθησης της δράσης για το κλίμα, αλλά επειδή έγινε μια προσπάθεια να διαγραφεί από την τελική απόφαση μια πραγματικότητα που έχει αποδείξει η επιστήμη και την οποία αναγνωρίζει ήδη ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών: δεν υπάρχει τρόπος να αντιμετωπιστεί η κλιματική κρίση χωρίς να τερματιστεί η εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε.

COP31, Τουρκία, Κλίμα
πηγή: Yasin AKGUL / AFP

Κατηγορίες περί υποκρισίας και παραγκωνισμός της χρηματοδότησης

Όπως παρατήρησε ο Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντής του think tank «Power Shift Africa», οι ανεπτυγμένες χώρες που πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια αυτή εμφανίζουν αντιφάσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα. «Η υποκρισία της Ευρώπης είναι συγκλονιστική. Οι κυβερνήσεις της απαιτούν από τους άλλους χάρτες πορείας για τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι ίδιες επεκτείνουν τη χρήση τους και εμποδίζουν τη χρηματοδότηση που χρειάζονται οι φτωχότερες χώρες για να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση. Χωρίς χρήματα και αξιόπιστες δράσεις στο εσωτερικό τους, αυτές οι απαιτήσεις είναι κενές».

Αν και δεν υπήρξε συμφωνία για την κεντρική απόφαση, οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε συνεννόηση για ορισμένα επιμέρους θέματα. Σε αυτά περιλαμβάνεται ένας «μηχανισμός δίκαιης μετάβασης», με στόχο να στηριχθούν εργαζόμενοι σε βιομηχανίες υψηλών εκπομπών άνθρακα ώστε να περάσουν σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών. Οι ακτιβιστές, ωστόσο, τον επέκριναν ως ανεπαρκή. Παράλληλα, παραμερίστηκαν οι δεσμεύσεις χρηματοδότησης για να προστατευθούν οι φτωχοί και οι ευάλωτοι από τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Η Τασνίμ Έσοπ, εκτελεστική διευθύντρια του Climate Action Network, κατήγγειλε την κατάσταση. «Αυτή ήταν η χειρότερη COP που έγινε ποτέ», είπε. «Είμαστε μάρτυρες ανθρώπινου πόνου σε απίστευτη κλίμακα και ελπίζαμε ότι αυτή η COP θα λάμβανε μέτρα για την προστασία των ανθρώπων από την επιδεινούμενη κλιματική κρίση. Αντ’ αυτού, οι πλούσιες χώρες αφαίρεσαν την ουσία από τα ίδια τα μέτρα που θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά. Από αίθουσα διαπραγματεύσεων σε αίθουσα διαπραγματεύσεων, οι ανεπτυγμένες χώρες μπλόκαραν συστηματικά μέτρα που θα τις υποχρέωναν να παρέχουν χρηματοδότηση για την προστασία των ανθρώπινων ζωών και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης».

Σε δοκιμασία ο πολυμερισμός των COP

Το αποτέλεσμα θέτει υπό απειλή και τον «πολυμερισμό», τη βάση πάνω στην οποία λειτουργούν οι COP, έναν θεσμό καθοριστικό για πολλά μικρά κράτη και ομάδες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Για αυτούς, οι COP είναι το μόνο βήμα όπου μπορούν να έρθουν αντιμέτωποι με όσους ευθύνονται για την κρίση των ορυκτών καυσίμων – τις πλούσιες χώρες και τα κράτη που παράγουν πετρέλαιο, τα οποία έχουν ωφεληθεί έως σήμερα από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

«Παρά την απογοήτευση που νιώθουμε σήμερα, θα συνεχίσουμε να ποντάρουμε στον πολυμερισμό», δήλωσε ο Χουάν Κάρλος Τζιντιάχ Άρκος, εκτελεστικός γραμματέας της Παγκόσμιας Συμμαχίας των Εδαφικών Κοινοτήτων. «Ξεκινάμε από μια σαφή προϋπόθεση: ο πολυμερισμός δεν χτίζεται μόνο από τους πολιτικούς ηγέτες. Παραμένουμε αισιόδοξοι ότι οι κυβερνήσεις του κόσμου θα βρουν το θάρρος να ενωθούν μαζί μας σε αυτόν τον αγώνα».

Η ζωή έξω από τις αίθουσες των διαπραγματεύσεων

Το βασικό ερώτημα είναι πλέον με ποιον τρόπο μπορεί να αλλάξει αυτή η κατάσταση. Σε αυτή την προσπάθεια, οι εξελίξεις έξω από τις κλιματιζόμενες αίθουσες συνεδριάσεων της COP, χωρίς παράθυρα, ίσως έχουν πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από μια απόφαση της διάσκεψης – ή από την απουσία μιας τέτοιας απόφασης.

Στην Κίνα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν ήδη ξεπεράσει τον άνθρακα και αντιστοιχούν στο 60% της παραγωγικής ικανότητας. Παγκοσμίως, οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια είναι διπλάσιες από εκείνες στα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, τα ηλεκτρικά οχήματα έχουν απογειωθεί: αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο των νέων πωλήσεων αυτοκινήτων στην Ευρώπη και την πλειονότητα σε πολλές ακόμη χώρες, από την Κίνα έως το Βιετνάμ, τη Σιγκαπούρη και την Ισλανδία.

Στην καταληκτική ομιλία του, ο Μπόουεν σημείωσε: «Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα στον πραγματικό κόσμο είναι αναπόφευκτη. Συμβαίνει, συμβαίνει με ταχύτητα και είναι μη αναστρέψιμη».

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΔΙΕΘΝΗ COP31 στην Τουρκία: Γιατί κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις – «Η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα είναι αναπόφευκτη»