«Οποιαδήποτε μονομερής δραστηριότητα που επιδιώκει να υλοποιήσει τις προθέσεις μιας χώρας είναι καταδικασμένη να αποτύχει», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά τη διάρκεια συζήτησής του με τον καθηγητή στο American College of Greece, Κωσταντίνο Φίλη στο συνέδριο Energy Transition Summit που διοργανώνουν οι Financial Times και η Καθημερινή.
«Εάν οποιαδήποτε χώρα επιλέξει να λάβει μονομερώς μέτρα, τα οποία, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, θα έπρεπε να οργανωθούν σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, αυτά έχουν μόνο εσωτερική ισχύ και δεν έχουν διεθνή εφαρμογή», τόνισε χαρακτηριστικά, απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με δημοσιεύματα που φέρουν την Τουρκία να ετοιμάζει νομοσχέδιο στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». «Για να έχουμε βιώσιμη ειρήνη, πρέπει να συνεργαστούμε», προσέθεσε.
Ανέφερε μάλιστα πως υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αντιδράσει η Ελλάδα σε αυτό, σημείωσε όμως πως προτιμούμε να ενεργούμε παρά να αντιδρούμε. Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βρίσκεται στον πυρήνα των Ηνωμένων Εθνών, υπάρχουν πολλά φόρα για να εκφράσει πιθανές διαμαρτυρίες.
«Έχουμε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες με την Τουρκία και πιστεύω ότι έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο, και θα ήταν απόλυτη σπατάλη να έχουμε οπισθοδρόμηση», ανέφερε. «Η Ελλάδα θα είναι πάντα ένας πολύ ισχυρός και ένθερμος υποστηρικτής της ειρήνης και της ευημερίας».
Επισήμανε πως «η νέα εποχή της εξωτερικής πολιτικής χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι δεν μπορούμε να κάνουμε καμία ουσιαστική πρόβλεψη, καθώς υπάρχουν τόσες πολλές παράμετροι που είναι εντελώς ασαφείς και ευάλωτες. Αυτό που κάνεις στην πραγματικότητα είναι να διαμορφώνεις απαντήσεις για όλα τα πιθανά σενάρια. Και αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα όσον αφορά την τουρκική νομοθεσία σχετικά με τη νομιμοποίηση της “Γαλάζιας Πατρίδας”».
«Το διεθνές δίκαιο πρέπει απλώς να υπερισχύει των εσωτερικών μας προθέσεων, σκοπών ή οραμάτων. Και έτσι λειτουργούν οι διμερείς μας σχέσεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη το δίκαιο της θάλασσας. Η Τουρκία έχει σκόπιμα απέχει από την υπογραφή και την κύρωση της UNCLOS, αλλά αυτές οι διατάξεις αποτελούν μέρος του διεθνούς δικαίου, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά δεσμευτικές για όλα τα κράτη, τόσο τα υπογράφοντα όσο και τα μη υπογράφοντα», τόνισε.
Υπογράμμισε τη σημασία διατήρησης των σχέσεων καλής γειτονίας με όλους τους γείτονές, όχι μόνο όσον αφορά την Τουρκία, αλλά και τη Λιβύη και τα Δυτικά Βαλκάνια. Η Ελλάδα αναλαμβάνει άλλωστε μια σειρά πρωτοβουλιών σε όλες αυτές τις περιοχές, ως μεσολαβητής, αλλά και ως ηγετική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όσον αφορά την Τουρκία, σημείωσε πως ελήφθη μια θεμελιώδης απόφαση με τον πρωθυπουργό πριν από τρία χρόνια να προσπαθήσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την Τουρκία.
«Έχουμε κάποια απτά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της σημαντικής μείωσης των παραβιάσεων του ελληνικού εναερίου χώρου, αλλά και της τεράστιας μείωσης του απόλυτου αριθμού των παράνομων εισόδων μεταναστών στην Ελλάδα. Όλοι κατανοούμε ότι υπάρχει μια σημαντική διαφορά που κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα, η οποία είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, και ειδικότερα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Είναι πεποίθησή μου ότι, αν δεν λύσουμε αυτό το πρόβλημα, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ειρήνη και ευημερία. Επομένως, προσπαθούμε να εργαστούμε πάνω σε αυτό».
«Δεν έχουμε συμφωνήσει ως προς το πεδίο εφαρμογής αυτής της συζήτησης, αλλά πιστεύω ότι είναι σημαντικό να διατηρούμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας», προσέθεσε.
«Το όραμά μου είναι μια γειτονιά ειρήνης και ηρεμίας», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Το ίδιο ισχύει και για τη Λιβύη, όπου τα τελευταία δύο χρόνια, αντιμετωπίσαμε σημαντικές δυσκολίες στις σχέσεις μας, αλλά έχουμε δημιουργήσει μια πολύ λειτουργική σχέση και με τις δύο πλευρές της Λιβύης».
Ταυτόχρονα, επισήμανε, η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη συζήτηση σχετικά με τη φάση προ-ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Αναλάβαμε μια σειρά πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένης της δήλωσης των Δελφών, με την οποία εκφράζουμε τη δέσμευσή μας στην ευρωπαϊκή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων. Η Ελλάδα είναι πλέον παντού»
«Τώρα είναι η στιγμή να εφαρμόσουμε πραγματικά τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης»
Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών τόνισε πως «η αρχιτεκτονική διεθνούς ασφάλειας, όπως την γνωρίζαμε, δεν υπάρχει πλέον και πρέπει να επανεξετάσουμε τις θεμελιώδεις παραδοχές μας», όμως προσέθεσε πως «η Ελλάδα αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης. Η γεωγραφική της θέση είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Αλλά επίσης ο ρόλος που καλούμαστε να διαδραματίσουμε είναι πράγματι κρίσιμος».
«Τα τελευταία τρία χρόνια, έχουμε εργαστεί πολύ σκληρά προκειμένου να αναβαθμίσουμε τις διεθνείς μας σχέσεις με τις γειτονικές δυνάμεις, αλλά όχι μόνο με αυτές», σημείωσε. «Ακολουθούμε μια στρατηγική υψηλής πολιτικής όσον αφορά τη διπλωματική μας παρουσίας. Η Ελλάδα επιδιώκει να αποτελεί μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος».
Επισήμανε πως δεν είναι ένθερμος υποστηρικτής της πολιτικής εξισορρόπησης όσον αφορά τις διεθνείς υποθέσεις, καθώς μπορεί να αποφέρει κάποια προσωρινά θετικά αποτελέσματα, αλλά κατ’ αρχήν αυτό που έχει σημασία είναι μια πολιτική βασισμένη σε κανόνες, μια συνεκτική πολιτική.
«Όλοι αντιλαμβάνονται ότι το τοπίο στη διεθνή σκηνή είναι εντελώς διαφορετικό τώρα, ειδικά μετά την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα κυβέρνηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία άλλαξε συνολικά τη νοοτροπία των διεθνών σχέσεων», σημείωσε. «Βλέπουμε έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο των ΗΠΑ, με ταυτόχρονη υποβάθμιση της σημασίας των διεθνών οργανισμών».
Από την άλλη, όμως, ανέφερε, «οι αμερικανικές εκλογές λειτούργησαν ως ένα ξύπνημα για τον κόσμο και για την Ευρώπη, και πάντα θέλω να βλέπω τη θετική πλευρά. Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη συνειδητοποίηση και επίγνωση ότι η Ευρώπη χρειάζεται πραγματικά μια αυτόνομη στρατηγική, η οποία προφανώς θα βασίζεται στη μεταπολεμική διεθνή αρχιτεκτονική και στις διατλαντικές σχέσεις. Αυτές εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση, νομίζω, για την παγκόσμια ασφάλεια, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αναπτυχθεί μια πιο αυτόνομη στάση. Συζητάμε για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά τώρα είναι η στιγμή να την εφαρμόσουμε πραγματικά».
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε πως η Ελλάδα αποτελεί βασικό παράγοντα στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι πρέπει να αναδιαμορφώσουμε την προσέγγιση κατανομής του βάρους που είχαμε μέχρι τώρα όσον αφορά την άμυνα. Έχουμε το αρνητικό, θα έλεγα, προνόμιο να δαπανάμε ένα μέρος του προϋπολογισμού μας για την άμυνα, οπότε για εμάς η προσαρμογή δεν θα είναι επώδυνη».
«Είναι σαφές ότι για την Ελλάδα είναι μια νέα εποχή, για την Ευρώπη είναι μια νέα εποχή, και είμαστε απολύτως έτοιμοι να αποτελέσουμε σημαντικό μέρος αυτού του νέου κόσμου», κατέληξε.
