Πόλεμος στην Ουκρανία: Δύο σκηνές για έναν θεατή και βαθύ αδιέξοδο – Ο Γουίτκοφ μεταβαίνει στη Μόσχα μετά τις συνομιλίες με τον Ζελένσκι στο Όσλο

Καθώς το μέτωπο παραμένει εξαιρετικά τεταμένο, οι ΗΠΑ μεταφέρουν τις διαπραγματεύσεις στη Μόσχα, επιχειρώντας να ξεπεράσουν το επικίνδυνο διπλωματικό αδιέξοδο. Η κίνηση έρχεται μετά τις συνομιλίες στη Νορβηγία, οι οποίες είχαν στόχο να διαμορφωθεί ένα συνολικό πλαίσιο ειρήνευσης στην Ουκρανία.

Οι επαφές στο Όσλο και η μετάβαση του Γουίτκοφ

Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, θα μεταβεί την Τετάρτη στη Μόσχα, όπου θα συναντήσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Η επίσκεψη ακολουθεί τις επαφές του με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολόντιμιρ Ζελένσκι στο Όσλο, τις οποίες Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε ως «εποικοδομητικές».

Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα στο Reuters, είπε ότι η Ουκρανία παρουσίασε νέες ιδέες και προτάσεις κατά τις συνομιλίες. Στις διαβουλεύσεις έλαβαν μέρος ακόμη οι ηγέτες της Νορβηγίας και της Φινλανδίας, μαζί με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι υπήρξε «ουσιαστική πρόοδος» προς μια συντονισμένη προσέγγιση για την εμπλοκή της Ρωσίας.

Οι συζητήσεις, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, αφορούσαν «κομβικά στοιχεία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ειρήνης». Στα θέματα αυτά συμπεριλαμβάνονται οι εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία, ένα μεταπολεμικό οικονομικό σχέδιο και η συνολικότερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Με την επίσκεψή του στη Μόσχα, ο Γουίτκοφ επιδιώκει να «δημιουργήσει μια διαδρομή προς άμεσες τριμερείς και ευρύτερες πολυμερείς διαπραγματεύσεις».

Την Τρίτη, απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι απαιτεί να επιτευχθεί συμφωνία.

«Η Ουκρανία πρέπει να θέλει να διευθετηθεί αυτός τον πόλεμο», δήλωσε. «Ο Ζελένσκι πρέπει να έχει τη βούληση να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο, και αν δεν γίνει αυτό, τα πράγματα θα εξελιχθούν πολύ άσχημα», προειδοποίησε.

Αβεβαιότητα γύρω από το Starshield

Στο μεταξύ, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των δορυφορικών επικοινωνιών. Η Wall Street Journal έγραψε την Τρίτη, επικαλούμενη Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση, ότι ο Έλον Μασκ έδωσε εντολή την προηγούμενη εβδομάδα να επιβραδυνθεί η στρατιωτική εκδοχή του δορυφορικού δικτύου Starlink της SpaceX, το Starshield. Η Ουκρανία το χρησιμοποιεί για επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης και για επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί εμπόδισαν τις ουκρανικές επιχειρήσεις με drones τόσο στην επίθεση όσο και στην άμυνα.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, ωστόσο, υποστήριξε την Τρίτη ότι το Πεντάγωνο δεν είχε δώσει εντολή να τροποποιηθεί το Starshield. «Δεν έχουμε αποσύρει τίποτα. Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τη δική μας πλευρά. Δεν έχουμε εκδώσει καμία οδηγία ή κάτι παρόμοιο», ανέφερε ο Χέγκσεθ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την Παρασκευή πως δεν ζήτησε να επιβληθεί οποιοσδήποτε περιορισμός στο σύστημα. «Δεν ήμουν εγώ. Και δεν νομίζω ότι ήταν ο Έλον», είπε.

Σε παλαιότερη δήλωσή του, ο Έλον Μασκ είχε αναφέρει ότι «οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση» των συστημάτων Starshield «αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, σε τελευταία ανάλυση, από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ».

Ο Μασκ, η SpaceX και ο Λευκός Οίκος δεν είχαν απαντήσει άμεσα στα αιτήματα του Reuters για να σχολιάσουν.

Το αδιέξοδο εκτείνεται σε όλα τα επίπεδα

Τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στα μέτωπα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η ειρηνευτική προσπάθεια φαίνεται να έχει παγιδευτεί σε ένα ιδιόμορφο αδιέξοδο.

Σε ανάλυσή του, το CNN παρομοιάζει την εικόνα με δύο θεατρικές παραστάσεις που εκτυλίσσονται παράλληλα και ανταγωνίζονται για την προσοχή ενός και μόνο θεατή: του Αμερικανού Προέδρου.

Στη μία πλευρά, το Κίεβο μαζί με τους Ευρωπαίους συμμάχους του προσπαθεί να μετατρέψει σε βιώσιμο ειρηνευτικό σχέδιο τις πιέσεις, τις απαιτήσεις και τις αναφορές σε τελεσίγραφα από την κυβέρνηση Τραμπ. Στην άλλη, το Κρεμλίνο επιχειρεί να κερδίσει τον Αμερικανό ηγέτη με δελεαστικές επιχειρηματικές προοπτικές, τις οποίες προβάλλει μέσω του απεσταλμένου του, Κίριλ Ντμίτριεφ. Την ίδια ώρα, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προωθούνται στο πεδίο, αργά αλλά σταθερά.

Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ κινούνται ανάμεσα σε αυτά τα δύο «σεναριακά μέτωπα», χωρίς, ωστόσο, να συγκλίνουν οι δύο πλευρές.

Όταν ο Τραμπ αναφέρεται σε ειρηνευτική συμφωνία, έρχεται αντιμέτωπος με μια βασική πραγματικότητα: για τη Μόσχα, ειρήνη σημαίνει ακριβώς νίκη. Το Κρεμλίνο διατυπώνει ανοιχτά τις αξιώσεις του: πλήρης παράδοση του Ντονμπάς χωρίς νέες μάχες, αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας, γραπτή δέσμευση ότι δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και αλλαγή ηγεσίας στο Κίεβο — απαιτήσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν όσο διαρκεί ο πόλεμος.

Κατά συνέπεια, η Μόσχα έχει στρέψει την τακτική της στο Ντονμπάς, αντιμετωπίζοντάς το ως τον μόνο στόχο που μπορεί να διεκδικήσει άμεσα στις διαπραγματεύσεις.

Οι κάτοικοι των πόλεων του Ντονμπάς βιώνουν συνθήκες που γίνονται καθημερινά αβίωτες. Στο Κραματόρσκ, ρωσικά drone επιτίθενται ασταμάτητα σε αμάχους, ενώ το Σλαβιάνσκ, το Ντομπροπίλια και η Κοστιαντίνιβκα βρίσκονται υπό συνεχή βομβαρδισμό με κατευθυνόμενες βόμβες.

Σε συνέντευξη στο Breitbart News, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας και υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο περιέγραψε τη στρατηγική βαρύτητα της περιοχής. Σύμφωνα με όσα είπε, η Ρωσία έχει πλέον υπό τον έλεγχό της σχεδόν ολόκληρη την περιφέρεια του Ντονέτσκ, με εξαίρεση το 11%, το οποίο οι Ουκρανοί χαρακτηρίζουν ως την «αμυντική γραμμή στην οποία έχουν οχυρωθεί».

«Υποστηρίζουν, και οι στρατιωτικοί στρατηγικοί αναλυτές λένε ότι αυτό είναι αλήθεια, πως πρόκειται για την τελευταία υπερασπίσιμη γραμμή… Από εκεί και πέρα, είναι μια ευθεία διαδρομή μέχρι το Κίεβο», ανέφερε.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε επίσης πως η Ρωσία δεν προχωρά ουσιαστικά στο πεδίο και, αντί γι’ αυτό, έχει στραφεί στην «πρόκληση εξαιρετικού πόνου στον λαό της Ουκρανίας μέσω επιθέσεων με drones και βαλλιστικούς πυραύλους, προσπαθώντας να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές και τον ηλεκτρισμό τους». Από την πλευρά της, η Ουκρανία επιτίθεται σε ρωσικά διυλιστήρια.

Κλείνοντας, ο Ρούμπιο αναγνώρισε τις προσπάθειες των Γουίτκοφ και Κούσνερ και δήλωσε: «Θα θέλαμε να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά σε τελευταία ανάλυση έχουμε και άλλες προτεραιότητες σε όλο τον κόσμο στις οποίες εστιάζουμε».

Παρά την επιφυλακτική αυτή δήλωση, ο Ρούμπιο είχε την Τρίτη τηλεφωνική επικοινωνία 45 λεπτών με τον Ζελένσκι.

Η εικόνα, πάντως, αναδεικνύει δύο στόχους που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση: η Ουκρανία μάχεται για την επιβίωσή της, ενώ η Ρωσία επιδιώκει τη νίκη και πιστεύει ότι είναι εφικτή.

Αποκατάσταση των προειδοποιήσεων

Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο Όσλο, ύστερα από τη συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο με τον Γουίτκοφ και την εξ αποστάσεως συμμετοχή του Κούσνερ, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι ελπίζει σύντομα σε θετική εξέλιξη από τον Ρούμπιο για τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας Patriot και το Starlink.

Ο Ζελένσκι γνωστοποίησε ακόμη ότι η Ουκρανία έχει ξανά έγκαιρη ενημέρωση για επικείμενες επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων. Η σχετική παροχή πληροφοριών έμοιαζε να έχει διακοπεί από τον Λευκό Οίκο την προηγούμενη εβδομάδα.

«Τώρα λειτουργεί. Είναι σπουδαίο», είπε ο Ζελένσκι, επισημαίνοντας πως η αμερικανική απόφαση θα σώσει ανθρώπινες ζωές.

«Είναι πολύ σημαντικό για τον λαό μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες, τους πολίτες, επειδή μπορούμε να ακούσουμε πότε έρχονται οι βαλλιστικοί [πύραυλοι]. Είμαστε λοιπόν ευγνώμονες στην αμερικανική πλευρά».

Οι ενδιάμεσες κάλπες στις ΗΠΑ και η επιλογή του Κιέβου

Η έντονη διπλωματική δραστηριότητα εξελίσσεται σε ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον στις ΗΠΑ, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές.

Η τακτική της κυβέρνησης Τραμπ —με συμφωνίες για το ντίζελ, εισηγήσεις για ενεργειακή εκεχειρία, περιορισμούς στο Starshield, διακοπή ενημερώσεων για πυραυλικές επιθέσεις και δημόσια αμφισβήτηση της ουκρανικής ηγεσίας— προκαλεί αντιδράσεις και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Υπό το βάρος αυτών των δεδομένων, η Ουκρανία μοιάζει να προσαρμόζεται στο ενδεχόμενο μιας σταδιακής απομάκρυνσης των ΗΠΑ.

Το Κίεβο προετοιμάζεται σε ψυχολογικό και επιχειρησιακό επίπεδο για το ενδεχόμενο να βασιστεί στις δικές του δυνάμεις και στην ευρωπαϊκή βοήθεια. Αναγνωρίζει ότι η επιβίωση της χώρας προηγείται των συμμαχιών που μπορεί να μεταβληθούν, ενώ οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους να αναπληρώσουν την αμερικανική στήριξη.