ΗΠΑ: Ο Τραμπ επιβάλλει κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο την ημέρα της βράβευσης της Νάβι Πιλάι με Νόμπελ Ειρήνης

Κυρώσεις που περιλαμβάνουν περικοπή της οικονομικής συνεισφοράς των ΗΠΑ προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) ανακοίνωσε σήμερα η κυβέρνηση Τραμπ, λίγες ώρες μετά τη βράβευση της πρώην δικαστή Νάβι Πιλάι με το Νόμπελ Ειρήνης.

Η απόφαση έχει ιδιαίτερα έντονο συμβολισμό, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να υποβαθμίσει το κύρος του ΔΠΔ. «Ο Πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο ΔΠΔ να διώξει Αμερικανούς», δήλωσε στο Reuters ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο (Marco Rubio). Ο ίδιος πρόσθεσε: «Γι’ αυτό, σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στο ΔΠΔ. Θα απαγορεύσουμε τις συναλλαγές με αυτό το παράνομο δικαστήριο, κόβοντας τους πόρους του και παραλύοντας την ικανότητά του να λειτουργεί».

Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: Οι κυρώσεις Τραμπ συνιστούν επίθεση στο κράτος δικαίου

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατήγγειλε τις κυρώσεις Τραμπ ως «επίθεση στο κράτος δικαίου». Σε ανακοίνωσή του τόνισε: «Αυτή είναι μια προσπάθεια παρεμπόδισης της απονομής δικαιοσύνης και αποτροπής του Δικαστηρίου από την εκτέλεση του έργου για το οποίο ιδρύθηκε. Αυτές οι κυρώσεις συνιστούν μια επίθεση στο κράτος δικαίου και στα ίδια τα θεμέλια της διεθνούς έννομης τάξης». Το δικαστήριο που εκδικάζει εγκλήματα πολέμου δήλωσε πως θα συνεχίσει να «εκπληρώνει πλήρως την εντολή του» και να διώκει πρόσωπα για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, γενοκτονία και έγκλημα επιθετικότητας, όταν τα κράτη-μέλη αδυνατούν ή δεν επιθυμούν να αναλάβουν δράση.

Παράλληλα, σημείωσε πως «δεν θα μπορέσει να το επιτύχει αυτό μόνο του και κάλεσε τα μέλη του – στα οποία δεν συγκαταλέγονται οι ΗΠΑ – να διασφαλίσουν ότι διαθέτει τα απαραίτητα μέσα για τη λειτουργία του». Στην ανακοίνωση αναφέρεται ακόμη: «Το Δικαστήριο δεν μπορεί να σταθεί μόνο του. Η τύχη του βρίσκεται πλέον και στα χέρια των κρατών που το ίδρυσαν». Και προστίθεται: «Δεν πρόκειται απλώς για την υπεράσπιση ενός θεσμού, αλλά για τη διαφύλαξη της διεθνούς τάξης που θεμελιώνεται στο κράτος δικαίου. Η Ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή». Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο απέρριψε κατηγορηματικά σήμερα τις αμερικανικές κυρώσεις και κάλεσε τα κράτη-μέλη του να εγγυηθούν ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί, υπογραμμίζοντας στην ανακοίνωσή του.

Νωρίτερα, η αναπληρώτρια εισαγγελέας του ΔΠΔ, Ναζχάτ Σαμίμ Χαν (Nazhat Shameem Khan), καταδίκασε τα μέτρα και ανέφερε ότι δεν πρόκειται να ανακόψουν τη δράση του δικαστηρίου. Μιλώντας στο Reuters, είπε ότι «οι κυρώσεις πρέπει να καταδικαστούν». «Οι κυρώσεις αποσκοπούν στην υπονόμευση του κράτους δικαίου διεθνώς και του έργου που επιτελεί ένας ανεξάρτητος δικαστικός θεσμός», δήλωσε η Ναζχάτ Σαμίμ Χαν, προσθέτοντας: «Το έργο μας θα συνεχιστεί σε όλες τις υποθέσεις μας, τις έρευνές μας και τις διώξεις μας».

Η προστασία του Μπενιαμίν Νετανιάχου

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για τα εντάλματα σύλληψης που εξέδωσε το ΔΠΔ σε βάρος Ισραηλινών αξιωματούχων, μεταξύ αυτών και του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Είχε επίσης εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για παλαιότερη έρευνα σχετικά με ενέργειες Αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν, την οποία το ΔΠΔ έχει έκτοτε αρχειοθετήσει.

Το δικαστήριο ιδρύθηκε το 2002 με αποστολή τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονιών και σήμερα έχει 125 κράτη – μέλη. Σε αυτά περιλαμβάνονται όλα τα κράτη της ΕΕ και όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία. Στο παρελθόν, το ΔΠΔ έχει εξασφαλίσει ισχυρή δημόσια στήριξη από χώρες-μέλη, ανάμεσά τους σημαντικούς συμμάχους των ΗΠΑ. Η έδρα του βρίσκεται στην Ολλανδία, χώρα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Η βράβευση της Νάβι Πιλάι με το Νόμπελ Ειρήνης

Η Νάβι Πιλάι (Navi Pillay), Νοτιοαφρικανή νομικός, τιμήθηκε την Παρασκευή με το Νόμπελ Ειρήνης για τη συμβολή της στη διεθνή ποινική δικαιοσύνη. Από το 2003 έως το 2008 ήταν δικαστής στο Τμήμα Εφέσεων του ΔΠΔ. Η επιτροπή των βραβείων σημείωσε στο σκεπτικό της ότι επιδίωξε να «υπενθυμίσει» το ζήτημα σε μια περίοδο κατά την οποία «δικαστές και θεσμοί του διεθνούς δικαίου βρίσκονται υπό πολιτική επίθεση». Όπως ανέφερε η επιτροπή: «Ένα διεθνές νομικό σύστημα στο οποίο οι εγκληματίες πολέμου λογοδοτούν και τα θύματα κατάχρησης βλέπουν να αποδίδεται δικαιοσύνη αποτελεί προϋπόθεση για έναν ειρηνικό κόσμο».

Ο Μάρκο Ρούμπιο εξήγησε ότι οι κυρώσεις σχεδιάστηκαν με τρόπο που αφήνει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στα κράτη-μέλη του περιθώριο να ανταποκριθούν στις ανησυχίες των ΗΠΑ. Δεν προχώρησε σε περαιτέρω διευκρινίσεις, ωστόσο ανώτερος αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα χορηγήσει σειρά αδειών «για την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων», οι οποίες φαίνεται να προβλέπουν προσωρινές εξαιρέσεις από κάποιες κυρώσεις.

Οι ΗΠΑ προσδοκούν ότι οι σύμμαχοι θα «συγκρατήσουν το δικαστήριο»

Κατά κανόνα, τα αμερικανικά μέτρα απαγορεύουν σε κάθε εταιρεία που εδρεύει στις ΗΠΑ να συνεργάζεται με οργανισμό υπό κυρώσεις, αναγκάζοντας τις τράπεζες να κλείσουν λογαριασμούς, τις ασφαλιστικές να διακόψουν την κάλυψη και τις εταιρείες λογισμικού να σταματήσουν τη συνεργασία τους.

Στην πρώτη του θητεία, η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει στοχευμένες κυρώσεις σε αξιωματούχους του δικαστηρίου, αλλά τα μέτρα ανακλήθηκαν επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Νέες κυρώσεις ανακοίνωσε η Ουάσινγκτον λίγες ημέρες μετά την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, τον Ιανουάριο του 2025.

Οι κυρώσεις απειλούν να μπλοκάρουν τη λειτουργία του ΔΠΔ

Εδώ και μήνες, στελέχη του δικαστηρίου προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο να επιβληθούν κυρώσεις στον ίδιο τον οργανισμό. Στο πλαίσιο αυτό, αντικαθιστούν στους υπολογιστές των γραφείων τα προγράμματα της Microsoft με αντίστοιχες λύσεις ανοιχτού κώδικα και προχωρούν σε νέες διευθετήσεις για τις τραπεζικές συναλλαγές και την υγειονομική ασφάλιση.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο γραμματέας του δικαστηρίου, Οσβάλντο Ζαβάλα Χιλέρ (Osvaldo Zavala Giler), κάλεσε την ΕΕ να είναι προετοιμασμένη να ενεργοποιήσει τον λεγόμενο «μηχανισμό αποκλεισμού» (blocking mechanism), με τον οποίο μπορεί να προστατεύει τις ευρωπαϊκές χώρες από τις εξωεδαφικές συνέπειες των κυρώσεων.

Στη δήλωσή του, ο Μάρκο Ρούμπιο είπε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καθυστερήσει τις κυρώσεις τους ελπίζοντας ότι το ΔΠΔ και τα κράτη που έχουν προσχωρήσει στο ιδρυτικό του Καταστατικό της Ρώμης θα αντιμετώπιζαν τις ανησυχίες των ΗΠΑ, αλλά δεν το έπραξαν».

«Είτε το ΔΠΔ θα τερματίσει τις απειλές του, είτε εμείς θα τερματίσουμε το ΔΠΔ. Περιμένουμε από τους συμμάχους μας, πολλοί από τους οποίους είναι μέρος του ΔΠΔ και βασίζονται στους Αμερικανούς στρατιώτες για την άμυνά τους, να συγκρατήσουν το δικαστήριο», δήλωσε ο Μάρκο Ρούμπιο.

Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Έχουμε δομήσει αυτή την ενέργεια για να παρέχουμε την ευκαιρία στα Κράτη-Μέλη να διαπραγματευτούν και να παρουσιάσουν μια λύση για την αντιμετώπιση των ανησυχιών μας. Εάν αυτές οι προσπάθειες δεν καρποφορήσουν, θα συνεχίσουμε να προσαρμοζόμαστε ανάλογα».

Πηγή: Με πληροφορίες από το Reuters