Χάλκινοι πολεμιστές του Ριάτσε: Πώς γλίτωσαν από το κυνήγι των αιώνων (ΦΩΤΟ)

Στα βάθη της Μεσογείου έμεινε κρυμμένο επί αιώνες ένα από τα σπουδαιότερα και πιο μυστηριώδη μνημεία της αρχαίας ελληνικής τέχνης, μέχρι να αποκαλυφθεί με τρόπο που κανείς δεν περίμενε.

Η ανακάλυψη των Χάλκινων Αγαλμάτων του Ριάτσε (Riace bronzes) έγινε τυχαία το 1972, στον βυθό της Καλαβρίας, στη νότια Ιταλία, και θεωρείται πραγματικό αρχαιολογικό θαύμα. Από την άμμο αναδύθηκαν δύο γυμνοί, γενειοφόροι πολεμιστές σε φυσικό μέγεθος, έργα που χρονολογούνται περίπου στο 460–450 π.Χ. και αποδεικνύουν πως η τέχνη της απόλυτης ομορφιάς μπορεί να ξεπεράσει τη λήθη. Τα γλυπτά, δημιουργημένα στον Αυστηρό Ρυθμό, αποτελούν σπάνια περίπτωση στην ιστορία της τέχνης: είναι από τα ελάχιστα μεγάλα χάλκινα έργα της κλασικής περιόδου που διατηρούνται ακέραια μέχρι σήμερα.

Το γεγονός ότι διασώθηκαν οι δύο πολεμιστές μοιάζει σχεδόν μεταφυσικό, αν σκεφτεί κανείς τι συνέβη στα περισσότερα χάλκινα έργα της αρχαιότητας. Στους μεσαιωνικούς και βυζαντινούς αιώνες, η αναζήτηση πρώτων υλών έκανε τους ανθρώπους να λιώνουν διαρκώς αρχαία γλυπτά και να αξιοποιούν το μέταλλο για αντικείμενα καθημερινής χρήσης, νομίσματα ή πολεμικά όπλα. Η αμείλικτη αυτή καταστροφή αφάνισε μεγάλο μέρος της αρχαίας χαλκοπλαστικής, καθώς αριστουργήματα κατέληγαν να γίνονται σπαθιά και κανόνια. Οι πολεμιστές του Ριάτσε γλίτωσαν μόνο επειδή ναυάγησε το πλοίο που τους μετέφερε από την Ελλάδα· έτσι παγιδεύτηκαν σε έναν υγρό τάφο, ο οποίος αποδείχθηκε το ασφαλέστερο καταφύγιό τους για περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια.

Οι τεχνίτες κατασκεύασαν αυτά τα κούφια γλυπτά με την πολύπλοκη μέθοδο του χαμένου κεριού. Η αρχαία τεχνική χύτευσης τούς επέτρεπε να αποτυπώνουν με χειρουργική ακρίβεια την ανθρώπινη ανατομία, κρατώντας παράλληλα τα αγάλματα σε σχετικά χαμηλό βάρος.

Πρώτα διαμόρφωναν έναν πήλινο πυρήνα στο σχήμα του σώματος και τον έντυναν με λεπτό στρώμα κεριού μέλισσας. Πάνω του χάραζαν προσεκτικά τους μυς, τις φλέβες και τις λεπτομέρειες των μαλλιών. Έπειτα κάλυπταν το γλυπτό με σκληρό εξωτερικό πήλινο καλούπι και το έβαζαν σε φούρνο, όπου το κερί έλιωνε και απομακρυνόταν, δημιουργώντας ένα κενό μόλις λίγων χιλιοστών. Στον χώρο αυτό έριχναν τον χαλκό σε υγρή, λιωμένη μορφή. Όταν κρύωνε το μέταλλο, έσπαζαν το εξωτερικό καλούπι και αποκάλυπταν ένα καλαίσθητο, ελαφρύ και κούφιο χάλκινο περίβλημα, πιστό στη ζωντάνια του αρχικού σχεδίου.

Η τεχνική αρτιότητα και η ανατομική ακρίβεια των αγαλμάτων εντυπωσιάζουν, αποκαλύπτοντας έναν ρεαλισμό σχεδόν απίστευτο για την εποχή. Οι αρχαίοι δημιουργοί χρησιμοποίησαν και διαφορετικά υλικά, πέρα από τον χυτό χαλκό, για να προσδώσουν «ζωή» στις μορφές. Ελεφαντόδοντο και ασβεστόλιθος χρησιμοποιήθηκαν για τα μάτια, ενώ τα χείλη και οι θηλές κατασκευάστηκαν από καθαρό χαλκό, ώστε να αποδίδεται η φυσική ροζ απόχρωση του δέρματος. Τα δόντια του ενός πολεμιστή είναι από ασήμι. Ο επιδέξιος συνδυασμός των υλικών κάνει τις μορφές να μοιάζουν μαγνητικά ζωντανές, σχεδόν τρομακτικές.

Πλέον, έξω από το σκοτάδι της θάλασσας, οι Χάλκινοι του Ριάτσε παραμένουν όρθιοι ως διαχρονικοί μάρτυρες μιας περιόδου κατά την οποία η ανθρώπινη δεξιοτεχνία έφτασε να αγγίξει το θείο. Η κληρονομιά τους εξακολουθεί να λάμπει άθικτη, σαν ο χρόνος να μην την άγγιξε ποτέ.

Δείτε φωτογραφίες ΕΔΩ, ΕΔΩ, ΕΔΩ κι ΕΔΩ