Flydubai: Η παραλίγο τραγωδία στον αέρα δοκιμάζει τους δεσμούς Ισραήλ–ΗΑΕ – Γιατί θεωρείται πολιτικό «δώρο» στον Νετανιάχου

Η Flydubai βρίσκεται στο επίκεντρο έντονου προβληματισμού, καθώς η δραματική απόπειρα πιθανής αεροπειρατείας σε πτήση από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ αναδεικνύει σοβαρές ελλείψεις τόσο στα πρωτόκολλα ασφάλειας των αερομεταφορών όσο και σε μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές σχέσεις της περιοχής, εκείνη μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Την ίδια ώρα, το πρωτοφανές συμβάν εν πτήσει εξελίσσεται γρήγορα σε βασικό μέτωπο πολιτικής σύγκρουσης στο Ισραήλ, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες εκλογές, και ενδέχεται να αποτελέσει εργαλείο πολιτικής επικράτησης για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ και οι σχέσεις Ισραήλ–ΗΑΕ

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας ανέφεραν στο Al-Monitor ότι η αναζήτηση ευθυνών, μαζί με την αξίωση της Ισραηλινής υπουργού Μεταφορών Μίρι Ρεγκέβ για αναστολή κάθε πτήσης από τα ΗΑΕ, μπορεί να κλονίσει τη διμερή συνεργασία κατά τις επόμενες ημέρες.

Ωστόσο, κατά την εκτίμηση των ίδιων αξιωματούχων, οι Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες υπογράφηκαν το 2020, δεν απειλούνται σε βάθος χρόνου.

Την Πέμπτη ανεστάλησαν οι πτήσεις της flydubai με προορισμό το Τελ Αβίβ, εν αναμονή της έρευνας για όσα συνέβησαν την Τετάρτη. Κατά το περιστατικό, ο Ομανός συγκυβερνήτης επιτέθηκε στον Ινδό κυβερνήτη και αποπειράθηκε να προκαλέσει την πτώση του αεροσκάφους ενώ αυτό πετούσε προς το Ισραήλ.

Μιλώντας ανώνυμα στο Al-Monitor, υψηλόβαθμος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε: «Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας μόνο θα ενισχυθεί».

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ευτυχώς, τα ΗΑΕ δεν προσπάθησαν να συγκαλύψουν το περιστατικό. Ανέλαβαν την ευθύνη και ξεκίνησαν έρευνα. Ελπίζουμε να μας επιτραπεί να συμμετάσχουμε, ώστε να μάθουμε ακριβώς τι συνέβη και να καλύψουμε το κενό που επέτρεψε την εκδήλωση της επίθεσης».

Το Σάββατο, οι αρχές των ΗΑΕ απέδωσαν επισήμως στο συμβάν της πτήσης της flydubai τον χαρακτηρισμό «τρομοκρατική επίθεση», όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο WAM. Παράλληλα, οι έρευνες για τα κίνητρα του συγκυβερνήτη και τις πιθανές διασυνδέσεις του συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς.

Στον πυρήνα των σχέσεων Ισραήλ και ΗΑΕ βρίσκονται ζωτικοί στρατηγικοί, οικονομικοί και αμυντικοί δεσμοί, οι οποίοι άντεξαν ακόμη και σε περιφερειακές κρίσεις όπως ο πόλεμος στη Γάζα. Το Al-Monitor αναφέρει επίσης ότι, στη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, το Ισραήλ παρείχε στα Εμιράτα συστήματα Iron Dome και ειδικευμένο προσωπικό.

Τον περασμένο Μάιο, το Γραφείο του Νετανιάχου γνωστοποίησε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα πραγματοποιούσε επίσκεψη στο Αμπού Ντάμπι και θα είχε συνάντηση με τον πρόεδρο, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Μέσα στον ίδιο μήνα, η Wall Street Journal αποκάλυψε δύο επισκέψεις του τότε επικεφαλής της Μοσάντ, Ντάβιντ Μπαρνέα, ενώ το δημόσιο δίκτυο Kan έκανε λόγο και για επίσκεψη του αρχηγού της Σιν Μπετ, Ντάβιντ Ζινί.

Στέλεχος του ισραηλινού στρατού δήλωσε στο Al-Monitor: «Η συνεργασία μας με τους ομολόγους μας είναι εξαιρετική».

Το ίδιο στέλεχος συμπλήρωσε: «Προφανώς το περιστατικό είναι δυσάρεστο και για τις δύο πλευρές, καθώς πιστεύαμε ότι η συνεργασία μας θα απέτρεπε τέτοιες απειλές. Πιστεύω όμως ότι θα το ξεπεράσουμε». Παράλληλα, περιέγραψε τους δεσμούς με τα Εμιράτα ως ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά πλεονεκτήματα που διαθέτει το Ισραήλ στην περιοχή.

Πολιτικό και εκλογικό όφελος για τον Νετανιάχου

Μολονότι προκλήθηκαν αναταράξεις στις σχέσεις των δύο χωρών, η κρίση αποδείχθηκε ευνοϊκή για την προεκλογική προσπάθεια του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης της 27ης Οκτωβρίου.

Η αποτροπή της αεροπειρατείας στο αεροσκάφος με τους 174 επιβάτες, στην οποία συνέβαλαν Ισραηλινοί που βρίσκονταν μέσα σε αυτό, πυροδότησε κύμα ενθουσιασμού στο Ισραήλ, το οποίο ο Νετανιάχου κινήθηκε άμεσα να αξιοποιήσει.

Η Τάλι Μανές, Ισραηλινή επιβάτης που καθόταν στο μπροστινό τμήμα του αεροπλάνου μαζί με τη μικρή κόρη της, αντιλήφθηκε πρώτη την απειλή όταν άκουσε κραυγές να έρχονται από το κοκπίτ. Ενημέρωσε πλήρωμα και επιβάτες, με αποτέλεσμα ο σύζυγός της και ακόμη τρεις επιβάτες να μπουν στο πιλοτήριο, όπου αφόπλισαν τον συγκυβερνήτη και προσέφεραν βοήθεια στον τραυματισμένο κυβερνήτη, ο οποίος είχε κατορθώσει να ξεκλειδώσει την πόρτα.

Τελικά, το αεροσκάφος πραγματοποίησε ασφαλή προσγείωση στη Σαουδική Αραβία.

Το βράδυ της Τετάρτης, ο Νετανιάχου υποδέχθηκε τους επιβάτες στο αεροδρόμιο, ενώ την Πέμπτη συναντήθηκε ξανά μαζί τους στο Γραφείο του. Μάλιστα, συνέκρινε την τραγωδία που αποφεύχθηκε με μια αποτραπείσα επίθεση αντίστοιχη της «11ης Σεπτεμβρίου».

«Όλος ο κόσμος βλέπει τον ισραηλινό ηρωισμό», δήλωσε, ενώ δεσμεύτηκε ότι θα απονεμηθούν παράσημα ανδρείας. Με αυτή την τακτική, ο Νετανιάχου κατόρθωσε να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας κατά τις ημέρες που ακολούθησαν.

Σε δημοσκόπηση της Maariv καταγράφηκε συρρίκνωση της απόστασης ανάμεσα στον συνασπισμό του και την αντιπολίτευση, καθώς το Λικούντ ενισχύθηκε στις 19 έδρες, ενώ το κόμμα «Γιασάρ» του Γκάντι Άιζενκοτ υποχώρησε στις 21.

Την ίδια ώρα, τα ισραηλινά ΜΜΕ έδωσαν έμφαση στη θερμή υποδοχή των σαουδαραβικών αρχών στο αεροδρόμιο της Ταμπούκ. Παρότι το Ριάντ αρνήθηκε αίτημα προσγείωσης ισραηλινού αεροσκάφους για την παραλαβή των επιβατών, οι ταξιδιώτες επαινούσαν τη φιλοξενία των Σαουδαράβων.

Ισραηλινή διπλωματική πηγή ανέφερε στο Al-Monitor: «Το Ισραήλ ήθελε να στείλει στρατιωτικό αεροσκάφος στη Σαουδική Αραβία. Θα χάριζε στον Νετανιάχου μια εξαιρετική εικόνα θριάμβου».

Η ίδια πηγή πρόσθεσε: «Οι Σαουδάραβες γνώριζαν πολύ καλά ότι ο Νετανιάχου βρίσκεται εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας και δεν είχαν καμία πρόθεση να του κάνουν ένα τέτοιο δώρο».

Τα κίνητρα του συγκυβερνήτη παραμένουν ασαφή

Δεν έχουν αποσαφηνιστεί έως τώρα τα κίνητρα του συγκυβερνήτη, Χάμαμ αλ Χαμάμι. Οι αρχές διερευνούν αν ενήργησε μόνος του, εξαιτίας προσωπικού ριζοσπαστισμού, ή έπειτα από εντολές του Ιράν ή κάποιας τρομοκρατικής οργάνωσης.

Ανώτερη ισραηλινή πηγή πληροφοριών δήλωσε στο Al-Monitor: «Το εξετάζουμε. Εκτιμώ ότι θα έχουμε σύντομα απαντήσεις. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επρόκειτο για ενέργεια σχεδιασμένη από το Ιράν ή άλλο γνωστό τρομοκρατικό στρατηγείο».

Ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ, Χάμαντ Σάιφ αλ Σάμσι, ανέφερε ότι οι έρευνες είναι σε πλήρη εξέλιξη, προκειμένου να εξακριβωθούν οι συνθήκες, τα κίνητρα και πιθανές διασυνδέσεις του συγκυβερνήτη, ενώ εξετάζονται επίσης τα υλικά και ψηφιακά τεκμήρια.

Εκπρόσωπος της αεροπορικής εταιρείας, από την πλευρά του, δήλωσε ότι η έρευνα για τις συνθήκες βρίσκεται σε εξέλιξη, διευκρινίζοντας πως δεν είναι σε θέση να κάνει περαιτέρω σχόλια.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι αποκάλυψαν ότι ούτε η Μοσάντ ούτε η Σιν Μπετ, η υπηρεσία που έχει την ευθύνη για την ασφάλεια των πτήσεων προς το Ισραήλ, διέθεταν προειδοποιητική πληροφορία για την απόπειρα.

Κατά τους ίδιους αξιωματούχους, η βασική ευθύνη για τη συστημική αστοχία αποδίδεται στο τμήμα ασφαλείας του υπουργείου Μεταφορών, επειδή επετράπη σε πιλότο από το Ομάν να εκτελέσει πτήση προς το Ισραήλ.

Πρόκειται για παραβίαση της διμερούς αεροπορικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και ΗΑΕ, η οποία προβλέπει πως πτήσεις με προορισμό το Ισραήλ επιτρέπεται να πραγματοποιούν μόνον πιλότοι χωρών με τις οποίες το Τελ Αβίβ έχει διπλωματικές σχέσεις.

Υπενθυμίζεται ότι ο συγκυβερνήτης που φέρεται να επιτέθηκε στον πιλότο πτήσης της flydubai είχε απομακρυνθεί από την Oman Air το 2025 λόγω ριζοσπαστικών απόψεων.

Κατά τα τηλεοπτικά δίκτυα Al-Arabiyah, CNN και ABC, καθώς και τη Wall Street Journal, οι αρχές του Ομάν είχαν απαγορεύσει στον συγκυβερνήτη να πιλοτάρει αεροσκάφη για λόγους ασφαλείας. Εκτιμούσαν ότι είχε επηρεαστεί από ακραίες ισλαμιστικές ομάδες κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Συρία.

Προφίλ του στο LinkedIn ανέφερε πως εργάστηκε στην Oman Air για επτά χρόνια, μέχρι τον Φεβρουάριο του 2025. Στη συνέχεια, τον Ιούνιο εκείνου του έτους, εντάχθηκε στη Royal Air Maroc, όπου παρέμεινε μέχρι τον Ιανουάριο του 2026.

Σε αναρτήσεις του στην ίδια πλατφόρμα υπήρχαν βίντεο από πιλοτήρια, στα οποία φαίνονταν ισραηλινά αεροσκάφη, καθώς και φωτογραφίες ηγετών της Αλ Κάιντα.

Η πηγή πληροφοριών ανέφερε στο Al-Monitor: «Το Ισραήλ επιμένει να συμμετάσχει στην έρευνα των Εμιράτων, αλλά θα πρέπει να διεξαγάγουμε και δική μας εσωτερική έρευνα σε όλα τα επίπεδα», εκτιμώντας ότι, όπως και μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ορισμένοι ανώτεροι αξιωματούχοι ασφαλείας ενδέχεται να χρειαστεί να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

Η ισραηλινή διπλωματική πηγή κατέληξε: «Πιστεύουμε ότι η Χαμάς ήθελε να υπονομεύσει τις Συμφωνίες του Αβραάμ και να εμποδίσει τη Σαουδική Αραβία να προσχωρήσει σε αυτές. Είναι υποχρέωσή μας να διατηρήσουμε τις σχέσεις με τα ΗΑΕ ανέπαφες και να τις ενισχύσουμε».

Από την πλευρά των ΗΑΕ, ο προεδρικός σύμβουλος Ανουάρ Γκαργκάς περιέγραψε το περιστατικό ως «τρομοκρατική ενέργεια», καθιστάμενος ο πρώτος αξιωματούχος της χώρας που χρησιμοποίησε αυτή τη διατύπωση.

Παράλληλα, σε ανάρτησή του στο X, επαίνεσε τον Ινδό πιλότο της flydubai, Σμιτ Ματσάρ, γράφοντας: «Αξίζει κάθε έπαινο, καθώς ενσάρκωσε την έννοια του θάρρους και της υπευθυνότητας απέναντι σε μια επικίνδυνη τρομοκρατική πράξη. Η επαγγελματικότητα και η ηθική του υπό τις πιο σκοτεινές συνθήκες τον καθιστούν πραγματικό ήρωα».