Ιράκ: Οι ΗΠΑ αποσύρουν πλήρως τα στρατεύματα – Το Ιράν βλέπει ιστορική νίκη, φόβοι για την αναβίωση του Ισλαμικού Κράτους

Στο Ιράκ, οι ΗΠΑ προχωρούν έως την Τετάρτη στην ολοκλήρωση της απομάκρυνσης των στρατευμάτων τους από τις τελευταίες βάσεις όπου παρέμεναν, με το Ιράν και τους συμμάχους του να πανηγυρίζουν την εξέλιξη ως νίκη.

Οι δυνάμεις που πρόσκεινται στην Τεχεράνη διαθέτουν πλέον βαθιά επιρροή σε μια χώρα όπου, έπειτα από πολεμικές επιχειρήσεις διάρκειας άνω των δύο δεκαετιών, έχασαν τη ζωή τους 4.500 Αμερικανοί στρατιώτες.

Όπως προειδοποιούν Ιρακινοί αναλυτές ασφαλείας, η αποχώρηση συμφωνήθηκε το 2024, όταν πρόεδρος ήταν ο Τζο Μπάιντεν, και υλοποιείται από την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ, ενώ η Ουάσινγκτον βρίσκεται σε πόλεμο με το Ιράν. Η εξέλιξη ενδέχεται να αφήσει ελεύθερο πεδίο στην Τεχεράνη και στους ισχυρούς συμμάχους της.

Την ίδια στιγμή εκφράζονται φόβοι ότι και άλλοι αντίπαλοι των ΗΠΑ, μεταξύ αυτών το Ισλαμικό Κράτος (ISIS), θα μπορέσουν να κάνουν μια δυναμική επανεμφάνιση.

Ο Τζασίμ αλ-Μπαχαντλί, Ιρακινός αναλυτής ασφαλείας που ειδικεύεται στις ένοπλες σιιτικές οργανώσεις με δεσμούς με το Ιράν, δήλωσε: «Το Ιράν πρόκειται να ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού, διότι αυτή απομακρύνει μια στρατιωτική παρουσία που για χρόνια λειτουργούσε ως αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ».

Κατά την εκτίμησή του, οι πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν θα παρουσιάσουν την αποχώρηση ως επιτυχία του κινήματός τους και παράλληλα «θα επιδιώξουν να μεταφράσουν αυτή τη δυναμική σε μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια και την πολιτική».

Ο Αμπού Μοτζταμπά αλ-Γιασιρί, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, της οργάνωσης-ομπρέλας που συγκεντρώνει ένοπλες φατρίες υποστηριζόμενες από την Τεχεράνη, περιέγραψε την αποχώρηση των ΗΠΑ ως «μια ιστορική νίκη για τις ιρακινές ισλαμικές ομάδες αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς, καθώς και μια συντριπτική ήττα για το αμερικανικό σχέδιο».

Μιλώντας στο Reuters, ανέφερε: «Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσουμε το γύρισμα μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ και την αποτυχία της κατοχής να επιβάλει τη θέλησή της στη χώρα μας».

«Το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του».

Ιράκ: Οι ανησυχίες ότι «δεν είμαστε έτοιμοι»

Μολονότι η απομάκρυνση των αμερικανικών δυνάμεων είναι ευρέως δημοφιλής στην ιρακινή κοινωνία, εκείνοι που ανησυχούν για τη δύναμη των οργανώσεων που στηρίζει το Ιράν θεωρούν ότι η συγκεκριμένη κίνηση γίνεται πρόωρα.

Ο Αμπντουλραχμάν αλ-Ζομπάι, Σουνίτης φύλαρχος στη Φαλούτζα, η οποία στο παρελθόν αποτελούσε προπύργιο της αντίστασης κατά των ΗΠΑ, είπε στο Reuters: «Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμο να αναλάβει το φάκελο της ασφάλειας αυτή τη στιγμή».

«Όλοι οι Ιρακινοί φιλοδοξούν να αποκτήσουν πλήρη κυριαρχία και κανείς Ιρακινός δεν θα το αμφισβητούσε αυτό. Ωστόσο, πιστεύω ότι η αποχώρηση του (υπό αμερικανική ηγεσία συνασπισμού) με αυτόν τον τρόπο και η δημιουργία ενός κενού είναι αυτό που φοβούνται όλοι οι Ιρακινοί».

Το 2003, οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ με στόχο την ανατροπή του Σουνίτη δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν. Κατόπιν κατέλαβαν τη χώρα, εγκατέστησαν κυβέρνηση υπό τη σιιτική πλειοψηφία και ενεπλάκησαν σε πολυετή αγώνα εναντίον της εξέγερσης, προτού αποχωρήσουν στο τέλος του 2011.

Οι ΗΠΑ επέστρεψαν προτού συμπληρωθούν τρία χρόνια, προκειμένου να συνδράμουν τις ιρακινές δυνάμεις στην ήττα της σουνιτικής εξτρεμιστικής οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος, στον μεγάλο πόλεμο που διήρκεσε από το 2014 έως το 2017.

Στην «Επιχείρηση Ιρακινή Ελευθερία» σκοτώθηκαν περίπου δύο φορές περισσότεροι Αμερικανοί σε σχέση με τον παράλληλο πόλεμο στο Αφγανιστάν, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 2021 με την αιφνίδια αποχώρηση των ΗΠΑ.

Κατά τα τελευταία χρόνια, το Ιράκ αποτελούσε τη μοναδική χώρα με στενές πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν. Οι δύο πλευρές χρησιμοποίησαν ορισμένες φορές την ιρακινή επικράτεια ως χώρο διεξαγωγής πολέμου μέσω αντιπροσώπων (proxies).

Με επίθεση στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης το 2020, οι ΗΠΑ σκότωσαν τον κορυφαίο Ιρανό διοικητή Κασέμ Σουλεϊμανί. Παράλληλα, σύμμαχοι της Τεχεράνης εξαπέλυσαν επανειλημμένα πυρά κατά αμερικανικών βάσεων, προκαλώντας κατά διαστήματα αντίποινα.

Στον φετινό πόλεμο εναντίον του Ιράν, στο Ιράκ βρίσκονταν 7 από τα 18 μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που καταγράφηκαν ως νεκρά. Τελευταίο θύμα ήταν ένας λοχίας του στρατού, ο οποίος σκοτώθηκε τον Ιούλιο κατά την ελεγχόμενη έκρηξη μη επανδρωμένου αεροσκάφους σε βάση κοντά στην Ερμπίλ.

Κέρδος για τον «Άξονα της Αντίστασης» του Ιράν

Το Ιράν εμφανίζει την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ ως επικράτηση του «άξονα της αντίστασης», στον οποίο συμμετέχουν συμμαχικές ένοπλες οργανώσεις από όλη την περιοχή, ενώ διακηρύσσει ότι απώτερος σκοπός του είναι να αναγκάσει τις ΗΠΑ να φύγουν από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Τη Δευτέρα, ο αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ, δήλωσε ότι «Διαρκής ασφάλεια θα επικρατήσει στο Ιράκ» όταν οι Αμερικανοί αποχωρήσουν τόσο από τη χώρα όσο και από την ευρύτερη περιοχή.

Μιλώντας στο κοινοβουλευτικό πρακτορείο ειδήσεων της χώρας, ανέφερε ότι το Ιράν «χαιρετίζει την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ και αναμφίβολα θα τη στηρίξει».

Πρόσθεσε ακόμη: «Οι ομάδες αντίστασης αναλαμβάνουν αυτή τη στιγμή δράση, βάζοντας ορισμένες φορές στο στόχαστρο και αντιμετωπίζοντας τα αμερικανικά στρατεύματα».

Κατά την Ουάσινγκτον, οι πολιτοφυλακές του Ιράκ που υποστηρίζονται από το Ιράν διαδραματίζουν ρόλο στην ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιώντας επιθέσεις εναντίον γειτονικών κρατών κατ’ εντολή της Τεχεράνης. Πιο πρόσφατο περιστατικό ήταν το χτύπημα αυτού του μήνα σε μεγάλο πετρελαιαγωγό της Σαουδικής Αραβίας.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση στη Βαγδάτη υποστηρίζει ότι προσπαθεί να περιορίσει την επιρροή αυτών των οργανώσεων.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ και ο κίνδυνος αναβίωσης του ISIS

Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας, τόσο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης όσο και της ημιαυτόνομης κουρδικής περιοχής στον βορρά, προειδοποιούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ ενέχει επίσης τον κίνδυνο να ενδυναμώσει ξανά τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους. Μολονότι το αυτοαποκαλούμενο χαλιφάτο ηττήθηκε πριν από σχεδόν μία δεκαετία, η οργάνωση εξακολουθεί να διαθέτει δίκτυο πυρήνων.

Στην κορύφωση της δύναμής τους, οι μαχητές είχαν υπό τον έλεγχό τους το ένα τρίτο του Ιράκ και δολοφόνησαν χιλιάδες ανθρώπους. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν εκατοντάδες, τις εκτελέσεις των οποίων οι ίδιοι βιντεοσκόπησαν μέσα σε πρώην αμερικανική στρατιωτική βάση.

Χωρίς τις αμερικανικές πληροφορίες, τα drones και την επιμελητειακή υποστήριξη, το Ισλαμικό Κράτος θα αποκτήσει την ευκαιρία να ανασυνταχθεί, προειδοποίησε ο Κούρδος διοικητής Σιρβάν Μπαρζανί.

Ο ίδιος δήλωσε: «Για περισσότερες από δύο εβδομάδες, έχουμε παρατηρήσει κινητικότητα από πυρήνες του Ισλαμικού Κράτους, αφότου ανακοινώθηκε στα μέσα ενημέρωσης ότι θα υπάρξει επίσημη αποχώρηση του διεθνούς συνασπισμού από το Ιράκ έως τα τέλη Σεπτεμβρίου».

Για το ηθικό των μαχητών πρόσθεσε: «Αυτό έχει ενισχύσει, κατά τη γνώμη μου, το ηθικό».

Οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράκ γνωστοποίησαν ότι ύποπτος πυρήνας του Ισλαμικού Κράτους προετοίμαζε επιθέσεις αυτοκτονίας, σχεδιάζοντας να τις πραγματοποιήσει ταυτόχρονα με την αποχώρηση.

Τέσσερις Ιρακινοί αξιωματούχοι από τον στρατό και τις υπηρεσίες ασφαλείας δήλωσαν ότι το συγκεκριμένο σχέδιο ανέδειξε τους φόβους πως, παρά τις στρατιωτικές ήττες πολλών ετών, η εξτρεμιστική οργάνωση παραμένει ικανή να αξιοποιεί τα κενά στην ασφάλεια.

Το Ισλαμικό Κράτος «επιδιώκει να στείλει το μήνυμα ότι η οργάνωση παραμένει ισχυρή και ικανή να εξαπολύει αιματηρές επιθέσεις», δήλωσε ο συνταγματάρχης Χαλίντ αλ-Μπαγιάτι, υψηλόβαθμος αξιωματούχος ασφαλείας στο Κιρκούκ, την πετρελαϊκή πόλη στρατηγικής σημασίας.

Πληροφορίες από το Reuters