Ελληνική Προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ: Δύσκολος Οκτώβριος με ενεργειακό, Ιράν και τουρκικές προκλήσεις

Η ελληνική Προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο και «βαρύ» περιβάλλον, το οποίο διαμορφώνουν τόσο οι κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις όσο και η επιλογή του επόμενου Γενικού Γραμματέα.

Ένα ιδιαίτερα απαιτητικό διπλωματικό πρόγραμμα περιμένει την Ελλάδα τον Οκτώβριο, καθώς η ελληνική Προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συμπίπτει με κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις, αλλά και με τη διαδικασία για την ανάδειξη του επόμενου Γενικού Γραμματέα, όπως ανέφερε ανώτατη διπλωματική πηγή.

Η επιλογή Γενικού Γραμματέα και η ελληνική στάση

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, διπλωματική πηγή επισήμανε ότι η Προεδρία θα έχει «μεγάλο λόγο» στην επιλογή του Γενικού Γραμματέα, αφού θα πρέπει να επιτύχει σύνθεση ανάμεσα στα μέλη του Συμβουλίου. Η Αθήνα έχει ήδη σχηματίσει άποψη σχετικά με τους υποψηφίους που συνάδουν με τις θέσεις αρχής της, δίνοντας προτεραιότητα στη διερεύνηση εκείνων που μπορούν να συγκεντρώσουν τη συναίνεση των Μονίμων Μελών.

Αναφερόμενη στην Τουρκία, η ίδια πηγή υπογράμμισε πως οι δίαυλοι επικοινωνίας «ουδέποτε έπαψαν», διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι η Ελλάδα «παραμένει συνεπής, αλλά δεν πρόκειται να κάνει εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις». Οι κεντρικοί άξονες του Δομημένου ελληνοτουρκικού διαλόγου —ΜΟΕ, Πολιτικός διάλογος και Θετική ατζέντα— παραμένουν ενεργοί, ενώ επισημάνθηκε ότι «ο διάλογος θα πρέπει να συνεχιστεί» και να αποκλιμακωθεί η πρόσφατη ένταση. Αυτό, πάντως, όπως σημείωσε, δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια της ελληνικής πλευράς.

Οι τουρκικές προκλήσεις και η απάντηση της Αθήνας

Όταν η Τουρκία προχωρά σε κινήσεις που συγκρούονται με τις θεμελιώδεις ελληνικές θέσεις, «βεβαίως θα υπάρχει και η αντίστοιχη απάντηση», τόνισε η ίδια διπλωματική πηγή. Αναφορικά με το Κυπριακό, έκανε λόγο για «μεγάλη κινητικότητα», εκτιμώντας όμως ότι τα μέχρι τώρα δεδομένα δεν δικαιολογούν αισιοδοξία στο άμεσο μέλλον και έως την ολοκλήρωση της θητείας του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Παρά την ηπιότερη στάση που τηρεί η Άγκυρα στα ελληνοτουρκικά, η ανώτατη διπλωματική πηγή χαρακτήρισε εν προκειμένω «μη παραγωγική τοποθέτηση» τη στάση του Τούρκου Προέδρου.

Τόνισε, πάντως, πόσο σημαντικό είναι να δημιουργηθεί για την επίλυση του Κυπριακού ένα καλύτερο momentum, το οποίο θα κληρονομήσει ο νέος Γενικός Γραμματέας. Σχετικά με την τουρκική επιδίωξη συμμετοχής σε ευρύτερους αμυντικούς μηχανισμούς της Ευρώπης, επισήμανε ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει το θέμα ως ζήτημα αρχής και πρόσθεσε πως «αυτό δεν μπορεί να προχωρήσει όσο υφίσταται απειλή πολέμου».

Η ενεργειακή ασφάλεια και ο κίνδυνος παρατεταμένης κρίσης

Έντονος προβληματισμός επικρατεί γύρω από την ενεργειακή ασφάλεια. Όπως είπε η πηγή, «Όλοι είναι σε κατάσταση μεγάλης ανησυχίας», προσθέτοντας ότι πρέπει να υπάρξει μέριμνα ακόμη και για μια ενδεχόμενη παρατεταμένη κρίση. Ωστόσο, για τον φετινό χειμώνα και σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, «δεν υπάρχει θέμα επάρκειας», χάρη στα αποθέματα που είναι ήδη διαθέσιμα.

Ως προς τις σχέσεις με το Ιράν και τη συνάντηση που είχε ο υπουργός Εξωτερικών με τον Ιρανό ομόλογό του, η Αθήνα κρατά «διαρκή δίαυλο επικοινωνίας». Δεν υπάρχει, εντούτοις, αισιοδοξία για άμεση ειρήνευση στην περιοχή, δεδομένου ότι η ιρανική πλευρά «δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να υποχωρήσει από βασικά αιτήματά της». Επισημάνθηκε επίσης πως στη συνάντηση των δύο υπουργών «μεταφέρθηκαν οι ελληνικές θέσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοϊας και τη θαλάσσια ασφάλεια».

Για τις διμερείς επαφές στη Νέα Υόρκη, η πηγή ανέφερε ότι υποβλήθηκε προς την Ελλάδα μεγάλος αριθμός αιτημάτων για συναντήσεις, ενώ η Αθήνα επιδιώκει συνομιλίες κυρίως με κράτη από την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην Ινδία, στη Βραζιλία και στο Πακιστάν, στην προσπάθεια ενίσχυσης του ελληνικού αποτυπώματος στη Λατινική Αμερική, καθώς και στις επαφές με Ερυθραία, Λιβύη, Αλγερία, Σομαλία και Αίγυπτο. Για την Αλγερία στάθηκε στη σημασία της «ως ενεργειακού εταίρου», ενώ στην περίπτωση της Σομαλίας έδωσε έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια και στη διάσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα

Ως πολύ καλές περιέγραψε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις η ανώτατη διπλωματική πηγή, επιβεβαιώνοντας ότι ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να επισκεφθεί την Ελλάδα για τον 6ο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου, στο πλαίσιο μιας «βαθιάς συνεργασίας» που διευρύνεται περαιτέρω. Παράλληλα, συνέδεσε συνολικά τη διεθνή θέση της χώρας με το διπλωματικό κεφάλαιο που οικοδομήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, υπογραμμίζοντας πόσο σημαντική είναι η συνέργεια ανάμεσα στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και την οικονομία. Για τον Λίβανο, η ίδια πηγή ανέφερε ότι «εξετάζεται πρόταση συμμετοχής σε διεθνή δύναμη μετά τη λήξη της UNIFIL».