ΟΗΕ: Το 89% των υποθέσεων σεξουαλικής βίας στον πόλεμο στην Ουκρανία αποδίδεται στις ρωσικές αρχές – Θύμα ακόμη και 4χρονο κορίτσι

Εκτεταμένη σεξουαλική βία σε βάρος αμάχων και αιχμαλώτων πολέμου στην Ουκρανία καταγράφει νέα έκθεση του ΟΗΕ, αποδίδοντας το 89% των 1.004 τεκμηριωμένων υποθέσεων στις ρωσικές αρχές. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται άνδρες που υπέστησαν βασανιστήρια κατά την κράτησή τους, γυναίκες που βιάστηκαν σε κατεχόμενες περιοχές, αλλά και παιδιά. Η μικρότερη επιζήσασα βιασμού που καταγράφεται στην έκθεση είναι ένα κορίτσι μόλις τεσσάρων ετών, ενώ η μεγαλύτερη είναι μία γυναίκα 82 ετών.

Η έκθεση του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR), η οποία δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, εξετάζει τη σεξουαλική βία που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στις 24 Φεβρουαρίου 2022 έως τις 31 Ιουλίου 2026.

Από τις 1.004 υποθέσεις που τεκμηριώθηκαν, οι 984 αφορούν πράξεις που διαπράχθηκαν κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, ενώ 20 είναι παλαιότερες περιπτώσεις που καταγράφηκαν για πρώτη φορά από τον ΟΗΕ.

Το 89% των υποθέσεων αποδίδεται σε εκπροσώπους των ρωσικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων μελών των ενόπλων δυνάμεων, της σωφρονιστικής υπηρεσίας και των υπηρεσιών ασφαλείας. Το υπόλοιπο 11% αποδίδεται σε εκπροσώπους των ουκρανικών αρχών.

«Αποτρόπαιες πράξεις που σχεδόν βέβαια συνεχίζονται»

Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τα ευρήματα της έκθεσης, προειδοποιώντας ότι η σεξουαλική βία πιθανότατα συνεχίζεται.

«Ανησυχώ βαθύτατα για την έκταση αυτών των αποτρόπαιων πράξεων που καταγράφονται στην έκθεσή μας και φοβάμαι ότι σχεδόν βέβαια συνεχίζονται, εν μέσω της αδιάκοπης βίας που βλέπουμε καθημερινά στην Ουκρανία», δήλωσε.

Σύμφωνα με την έκθεση των 20 σελίδων, η σεξουαλική βία χρησιμοποιήθηκε ως μέθοδος βασανισμού, εκφοβισμού και εξαναγκασμού σε βάρος αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων.

Οι ερευνητές βασίστηκαν σε εμπιστευτικές συνεντεύξεις με εκατοντάδες θύματα και επιζώντες, δικαστικά έγγραφα, επίσημα αρχεία και ευρήματα της Αποστολής Παρακολούθησης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία.

Η πλειονότητα των θυμάτων ήταν άνδρες – 155 υπέστησαν ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα

Σε αντίθεση με την αντίληψη ότι η σεξουαλική βία στον πόλεμο πλήττει κυρίως γυναίκες, η πλειονότητα των θυμάτων που καταγράφονται στην έκθεση είναι άνδρες, ιδιαίτερα αιχμάλωτοι πολέμου και άμαχοι που κρατούνταν από τις ρωσικές αρχές.

Οι παραβιάσεις περιλαμβάνουν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, ακρωτηριασμούς γεννητικών οργάνων, ηλεκτροσόκ, ξυλοδαρμούς στα γεννητικά όργανα και άλλες πράξεις σεξουαλικού εξευτελισμού.

Μία από τις πρακτικές που περιγράφονται στην έκθεση αφορά τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος στα γεννητικά όργανα ανδρών που βρίσκονταν σε αιχμαλωσία.

Για τον σκοπό αυτό, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, χρησιμοποιούνταν συσκευές ηλεκτροσόκ ή ένα παλαιού τύπου σοβιετικό στρατιωτικό τηλέφωνο, γνωστό ως «tapik».

Συνολικά 155 Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου και κρατούμενοι υγειονομικοί ανέφεραν ότι υπέστησαν τη συγκεκριμένη μορφή βασανισμού τουλάχιστον μία φορά.

Ο ΟΗΕ διαπίστωσε ότι η σεξουαλική βία μπορούσε να σημειωθεί σε κάθε στάδιο της αιχμαλωσίας: από τη σύλληψη και τη μεταφορά μέχρι τις ανακρίσεις, την κράτηση και τις διαδικασίες ανταλλαγής ή απελευθέρωσης κρατουμένων.

Από ένα 4χρονο κορίτσι έως μία γυναίκα 82 ετών

Η έκθεση καταγράφει επίσης βιασμούς και σεξουαλικές επιθέσεις εναντίον γυναικών και παιδιών, κυρίως σε ουκρανικές περιοχές υπό ρωσική κατοχή.

Η μικρότερη επιζήσασα βιασμού που τεκμηριώθηκε ήταν ένα κορίτσι τεσσάρων ετών και η μεγαλύτερη μία γυναίκα 82 ετών. Και στις δύο περιπτώσεις, οι πράξεις αποδίδονται σε εκπροσώπους των ρωσικών αρχών.

Γυναίκες που μίλησαν στους ερευνητές του ΟΗΕ περιέγραψαν ότι βιάστηκαν από Ρώσους στρατιώτες υπό την απειλή θανάτου ή κακοποίησης μελών της οικογένειάς τους.

Μία γυναίκα κατήγγειλε ότι Ρώσος στρατιώτης εγκαταστάθηκε στο σπίτι της στη Ζαπορίζια και τη βίαζε επανειλημμένα επί έναν μήνα, υποσχόμενος ότι, σε αντάλλαγμα, θα φρόντιζε να έχει καλύτερη μεταχείριση ο κρατούμενος σύζυγός της.

Άλλη γυναίκα περιέγραψε ότι στρατιώτης εισέβαλε στο σπίτι της στη Χερσώνα και τη βίαζε κάθε βράδυ, απειλώντας την επανειλημμένα με ομαδικό βιασμό.

Σε ακόμη μία υπόθεση, δύο Ρώσοι στρατιώτες εισέβαλαν σε οικογενειακή κατοικία στην περιφέρεια Κιέβου το 2022, πυροβόλησαν και σκότωσαν τον σύζυγο μιας γυναίκας και στη συνέχεια τη βίασαν, απειλώντας ότι θα τη σκότωναν μπροστά στον τετράχρονο γιο της εάν αντιστεκόταν.

Το 11% των υποθέσεων αποδίδεται στις ουκρανικές αρχές

Ο ΟΗΕ τεκμηρίωσε επίσης σεξουαλική βία που αποδίδεται σε εκπροσώπους των ουκρανικών αρχών, κυρίως σε βάρος Ρώσων αιχμαλώτων πολέμου και κρατουμένων υπηκόων τρίτων χωρών.

Οι υποθέσεις αυτές αποτελούν το 11% του συνόλου των τεκμηριωμένων περιπτώσεων.

Σχεδόν οι μισές αφορούσαν απειλές σεξουαλικής βίας. Οι υπόλοιπες περιλάμβαναν εξαναγκασμό σε γυμνότητα, ηλεκτροσόκ και ξυλοδαρμούς στα γεννητικά όργανα, σεξουαλικά εξευτελιστική μεταχείριση, δύο σεξουαλικές επιθέσεις και δύο απόπειρες βιασμού.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ουκρανική κυβέρνηση έχει λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων παραβιάσεων από το προσωπικό της, μεταξύ άλλων μέσω νομοθετικών αλλαγών, υπηρεσιακών οδηγιών και συνεργασίας με διεθνείς μηχανισμούς παρακολούθησης.

Ωστόσο, ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι η πρόοδος ως προς την απόδοση ευθυνών παραμένει περιορισμένη, καθώς δεν γνωρίζει περιπτώσεις που να έχουν προχωρήσει πέρα από το στάδιο της έρευνας.

Αντίθετα, σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, η Ρωσία δεν έχει λάβει διακριτά μέτρα για την πρόληψη, διερεύνηση ή δίωξη της σεξουαλικής βίας που διαπράττεται από το προσωπικό της.

Ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος

Ο ΟΗΕ διευκρινίζει ότι οι 1.004 τεκμηριωμένες υποθέσεις δεν αποτελούν πλήρη καταγραφή της σεξουαλικής βίας που έχει διαπραχθεί στον πόλεμο.

Η υποκαταγραφή τέτοιων εγκλημάτων, ο φόβος των θυμάτων να μιλήσουν και η περιορισμένη πρόσβαση των ερευνητών σε συγκεκριμένες περιοχές δυσχεραίνουν την αποτύπωση της πραγματικής έκτασης του φαινομένου.

Η Ρωσία δεν έχει επιτρέψει στο Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή πρόσβαση στα ουκρανικά εδάφη που κατέχει, περιορίζοντας τη δυνατότητα διερεύνησης καταγγελιών και συλλογής μαρτυριών.

Ο Φόλκερ Τουρκ ζήτησε από τη Ρωσία να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των αμάχων και των αιχμαλώτων πολέμου από κάθε μορφή βασανιστηρίων, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας.

«Η σεξουαλική βία αποτελεί σοβαρό χαρακτηριστικό της πλήρους κλίμακας ένοπλης επίθεσης κατά της Ουκρανίας. Πρέπει να σταματήσει αμέσως, ανεξάρτητα από το ποιοι είναι οι δράστες», τόνισε.

Παράλληλα, κάλεσε τόσο τη Ρωσία όσο και την Ουκρανία να διερευνήσουν άμεσα, διεξοδικά και αμερόληπτα κάθε αξιόπιστη καταγγελία και να οδηγήσουν τους υπευθύνους ενώπιον της Δικαιοσύνης, ανεξάρτητα από τον βαθμό ή την ιδιότητά τους.