ΗΠΑ-Ιράν: Ελπίδες για ιστορική συμφωνία στην Ελβετία με καταλύτη την εκεχειρία στον Λίβανο

Έπειτα από ώρες στρατιωτικής κλιμάκωσης στο μέτωπο του Λιβάνου, μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, που απείλησε να τινάξει στον αέρα κάθε διπλωματική προσπάθεια, η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη φάση.

Η επίτευξη κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο λειτούργησε ως καταλύτης, επιτρέποντας στους απεσταλμένους των ΗΠΑ και του Ιράν να ταξιδέψουν τελικά στην Ελβετία για να ξεκινήσουν τις τεχνικές διαπραγμάτευσεις με την Τεχεράνη, με στόχο να μετατρέψουν το Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) σε μια μόνιμη και βιώσιμη περιφερειακή ειρηνευτική συμφωνία.

Η επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, κατευθύνονται προς την Ελβετία.

Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την υπογραφή ενός μνημονίου 14 σημείων με σκοπό την παύση των εχθροπραξιών και το άνοιγμα ενός «παραθύρου» 60 ημερών για την επίλυση των διαφορών γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και άλλων ακανθωδών ζητημάτων.

Αν και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ακύρωσε το προγραμματισμένο ταξίδι του την Πέμπτη λόγω των σφοδρών συγκρούσεων, η εκεχειρία επανέφερε τις συνομιλίες σε τροχιά.

Ο Γουίτκοφ μεταβαίνει στην Ελβετία για να ενωθεί με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται ήδη εκεί, ενώ ο Αραγτσί σχεδιάζει να φτάσει το Σάββατο.

Η κίνηση αυτή ενδέχεται να σηματοδοτεί την έναρξη των τεχνικών διαπραγματεύσεων στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ για την επίτευξη μόνιμης ειρήνης.

Εκεχειρία στον Λίβανο

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ γύρω στις 16:00 ώρα Λιβάνου, έπειτα από σφοδρή ανταλλαγή πυρών, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Κατάρ επεξεργάστηκαν τη συμφωνία με τη βοήθεια του Ιράν.

Δύο πηγές της Χεζμπολάχ και ένας ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος επιβεβαίωσαν την εκεχειρία.

Ο Ισραηλινός αξιωματούχος ξεκαθάρισε τη στάση της χώρας του, δηλώνοντας: «Εάν η Χεζμπολάχ δεν μας επιτεθεί, τότε για εμάς δεν είναι καιρός πολέμου».

Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει τις δυνάμεις του στον νότιο Λίβανο, όπως άλλωστε είχε επισημάνει και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Δύο λιβανέζικες πηγές ασφαλείας ανέφεραν ότι το Ισραήλ πραγματοποίησε δώδεκα αεροπορικές επιδρομές κατά την πρώτη ώρα της εκεχειρίας, αλλά καμία δεν καταγράφηκε μετά τις 17:00.

Πριν από την κατάπαυση του πυρός, το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανακοίνωσε ότι τα ισραηλινά πλήγματα μετά τα μεσάνυχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή στοίχισαν τη ζωή σε 47 ανθρώπους και τραυμάτισαν 97.

Από την πλευρά του, ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτών του σε περιστατικό στον Λίβανο.

Σκληρά ζητήματα παραμένουν ανεπίλυτα

Η ευρύτερη ενδιάμεση συμφωνία απαιτεί από τις ΗΠΑ, το Ιράν και τους συμμάχους τους να κηρύξουν άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.

Ωστόσο, το Ισραήλ, που έμεινε εκτός συνομιλιών, δηλώνει ότι δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας.

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν ανέφερε ότι ο Αραγτσί, σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πακιστανό ομόλογό του, έστρεψε τα βέλη του προς την Ουάσινγκτον, τονίζοντας πως «Οι ΗΠΑ θα είναι υπεύθυνες για οποιαδήποτε παραβίαση των δεσμεύσεών τους βάσει της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού των μαχών στον Λίβανο».

Την ίδια στιγμή, συζητείται ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων Ισραήλ-Λιβάνου στην Ουάσινγκτον από τις 23 έως τις 25 Ιουνίου.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, καταδίκασε τις τελευταίες ισραηλινές επιθέσεις, αλλά σημείωσε ότι η κλιμάκωση δεν θα εμποδίσει τις προσπάθειες.

Παράλληλα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, σε επικοινωνία του με τον Αούν, επανέλαβε την ανάγκη αφοπλισμού της Χεζμπολάχ και τη στήριξη των ΗΠΑ σε ένα «πλήρως κυρίαρχο» λιβανέζικο κράτος.

«Ο πόλεμος αποδυνάμωσε το Ιράν»

Ο πόλεμος με το Ιράν, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, έχει κοστίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 7.000 ανθρώπους.

Παράλληλα, εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό παγκοσμίως.

Μετά την εκεχειρία, το πετρέλαιο τύπου Brent σημείωσε εβδομαδιαία πτώση περίπου 8%, ενώ οι διελεύσεις μέσω των Στενών του Ορμούζ ανέκαμψαν, με την αρμόδια ιρανική αρχή (PGSA) να ανακοινώνει ότι θα αναστείλει τα προγραμματισμένα τέλη κατά την περίοδο των διαπραγματεύσεων (60 ημέρες).

Το Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) προβλέπει ανακούφιση του Ιράν από τις οικονομικές κυρώσεις, ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, άμεσες αμερικανικές εξαιρέσεις (waivers) για τις εξαγωγές πετρελαίου, καθώς και ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η συμφωνία αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον, ακόμη και από Ρεπουμπλικανούς συμμάχους στο Κογκρέσο, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Ο Τραμπ, ωστόσο, υπεραμύνθηκε σθεναρά των χειρισμών του με ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social: «Ο πόλεμος αποδυνάμωσε το Ιράν! Δεν συναντηθήκαμε από απελπισία, το Ιράν το έκανε. Έχουν τελείωσει! Θα εξαντλήσουμε τις 60 ημέρες. Δεν παίρνουν χρήματα, ούτε 10 σεντς!».