Μετά το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες που διεξήχθησαν στην Αλάσκα μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του προέδρου της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, η Ουκρανία βρέθηκε για ακόμη μία φορά να προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει το περιεχόμενο των συζητήσεων και να αποφύγει να αποκλειστεί από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, όπως αναφέρουν οι New York Times.

O Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος περιέγραψε τη συνομιλία ως «μακρά και ουσιαστική», καλύπτοντας «τα βασικά σημεία» των συνομιλιών Τραμπ-Πούτιν. Όπως ανέφερε ο Ζελένσκι, θα επισκεφθεί τον Τραμπ στη Ουάσιγκτον τη Δευτέρα για να συζητήσουν «όλες τις λεπτομέρειες που αφορούν το τέλος των εχθροπραξιών και του πολέμου».

Ωστόσο, η δημόσια δήλωση του προέδρου Τραμπ λίγες ώρες αργότερα, προκάλεσε αμφιβολίες για το αν υπάρχει πραγματική πρόθεση για ισορροπημένη συμφωνία. Ο Τραμπ, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ζήτησε άμεση συμφωνία ειρήνης χωρίς να προηγηθεί κατάπαυση του πυρός, υποστηρίζοντας ότι ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε αυτό το σημείο. Πρόκειται για σαφή αλλαγή πλεύσης σε σχέση με τις «αρχές» που είχαν συμφωνηθεί νωρίτερα την εβδομάδα από τον Τραμπ, τον Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, όπως αναφέρουν οι New York Times, οι οποίες όριζαν ότι οι συνομιλίες για όρους ειρήνης θα ξεκινούσαν μόνο μετά την κατάπαυση του πυρός.

Οι ρωσικές απαιτήσεις και η αβεβαιότητα για την κατάπαυση πυρός

Η Ρωσία εδώ και καιρό πιέζει για μια απευθείας συμφωνία ειρήνης που θα περιλαμβάνει ευρείες απαιτήσεις, μεταξύ των οποίων και εδαφικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία. Σύμφωνα με τους New York Times, η αποφυγή της κατάπαυσης πυρός επιτρέπει στην Μόσχα να διατηρεί το πλεονέκτημά της στο πεδίο της μάχης.

Ανώτερος αξιωματούχος που ενημερώθηκε για την τηλεφωνική συνομιλία ανάμεσα σε Τραμπ και Ζελένσκι ανέφερε στους New York Times ότι ο Ουκρανός ηγέτης θα αναζητήσει στη συνάντηση στην Ουάσιγκτον διευκρινίσεις σχετικά με τη στάση Τραμπ, καθώς το Κίεβο δεν κατανοεί γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος εγκατέλειψε την απαίτηση για κατάπαυση πυρός πριν τις διαπραγματεύσεις.

Σε προσεκτική δήλωσή του, ο Ζελένσκι προσπάθησε να μην αντικρούσει ανοιχτά τον Τραμπ, τονίζοντας πως «χρειαζόμαστε μια πραγματική, διαρκή ειρήνη και όχι απλώς μια παύση μεταξύ των ρωσικών επιδρομών».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «οι δολοφονίες πρέπει να σταματήσουν το συντομότερο δυνατόν και η φωτιά να πάψει τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στον αέρα, αλλά και κατά της υποδομής των λιμανιών μας», δείχνοντας πως παραμένει προτεραιότητα η κατάπαυση του πυρός. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, στις δικές τους δηλώσεις, δεν ανέφεραν πως συμφώνησαν να εγκαταλείψουν την απαίτηση για κατάπαυση πυρός, όμως η απουσία σαφούς αναφοράς σε αυτήν φαίνεται ως προσπάθεια να μην έρθουν σε σύγκρουση με τον Τραμπ, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των New York Times.

Αντιδράσεις και αβεβαιότητα στην Ουκρανία

Η κίνηση του Τραμπ να επιδιώξει απευθείας συμφωνία ειρήνης προκάλεσε απογοήτευση στην Ουκρανία, που με την υποστήριξη της Ευρώπης πίεζε για προϋπόθεση την κατάπαυση του πυρός πριν από οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις. Το μήνυμα του Αμερικανού προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσε ένα είδος «συναισθηματικού σοκ» στους Ουκρανούς, που αναθεώρησαν γρήγορα την αρχική τους θετική αποτίμηση της συνάντησης στην Αλάσκα, όπως αναφέρει ο Ολέξαντρ Μερέζκο, πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων της ουκρανικής Βουλής.

Ο Μερέζκο αρχικά είχε εκφράσει ανακούφιση λέγοντας πως «η κατάσταση θα μπορούσε να ήταν χειρότερη αν Τραμπ και Πούτιν έκλειναν συμφωνία πίσω από την πλάτη της Ουκρανίας». Ωστόσο, μετά τη δημοσίευση του Τραμπ, άλλαξε άποψη και εκτίμησε πως «στην πραγματικότητα, ο Πούτιν και ο Τραμπ αρχίζουν να μας πιέζουν να παραδοθούμε».

Ο Τραμπ επίσης πρότεινε να δοθούν στην Ουκρανία εγγυήσεις ασφαλείας εμπνευσμένες από το συλλογικό αμυντικό σύμφωνο του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι. Με αυτές τις εγγυήσεις, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα ήταν «έτοιμοι να αναλάβουν δράση» σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης. Ωστόσο, ουκρανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την πρόταση αυτή αόριστη, αναρωτώμενοι ποιες χώρες θα αποδεχτούν να θεωρήσουν επίθεση κατά της Ουκρανίας ως επίθεση κατά τους ίδιους.

Αμφιλεγόμενες παραχωρήσεις και το μέλλον των διαπραγματεύσεων

Σε συνέντευξή του στο Fox News μετά τη συνάντηση με τον Πούτιν, ο Τραμπ αναφέρθηκε και στο ζήτημα των εδαφικών ανταλλαγών, δηλώνοντας πως αυτά ήταν μεταξύ των σημείων «στα οποία έχουμε σε μεγάλο βαθμό συμφωνήσει». Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ήδη δηλώσει επανειλημμένα την προηγούμενη εβδομάδα πως οι εδαφικές παραχωρήσεις θα αποτελέσουν μέρος μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, προκαλώντας έντονη αντίδραση από τον Ζελένσκι.

Ωστόσο, ο Ζελένσκι δεν έχει αποκλείσει πλήρως το ενδεχόμενο ανταλλαγών εδαφών, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «πολύπλοκο» και συνδεδεμένο με τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, όπως αναφέρουν οι New York Times.

Ο Ολέξαντρ Μερέζκο, που όπως πολλοί Ουκρανοί αξιωματούχοι βρέθηκε σε αναμμένα κάρβουνα μετά τη σύνοδο της Αλάσκας, παρακολούθησε ζωντανά την κοινή συνέντευξη Τύπου των Τραμπ και Πούτιν, στις 2 π.μ. ώρα Κιέβου. Και οι δύο ηγέτες έδωσαν ασαφείς δηλώσεις, γεγονός που, σύμφωνα με τον Μερέζκο, υποδηλώνει ότι καμία συγκεκριμένη συμφωνία δεν επιτεύχθηκε.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι ο Πούτιν επανέλαβε πως το τέλος των εχθροπραξιών πρέπει να αντιμετωπίσει τις «ριζικές αιτίες» του πολέμου, δηλαδή την ύπαρξη της Ουκρανίας ως ανεξάρτητου και δυτικά προσανατολισμένου κράτους, κάτι που αποτελεί την κλασική ρητορική της Μόσχας.

«Πιστεύω πως πρόκειται για αποτυχία, διότι ο Πούτιν και πάλι μίλησε για ζητήματα ασφαλείας και χρησιμοποίησε την γνωστή του ρητορική», ανέφερε ο Μερέζκο με το πέρας της συνέντευξης Τύπου, σύμφωνα με τους New York Times. «Δεν βλέπω καμία αλλαγή», είπε.

Ο Βάντιμ Πρίσταϊκο, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξη στους New York Times ότι η σύντομη διάρκεια της συνόδου — που διήρκεσε μόνο λίγες ώρες και έληξε νωρίτερα από το προγραμματισμένο — υποδηλώνει περιορισμένη πρόοδο προς την ειρήνη.

Θυμήθηκε πως κατά τις διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση πυρός στον πρώτο πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας το 2014, πέρασε 16 ώρες σε ένα δωμάτιο με τον Πούτιν και τον προκάτοχο του Ζελένσκι, Πέτρο Ποροσένκο. Η κατάπαυση πυρός που συμφωνήθηκε τότε δεν κράτησε και οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν σύντομα.

«Δεν κατάφεραν να παραμείνουν αρκετές ώρες για να συζητήσουν όλα τα θέματα που χρειάζονται για να επιτευχθεί συμφωνία», σχολίασε ο Πρίσταϊκο για τον Τραμπ και τον Πούτιν, σύμφωνα με τους New York Times.

Το μέτωπο της Ουκρανίας και οι επιπτώσεις των αποφάσεων

Στο Κίεβο, πολλοί ξύπνησαν το Σάββατο έπειτα από μια νύχτα χωρίς ύπνο, με την αίσθηση ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί αμείωτος. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συνόδου στην Αλάσκα, η Ουκρανική Αεροπορία ανακοίνωσε ότι η Ρωσία είχε συνεχίσει τις επιθέσεις της, εκτοξεύοντας 85 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και έναν βαλλιστικό πύραυλο κατά τη διάρκεια της νύχτας, στοιχεία που δεν ήταν δυνατόν να επαληθευτούν ανεξάρτητα.

Η 66χρονη συνταξιούχος Τετιανά Τσαμλάι από το Κίεβο, δήλωσε πως η κατάσταση θα αλλάξει μόνο εάν η Ουκρανία λάβει περισσότερη στρατιωτική υποστήριξη, ώστε να αναχαιτίσει τις ρωσικές δυνάμεις και να αναγκάσει τη Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

«Αυτή είναι η μόνη λύση», είπε. «Προσωπικά, δεν βλέπω άλλη διέξοδο», πρόσθεσε.

Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς ξεκαθάρισε μέσα στην εβδομάδα ότι «τελείωσαν» με τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας έναντι της ρωσικής εισβολής. Η κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο, δεν έχει αντίρρηση να βλέπει την Ουκρανία να αγοράζει αμερικανικά όπλα από εταιρείες των ΗΠΑ. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα πως το Κίεβο εξασφάλισε 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια από την Ευρώπη για να αγοράσει αμερικανικά όπλα.

Οι στρατιωτικές πιέσεις και η διαμόρφωση νέας πραγματικότητας

Το πόσο θα μπορέσει ο ουκρανικός στρατός να αντέξει απέναντι στις ασταμάτητες ρωσικές επιθέσεις παραμένει αβέβαιο. Οι ρωσικές δυνάμεις προχώρησαν πρόσφατα σε διάσπαση ενός τμήματος της ουκρανικής άμυνας στην ανατολική περιοχή του Ντονμπάς και, αν και η προέλασή τους έχει προσωρινά αναχαιτιστεί, η γρήγορη εισχώρηση ανέδειξε την πίεση που δέχονται οι ουκρανικές δυνάμεις.

Ο Μπαλάζ Τζαράμπικ, πρώην διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κίεβο και πλέον αναλυτής στην εταιρεία πολιτικής ανάλυσης R. Politik, εκτιμά ότι το πλεονέκτημα που έχει αποκτήσει η Ρωσία στο πεδίο της μάχης πιθανώς επηρέασε την απόφαση του Τραμπ να στοχεύσει σε απευθείας συμφωνία ειρήνης παρά σε κατάπαυση πυρός.

«Το Κίεβο και η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνουν η Ουάσινγκτον και η Μόσχα», σχολίασε.