Συνταγματική Αναθεώρηση: Παράθυρο συναίνεσης στην επόμενη Βουλή για τα άρθρα 16 και 86

Μπορεί η αυλαία των εργασιών της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης να έπεσε την περασμένη Τετάρτη χωρίς τυμπανοκρουσίες, ωστόσο το πολιτικό αποτύπωμα της τελευταίας συνεδρίασης ίσως αποδειχθεί πολύ σημαντικότερο από όσο φάνηκε εκ πρώτης όψεως. Για πρώτη φορά ύστερα από αρκετά χρόνια, διαμορφώνονται ισχυρές ενδείξεις ότι στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή θα μπορούσαν να υπάρξουν οι αναγκαίες συναινέσεις για την αλλαγή δύο εκ των πλέον αμφιλεγόμενων άρθρων του Συντάγματος: του άρθρου 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια και του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών.

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Η αχτίδα αισιοδοξίας ανέτειλε μετά τη στάση που τήρησε το ΠΑΣΟΚ στο κλείσιμο των εργασιών της Επιτροπής. Παρότι διαφωνεί με την κυβερνητική προσέγγιση, δεν επέλεξε την καταψήφιση στα άρθρα για τα οποία και το ίδιο είχε καταθέσει πρόταση Αναθεώρησης. Αντίθετα, ψήφισε «παρών» στο άρθρο 16, στο άρθρο 86, αλλά και σε όλα τα άρθρα για τα οποία το ίδιο είχε καταθέσει πρόταση. Πρόκειται για μια επιλογή με σαφές πολιτικό μήνυμα. Η Χαριλάου Τρικούπη θέλησε να καταγράψει τις αποστάσεις της από τη Νέα Δημοκρατία, χωρίς όμως να κόψει τις γέφυρες ενόψει της επόμενης Βουλής, όπου θα κριθεί το πραγματικό περιεχόμενο των συνταγματικών αλλαγών. Εκεί όμως που η Αναθεώρηση των άρθρων θα απαιτεί 180 ψήφους.

Αισιοδοξία

Κυβερνητικά στελέχη δεν έκρυβαν μετά το τέλος της συνεδρίασης την αισιοδοξία τους, εκτιμώντας ότι η στάση αυτή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης θεσμικής συμφωνίας. Και αυτό διότι η σημερινή Βουλή δεν αποφασίζει πώς θα αλλάξουν οι διατάξεις, αλλά μόνο ποιες θα παραπεμφθούν προς Αναθεώρηση. Η επόμενη Βουλή θα είναι εκείνη που θα γράψει το νέο συνταγματικό κείμενο και, εφόσον οι πολιτικοί συσχετισμοί το επιτρέψουν, θα χρειαστεί να αναζητήσει συναινέσεις πολύ ευρύτερες από τις σημερινές κομματικές πλειοψηφίες.

Το δεύτερο στοιχείο που τροφοδοτεί το κλίμα αισιοδοξίας, κυρίως για το άρθρο 16, είναι οι πρόσφατες παρεμβάσεις του πρώην υπουργού Παιδείας, Κώστα Γαβρόγλου, ο οποίος έχει αναλάβει τον τομέα Παιδείας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα. Οι δηλώσεις του συζητήθηκαν έντονα στους διαδρόμους της Βουλής όχι τόσο επειδή συνιστούν αποδοχή της κυβερνητικής πρότασης, αλλά επειδή για πρώτη φορά η συζήτηση μετατοπίζεται από το απόλυτο «όχι» στην αναζήτηση των προϋποθέσεων υπό τις οποίες θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετική συνταγματική ρύθμιση. Στελέχη της κυβερνητικής πλειοψηφίας εκτιμούν ότι αυτή η διαφοροποίηση δεν είναι τυχαία και ότι αντανακλά έναν ευρύτερο προβληματισμό που αρχίζει να αναπτύσσεται στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι εκτός συγκλονιστικού απροόπτου μια πιθανή συμφωνία Ν.Δ., ΕΛ.Α.Σ και ΠΑΣΟΚ στην επόμενη Βουλή θα μπορούσε να οδηγήσει σε Αναθεώρηση του άρθρου 16.

Αντίστοιχα, στο άρθρο 86, παρά τις επιμέρους διαφωνίες, δύσκολα μπορεί πλέον να βρεθεί πολιτική δύναμη που να υποστηρίζει ότι το ισχύον καθεστώς δεν χρειάζεται περαιτέρω βελτιώσεις. Το γεγονός ότι περισσότερα του ενός κόμματα προτείνουν την Αναθεώρησή του δημιουργεί, σύμφωνα με κοινοβουλευτικές πηγές, καλύτερες προϋποθέσεις συνεννόησης από όσες υπήρχαν στις προηγούμενες αναθεωρητικές διαδικασίες. Στο συγκεκριμένο άρθρο το εμπόδιο που προς το παρόν μοιάζει ανυπέρβλητο είναι η διατήρηση ή μη της εμπλοκής της Βουλής στη διαδικασία άσκησης δίωξης κατά μέλους κυβέρνησης.

Η προσοχή στρέφεται πλέον στην Ολομέλεια. Η τριήμερη συζήτηση θα ξεκινήσει την Πέμπτη 23 Ιουλίου, θα συνεχιστεί την επόμενη ημέρα και θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 27 Ιουλίου με την πρώτη κρίσιμη ψηφοφορία της παρούσας Βουλής για τις αναθεωρητέες διατάξεις το βράδυ της ίδιας ημέρας. Η διαδικασία αυτή δεν θα κρίνει ακόμη το περιεχόμενο του νέου Συντάγματος, θα καταγράψει όμως με σαφήνεια τις πολιτικές ισορροπίες και θα δείξει ποια άρθρα συγκεντρώνουν τις αναγκαίες πλειοψηφίες για να περάσουν στην επόμενη φάση.

Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν θα στραφεί μόνο απέναντι από τα κυβερνητικά έδρανα. Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας υπάρχουν βουλευτές που ήδη κατά τη διάρκεια των εργασιών της Επιτροπής εξέφρασαν ανοιχτά τις επιφυλάξεις τους για δύο προτάσεις της κυβέρνησης: το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή, αλλά και την Αναθεώρηση του άρθρου 103 για τη μονιμότητα στο Δημόσιο. Μέχρι σήμερα οι ενστάσεις αυτές διατυπώθηκαν σε επίπεδο δημόσιου διαλόγου. Η ψηφοφορία της επόμενης εβδομάδας θα δείξει εάν θα αποκτήσουν και κοινοβουλευτική έκφραση ή αν τελικά θα επικρατήσει η κομματική πειθαρχία.

Σε κάθε περίπτωση, το σημαντικότερο ίσως συμπέρασμα από την ολοκλήρωση της Επιτροπής είναι ότι η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση παύει να εξελίσσεται αποκλειστικά ως πεδίο πολιτικής σύγκρουσης. Οι πρώτες γέφυρες χτίστηκαν. Το αν θα αποδειχθούν αρκετά ισχυρές ώστε να στηρίξουν πλειοψηφίες 180 βουλευτών στην επόμενη Βουλή, θα εξαρτηθεί τόσο από το αποτέλεσμα των εκλογών όσο και από τη βούληση των πολιτικών δυνάμεων να αντιμετωπίσουν τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως εθνική μεταρρύθμιση και όχι ως ακόμη μια κομματική αναμέτρηση.