Το «δεν κάνω ελέγχους» του 2019 επιστρέφει σαν μπούμερανγκ

Υπάρχουν φράσεις που κυνηγούν όσους τις είπαν σαν σκιά, και το «εγώ δεν κάνω ελέγχους» του Κυριάκου Μητσοτάκη ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Επτά χρόνια μετά, η φράση επιστρέφει επίκαιρη με αφορμή καταγγελία ότι δεν διενεργήθηκε έλεγχος για διαρροή, προκειμένου να μην ενοχληθεί ο τουρισμός.

Η μνήμη που δεν σβήνει

Ο φιλόλογος και σχολιαστής Νίκος Σαραντάκος έθεσε το ζήτημα ευθέως, συνδέοντας το σημερινό περιστατικό με το πολιτικό παρελθόν του πρωθυπουργού.

Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Το 2019 το σύνθημα αυτό λειτούργησε ως σήμα αντιγραφειοκρατικής χαλάρωσης, ως υπόσχεση ότι το κράτος θα σταματήσει να ενοχλεί την επιχειρηματικότητα με περιττά χαρτιά και ελέγχους. Σήμερα, η ίδια λογική φαίνεται να μεταφράζεται —σύμφωνα με την καταγγελία— σε απόφαση να μην ελεγχθεί ενδεχόμενη διαρροή, με το επιχείρημα να είναι και πάλι το ίδιο: μην ενοχλήσουμε τον τουρισμό.

Πολιτικό κόστος μιας επιλογής

Η συνέπεια μεταξύ λόγου και πράξης είναι εδώ το ζητούμενο. Αν το «δεν κάνω ελέγχους» ήταν προεκλογική ρητορική εναντίον της γραφειοκρατίας, η μετάφρασή του σε αποφυγή ελέγχου δημόσιας υγείας ή ασφάλειας για λόγους τουριστικής εικόνας είναι κάτι ουσιωδώς διαφορετικό. Το ένα αφορά απλούστευση διαδικασιών, το άλλο αφορά υποβάθμιση εποπτείας με πιθανό κόστος για πολίτες.

Δεν υπάρχει αντίλογος στο υλικό που να αντικρούει την καταγγελία περί μη διενέργειας ελέγχου — μόνο η υπόμνηση του παλιού συνθήματος ως ερμηνευτικό κλειδί. Αυτό από μόνο του λέει πολλά: όταν μια κυβέρνηση χτίζει ταυτότητα γύρω από τη λιγότερη κρατική παρέμβαση, κάθε επόμενη απουσία ελέγχου διαβάζεται αυτόματα ως συνέχεια πολιτικής, όχι ως μεμονωμένο περιστατικό.

Το σύνθημα του 2019 υποσχόταν λιγότερη γραφειοκρατία. Επτά χρόνια μετά, ό,τι μοιάζει να παραμένει είναι κυρίως η απουσία ελέγχου εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει.