Πανσέληνος στην Ακρόπολη: για λίγους η θέα, για όλους το σκοτάδι

Ο Ιερός Βράχος, λέει η επίσημη γραμμή, έκλεισε τη βραδιά της αυγουστιάτικης πανσελήνου για το ευρύ κοινό λόγω «ασφαλείας». Κάπου ανάμεσα στη φέρουσα ικανότητα και την επικινδυνότητα, όμως, οι πύλες βρέθηκαν ανοιχτές για μια κλειστή παρέα προσκεκλημένων. Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει βγάλει ακόμη επίσημη ανακοίνωση, και αυτή ακριβώς η σιωπή είναι το πρώτο εύρημα της υπόθεσης.

Ένα σύμπτωμα, όχι ατύχημα

Δεν πρόκειται, σύμφωνα με την καυστική καταγγελία που κυκλοφορεί, για μεμονωμένη διοικητική αστοχία, αλλά για «δομική παθογένεια» που χαρακτηρίζει το ΥΠΠΟ: προκλητική επιλεκτικότητα, αδιαφάνεια, εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το επιχείρημα πατά σε συγκεκριμένο νομικό έδαφος: ο Αρχαιολογικός Νόμος 4858/2021 προβλέπει στο Άρθρο 10 ότι κάθε παραχώρηση χώρου απαιτεί επίσημη άδεια και γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, ενώ οι κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων έχουν τη φυσική δικαιοδοσία φύλαξης. Στην πράξη, η καταγγελία μιλά για «γκρίζα ζώνη άτυπης εξουσίας», όπου οι αποφάσεις παίρνονται με προφορικές, «άνωθεν» εντολές που παρακάμπτουν τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η σύγκριση με το εξωτερικό είναι αποκαλυπτική: στο Λούβρο και στο Κολοσσαίο οι νυχτερινές περιηγήσεις είναι θεσμοθετημένες και προσβάσιμες σε όποιον πληρώσει το επίσημο αντίτιμο, χωρίς έννοια «κρυφού προσκεκλημένου». Στην Ιταλία, «Σύμφωνα Ακεραιότητας» επιτρέπουν σε πολίτες να ελέγχουν κάθε διοικητική απόφαση. Η UNESCO, μέσω του Άρθρου 27 της Σύμβασής της, ενθαρρύνει την ένταξη της τοπικής κοινωνίας στη διαχείριση των χώρων· η χρήση εμβληματικών μνημείων ως σκηνικού για την ψυχαγωγία μιας κλειστής ελίτ έρχεται σε ευθεία αντίθεση με αυτή την αρχή.

Το πλαίσιο που αδειάζει

Η υπόθεση της πανσελήνου εντάσσεται, σύμφωνα με την ανάλυση, σε ένα ευρύτερο σχέδιο που «προδιαγράφεται εδώ και ενάμισι χρόνο»: η πρόσφατη ψήφιση νομοσχεδίου για την ίδρυση κρατικής ανώνυμης εταιρείας διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς αποδυναμώνει, κατά την κριτική, τον δημόσιο έλεγχο και ανοίγει δρόμο σε εμπορευματοποίηση των μνημείων. Δεν παραλείπεται και ο αντίλογος στο εσωτερικό της ίδιας κριτικής: η επιφύλαξη απέναντι στη συνδικαλιστική ηγεσία, με ρητή αναφορά στην απουσία εκτίμησης προς την κ. Κουτσούμπα, δείχνει πως η καταγγελία δεν επιδιώκει να γίνει κομματικό όπλο κανενός — αντίθετα, επιμένει ότι «η αλήθεια δεν έχει κομματικό χρώμα, ούτε ιδιοκτήτη».

Το ότι το περιστατικό συνέβη Παρασκευή βράδυ και «απορροφήθηκε» μέσα στο σαββατοκύριακο δεν είναι λεπτομέρεια, είναι η ίδια η συνταγή της ατιμωρησίας: η ελληνική επικαιρότητα τρέχει, η μνήμη κοντεύει και η λογοδοσία παραμένει προαιρετική. Όσο το Μαξίμου και το ΥΠΠΟ επιλέγουν τη σιωπή αντί της εξήγησης, ο Ιερός Βράχος θα συνεχίζει να ανοίγει επιλεκτικά τα βράδια που τον βολεύει —και να κλείνει, με «ασφάλεια», για όλους τους υπόλοιπους.