Το Μετρό της Θεσσαλονίκης, η ΔΕΘ και η μνήμη που ενοχλεί

Λίγες μέρες πριν από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, το Μαξίμου στήνει το σκηνικό για μια φιέστα εγκαινίων που θα παρουσιαστεί ως εθνικό επίτευγμα υποδομών. Το πρόβλημα είναι ότι η ιστορία του Μετρό Θεσσαλονίκης δεν είναι ιστορία επιτυχίας που περιμένει να γιορταστεί, αλλά φάκελος καθυστερήσεων, υπερβάσεων κόστους και ερωτηματικών που κανείς δεν έχει απαντήσει πειστικά.

Δεκαοκτώ χρόνια αναμονής

Η κριτική έρχεται με σφοδρότητα από τον δημοσιογράφο Χρήστο Αβραμίδη, ο οποίος υπενθυμίζει πως, ενώ η κυβέρνηση ετοιμάζεται για τη φιέστα της κι από κοντά τα κυρίαρχα ΜΜΕ τη λιβανίζουν, το σκάνδαλο δεν πρέπει να ξεχαστεί.

Το επιχείρημα πατάει σε αριθμούς που δύσκολα αντικρούονται: 18 χρόνια αναμονής των Θεσσαλονικέων σε «λεωφορεία της συμφοράς», 3 δισεκατομμύρια ευρώ για μόλις 9,6 χιλιόμετρα γραμμής, καταστροφή αρχαιολογικών ευρημάτων στην πορεία των εργασιών, και ένα εγχείρημα που ξεκινά τη λειτουργία του με ανοιχτά ερωτήματα γύρω από την ασφάλεια και την «πλήρη αυτοματοποίηση» που διαφημίζεται. Μέσα σε αυτό το τοπίο, ακόμη και το σκάνδαλο με το λογότυπο του έργου μοιάζει αποκαλυπτικό: όταν δεν προσέχεις ούτε τα συμβολικά, τι να περιμένει κανείς για την ουσία;

Το σύστημα πίσω από τα έργα

Ο Αβραμίδης πάει ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας το Μετρό με ένα ευρύτερο μοτίβο που, όπως λέει, «παράγει μόνο ζημιές για την κοινωνία και κέρδη για εργολάβους» —από τη σύμβαση 717 μέχρι τον σταθμό Βενιζέλου, από τα Τέμπη μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Η αιχμή δεν είναι τυχαία: συνδέει δύο υποθέσεις που η κυβέρνηση προτιμά να κρατά χωριστές, καθεμία με το δικό της αφήγημα διαχείρισης, αλλά με κοινό παρανομαστή το ερώτημα ποιος επωφελείται όταν τα μεγάλα έργα καθυστερούν, ακριβαίνουν ή αποδεικνύονται προβληματικά.

Η κυβέρνηση, βέβαια, θα επιμείνει πως το Μετρό επιτέλους παραδίδεται και αυτό από μόνο του είναι νίκη απέναντι σε δεκαετίες αδράνειας που δεν ξεκίνησε επί των ημερών της. Το επιχείρημα δεν είναι αβάσιμο· το έργο σέρνεται εδώ και δεκαετίες, με ευθύνες που μοιράζονται σε πολλές κυβερνήσεις. Ωστόσο, το να μετατρέπεις την παράδοση ενός προβληματικού έργου σε φιέστα προβολής, χωρίς να απαντάς στα ανοιχτά ερωτήματα ασφάλειας και κόστους, δεν είναι διαχείριση —είναι επικοινωνιακή διαχείριση της μνήμης.

Το Μετρό Θεσσαλονίκης θα ανοίξει τελικά τις πόρτες του, κι αυτό είναι καλό νέο για μια πόλη που περίμενε πάρα πολύ. Το κακό νέο είναι ότι το κόστος, τα σκάνδαλα και τα ερωτηματικά δεν εξαφανίζονται επειδή κόβεται μια κορδέλα στη ΔΕΘ.