ΠΑΣΟΚ: Χαμός για τη σημαία του Πολυτεχνείου – Η πρόταση του Χάρη Δούκα και οι αντιδράσεις
Η σημαία φέρεται να επέστρεψε στο ΠΑΣΟΚ έπειτα από δεκαετίες στην κατοχή της ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ, ενώ ο δήμαρχος Αθηναίων πρότεινε να παραδοθεί στη Βουλή ή στον ΣΦΕΑ

Η υπόθεση της ιστορικής και αιματοβαμμένης σημαίας του Πολυτεχνείου προκάλεσε αναστάτωση στο ΠΑΣΟΚ, καθώς, σύμφωνα με δημοσιεύματα, φέρεται να επέστρεψε στο κόμμα έπειτα από δεκαετίες στην κατοχή της ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ. Δημόσια αντίδραση από πρώην γραμματείς της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ προκάλεσε η πρόταση του Χάρη Δούκα να παραδοθεί στη Βουλή ή στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών, ώστε να μην την έχει στην κατοχή του κανένα κόμμα.
Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η αιματοβαμμένη σημαία του Πολυτεχνείου είχε περάσει στα χέρια της ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ το 2013, μετά τη διάλυση της ΠΑΣΠ ΑΕΙ. Το ιστορικό κειμήλιο, ωστόσο, παραδόθηκε στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ μετά την πορεία για την επέτειο του Πολυτεχνείου, την περασμένη Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026.
Από τη Χαριλάου Τρικούπη δηλώνουν, πάντως, ότι δεν γνωρίζουν τι απέγινε η σημαία του Πολυτεχνείου και υπογραμμίζουν πως η φύλαξή της είναι αποκλειστική ευθύνη της ΠΑΣΠ. Η υπόθεση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, καθώς η ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ, που αποσχίστηκε, είχε αργότερα στηρίξει τον Στέφανο Κασσελάκη για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ.
Πληροφορίες που κυκλοφορούν, χωρίς να έχουν επιβεβαιωθεί, συνδέουν την επιστροφή της σημαίας με ευρύτερη συνεννόηση της Χαριλάου Τρικούπη με την ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ. Σύμφωνα με αυτές, προβλέπεται να επανενταχθεί η οργάνωση στο ΠΑΣΟΚ και, σε επόμενο στάδιο, να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανασυγκρότηση της Νεολαίας του κόμματος.
Η παρέμβαση του Χάρη Δούκα
Ο Χάρης Δούκας τοποθετήθηκε πρώτος δημόσια για το θέμα, δηλώνοντας έκπληκτος και προβληματισμένος και υποστηρίζοντας ότι η αιματοβαμμένη σημαία δεν μπορεί να αποτελεί ιδιοκτησία κανενός κόμματος.
«Με έκπληξη και ανησυχία διαβάζω δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η ιστορική σημαία του Πολυτεχνείου πρόκειται να δοθεί στο ΠΑΣΟΚ. Θέλω να είμαι σαφής: Η σημαία του Πολυτεχνείου δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Ούτε στο κόμμα που ανήκω. Δεν ανήκει σε καμία παράταξη. Ανήκει στον ελληνικό λαό» ανέφερε σε ανάρτησή του ο Δήμαρχος Αθηναίων. Όπως τόνισε, «είναι σύμβολο ενότητας, σύμβολο της λαϊκής εξέγερσης, σύμβολο αγώνα για δημοκρατία, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη. Είναι η σημαία κάτω από την οποία ενώθηκαν φοιτητές, εργαζόμενοι, νέοι και νέες, άνθρωποι από κάθε γωνιά της Ελλάδας, ενάντια στη δικτατορία».
Για τον λόγο αυτό, πρότεινε να καταλήξει η σημαία εκεί όπου, όπως είπε, ανήκει: είτε στη Βουλή των Ελλήνων, ως σύμβολο της δημοκρατίας μας, είτε στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ), στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία και υπέστησαν φυλάκιση, εξορία και βασανιστήρια.
«Το Πολυτεχνείο μας ενώνει. Ας το κρατήσουμε» είπε χαρακτηριστικά.
Με έκπληξη και ανησυχία διαβάζω δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η ιστορική σημαία του Πολυτεχνείου πρόκειται να δοθεί στο ΠΑΣΟΚ.
Θέλω να είμαι σαφής: Η σημαία του Πολυτεχνείου δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Ούτε στο κόμμα που ανήκω. Δεν ανήκει σε καμία παράταξη. Ανήκει στον ελληνικό λαό.
Είναι σύμβολο ενότητας, σύμβολο της λαϊκής εξέγερσης, σύμβολο αγώνα για δημοκρατία, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη. Είναι η σημαία κάτω από την οποία ενώθηκαν φοιτητές, εργαζόμενοι, νέοι και νέες, άνθρωποι από κάθε γωνιά της Ελλάδας, ενάντια στη δικτατορία.
Γι’ αυτό προτείνω η σημαία του Πολυτεχνείου να παραδοθεί εκεί όπου πραγματικά ανήκει: στη Βουλή των Ελλήνων, ως σύμβολο της δημοκρατίας μας ή στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ), σε εκείνους που πλήρωσαν με φυλακή, εξορία και βασανιστήρια τον αγώνα για την ελευθερία.
Το Πολυτεχνείο μας ενώνει. Ας το κρατήσουμε.
— Haris Doukas (@h_doukas) November 20, 2026
«Η σημαία του Πολυτεχνείου ανήκει στο φοιτητικό κίνημα»
Τη διαφωνία του με τη θέση του Χάρη Δούκα εξέφρασε ο Παντελής Καμάς, που υπηρέτησε ως Γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ την περίοδο 2002–2004. Όπως υπογράμμισε, η σημαία «πρέπει να μείνει στα χέρια της νεολαίας».
«Από το 2002 έως το 2004 ήμουν γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ. Κατά τη θητεία μου, δέχθηκα πιέσεις να παραδώσουμε τη σημαία του Πολυτεχνείου είτε στη Βουλή είτε στον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών. Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετώπισαν και οι γραμματείς πριν από εμένα, όπως και όσοι ανέλαβαν μετά. Όλοι μας αρνηθήκαμε ξεκάθαρα. Θεωρούσαμε ότι η σημαία ανήκει στο φοιτητικό κίνημα.
Δεν θα έπαιρνα σήμερα δημόσια θέση αν δεν έβλεπα, κατά την άποψή μου, το θέμα να επανέρχεται για λόγους εντυπωσιασμού. Εξακολουθώ να πιστεύω το ίδιο: η σημαία του Πολυτεχνείου συμβολίζει την εξέγερση. Δεν συμφωνώ να μεταφερθεί σε μουσείο ή να παραδοθεί στη Βουλή. Η θέση μου είναι να παραμείνει στα χέρια της νεολαίας, ώστε κάθε νέα γενιά να κρατά ζωντανό το μήνυμα της εξέγερσης» αναφέρει ο κ. Καμάς στην ανάρτησή του.
«Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ, η οποία ανασυγκροτείται σήμερα, μαζί με τη φοιτητική μας παράταξη οφείλουν να συζητήσουν με τις υπόλοιπες πολιτικές νεολαίες και φοιτητικές παρατάξεις και να συμφωνήσουν για τον τρόπο φύλαξης της σημαίας. Η απόφαση πρέπει να ληφθεί από τα δικά τους συλλογικά όργανα.
Υπάρχει, άλλωστε, και ένα ευρύτερο ερώτημα που αφορά τους σημερινούς φοιτητές: με ποιον τρόπο θα ανασυγκροτήσουν το φοιτητικό κίνημα και ποιους θεσμούς συλλογικής εκπροσώπησης θα δημιουργήσουν για τη δική τους εποχή; Εμείς, όσοι υπηρετήσαμε σε αυτές τις θέσεις, μπορούμε να μοιραστούμε την εμπειρία μας. Η ευθύνη για την απόφαση ανήκει στους ίδιους τους νέους. Ας αφήσουμε τους νέους να αποφασίσουν» πρόσθεσε.
Το θέμα σχολίασε και πρώην γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ Κώστας Πανταζής, τονίζοντας ότι η σημαία ανήκει στο φοιτητικό κίνημα.
Η συζήτηση για την αιματοβαμμένη σημαία του Πολυτεχνείου και την τύχη της επανέρχεται συνήθως γύρω από τις τριήμερες εκδηλώσεις. Όπως είχε επισημάνει παλαιότερα ιστορικό στέλεχος του νεολαιίστικου κινήματος: “να χουμε να ασχολούμαστε με κάτι μια βδομάδα πριν και μια βδομάδα μετά τον τριήμερο εορτασμό του Πολυτεχνείου”. Η κουβέντα, ασφαλώς, γίνεται και για λόγους εντυπωσιασμού, ανάλογα με τη συγκυρία του εορτασμού…
Θα κάνω μια σύντομη παρέμβαση, αφού η πολιτική μου θέση είναι διαχρονικά διατυπωμένη με συνέπεια και από θέση ευθύνης, όχι αποσπασματικά…
Η αιματοβαμμένη σημαία του Πολυτεχνείου ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ…» ανέφερε.
Το 1975, στην ιστορική πορεία για τη δεύτερη επέτειο του Πολυτεχνείου, τέθηκε επικεφαλής. Έκτοτε παραμένει στην αρχή της πορείας, στη γωνία των οδών Σταδίου και Εδουάρδου Λω, στο σημείο όπου το 1965 δολοφονήθηκε ο ήρωας φοιτητής Σωτήρης Πετρούλας…
Στη σημαία αποτυπώνονται οι αγώνες της φοιτητικής νεολαίας, ο σφυγμός, ο παλμός και η δύναμή της… Έτσι, ιστορικά, την κρατούν εκπρόσωποι από τις φοιτητικές παρατάξεις που παίρνουν μέρος στον εορτασμό του Πολυτεχνείου…
Ανάμεσα στους μύθους συγκαταλέγεται και ο ισχυρισμός ότι τη σημαία σφετερίστηκαν η Νεολαία ΠΑΣΟΚ και η ΠΑΣΠ…
Όταν διαπιστώθηκε ότι δεν μπορούσε να συγκροτηθεί προεδρείο στην Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ), η ΠΑΣΠ, η φοιτητική παράταξη του ΠΑΣΟΚ, ανέλαβε να φυλάσσει τη σημαία και εξακολουθεί να το κάνει. Η Κομμουνιστική Νεολαία (ΚΝΕ), η άλλη μεγάλη παράταξη της ΕΦΕΕ εκείνη την περίοδο, κράτησε τα πρακτικά και τη σφραγίδα της Ένωσης, με τη μεγάλη ιστορική και συμβολική σημασία… Η διευθέτηση συμφωνήθηκε από τα μέλη του απελθόντος προεδρείου και δεν έγινε με σφετερισμό…
Κάποιοι μπορεί να διαφωνούν και το κατανοώ μέχρι ενός σημείου, όμως η σημαία ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ… Με σεβασμό σε όλες τις συλλογικότητες, ανάμεσά τους τον ΣΦΕΑ (Σύνδεσμος Φυλακισθέντων Εξορισθέντων Αγωνιστών), τις πρυτανικές αρχές του Πολυτεχνείου και το Ελληνικό Κοινοβούλιο, τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο έχουν οι φοιτητές, όχι οι παραπάνω φορείς ούτε τα πολιτικά κόμματα…» συνεχίζει και καταλήγει:
Η σημερινή μου πρόταση είναι σαφής και προϋποθέτει δουλειά, επιμονή και αποφασιστικότητα. Η Νεολαία ΠΑΣΟΚ, που έχει τη φύλαξη της σημαίας, να ξεκινήσει οργανωμένο διάλογο με τις υπόλοιπες πολιτικές νεολαίες που σέβονται την ιστορική παρακαταθήκη του Πολυτεχνείου. Στη συνέχεια, με αρωγό την Πολιτεία, να χαραχθεί επιτέλους ένας οδικός χάρτης για την ανασυγκρότηση του Φοιτητικού κινήματος…
Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, δεν θα υπάρχει λόγος η σημαία να βρίσκεται στα χέρια οποιασδήποτε πολιτικής νεολαίας, αλλά στο οργανωμένο Φοιτητικό κίνημα… “ΟΙ ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΑ”…»
«Η σημαία δεν είναι έκθεμα»
Σχόλιο για το θέμα έκανε και ο Κώστας Μαντζάβας, ο οποίος είχε διατελέσει γραμματέας της ΠΑΣΠ Φιλοσοφικής.
«Σχετικά με το ζήτημα της σημαίας του Πολυτεχνείου, υπήρξα γραμματέας της ΠΑΣΠ Φιλοσοφικής το 2012 και μέλος της γραμματείας του Δικτύου Νεολαίας ΠΑΣΟΚ, που συστάθηκε το 2021.
Κάθε Νοέμβριο γνωρίζαμε τι σήμαινε να κρατάμε τη σημαία ή, έστω, να βρισκόμαστε δίπλα σε όσους την κρατούσαν. Για εμάς δεν αποτελούσε ποτέ εθιμοτυπική εκδήλωση ούτε ευκαιρία πολιτικής προβολής.
Δεν μπορώ, λοιπόν, να μην πάρω θέση τώρα που επανέρχεται η συζήτηση για τον προορισμό της. Η σημαία του Πολυτεχνείου δεν είναι έκθεμα και δεν προοριζόταν ούτε για μουσειακή προθήκη ούτε για αίθουσα της Βουλής.
Προήλθε από ένα Πολυτεχνείο υπό κατάληψη, την κράτησαν φοιτητές και ακολούθησε τη διαδρομή από γενιά σε γενιά μέσα στις πορείες. Αυτή είναι η ιστορία της και αυτή η αξία της» έγραψε σε ανάρτησή του.
«Όταν η σημαία βρίσκεται στον δρόμο, το μήνυμα του ’73 παραμένει ζωντανό. Αν κλειστεί πίσω από τζάμι, θα τη θυμόμαστε ως μουσειακό έκθεμα. Η σημαία του Πολυτεχνείου ανήκει στο φοιτητικό κίνημα.
Το πώς θα φυλάσσεται δεν είναι κάτι που αποφασίζουν εκ των υστέρων ούτε «οι παλιοί» ούτε κάποια κομματική νομενκλατούρα. Την απόφαση παίρνουν οι σημερινές πολιτικές νεολαίες και οι φοιτητικές παρατάξεις, με διάλογο μεταξύ τους και μέσα από τα συλλογικά τους όργανα.
Εμείς που υπηρετήσαμε σε αυτές τις θέσεις μπορούμε να καταθέσουμε μόνο την όποια ταπεινή μας εμπειρία. Δεν έχουμε κάτι περισσότερο να προσθέσουμε. Η ευθύνη, όπως και η σημαία, βρίσκεται στους νέους. Ας την αφήσουμε εκεί όπου ανήκει» πρόσθεσε.
Η ιστορική διαδρομή της σημαίας του Πολυτεχνείου
Η ελληνική σημαία του Πολυτεχνείου, όπως ανέφερε παλαιότερο δημοσίευμα της εφημερίδας «Τα Νέα», ήταν αναρτημένη στην κεντρική πύλη του ιδρύματος και έπεσε μετά την εισβολή του τανκ. Τα σημάδια από αίμα πάνω της προέρχονταν από τραυματισμένους διαδηλωτές. Αποτελεί αναμφίβολα το πιο εμβληματικό σύμβολο της εξέγερσης. Μετά τη Μεταπολίτευση, τη φύλαξή της είχε αναλάβει σταθερά το ΚΣ της ΕΦΕΕ, αν και στην αρχή είχε καταλήξει με μυστηριώδη τρόπο στην εφημερίδα «Βραδυνή».
«Το τελευταίο κορυφαίο όργανο του φοιτητικού κινήματος, η ΕΦΕΕ, παραμένει ανενεργό εδώ και δεκαετίες. Δεν έχει καταστεί δυνατό να συγκληθεί, ενώ οι προσπάθειες για συγκρότηση σε σώμα και εκλογή νέου ΚΣ απέτυχαν. Έτσι, η σημαία της Εξέγερσης κατέληξε στην άλλοτε ισχυρή ΠΑΣΠ, από την περίοδο που πρόεδρος ήταν ο Χρήστος Παπουτσής.
Το 1980 ο Παπουτσής παρέδωσε τη σημαία στον Φώτη Χατζημιχάλη. Εκείνος, δύο χρόνια αργότερα, την έδωσε στον Γιάννη Τσαμουργκέλη.
Ο Γιάννης Τσαμουργκέλης είχε αναφέρει: «Όλα αυτά τα χρόνια τόλμησα μόνο μία φορά να την ξεδιπλώσω πάνω στο κρεβάτι μου για να ελέγξω μήπως και έχει φθορές από την υγρασία.»
Από το 1982 η σημαία δεν φυλασσόταν πλέον στα γραφεία της ΕΦΕΕ, στην οδό Ιπποκράτους, αλλά στα σπίτια στελεχών της ΠΑΣΠ. Το 1987 ο Τσαμουργκέλης την παρέδωσε στον Βασίλη Τόγια, ενώ το 1996 μεταφέρθηκε κρυφά μετά την πορεία.
Κάποια χρονιά είχε διαδοθεί η φήμη ότι η μητέρα ενός πασπίτη, ο οποίος είχε πάρει τη σημαία στο σπίτι του για την επόμενη επέτειο, την έβαλε κατά λάθος στο πλυντήριο, επειδή είδε τον «λεκέ» που δεν ήταν παρά το αίμα των εξεγερμένων! Το περιστατικό δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ».
Μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα, καθώς και στελεχών του φοιτητικού κινήματος, αναφέρουν ότι μετά το Πολυτεχνείο η σημαία βρέθηκε, για άγνωστη αιτία, στην κατοχή του Τζώρτζη Αθανασιάδη, ιδιοκτήτη της «Βραδυνής». Τότε τα γραφεία της εφημερίδας βρίσκονταν κοντά στο Πολυτεχνείο. Ο Αθανασιάδης δεν γνωστοποίησε ποτέ με ποιον τρόπο την απέκτησε.
Έπειτα, η σημαία πέρασε πράγματι στη φύλαξη της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Ελλάδος (ΕΦΕΕ).
Στην πρώτη πορεία, το 1975, τη σημαία μετέφεραν ο Στέφανος Τζουμάκας, ο Γιώργος Σταματάκης, ο γενικός γραμματέας Χρύσανθος Λαζαρίδης (ΚΚΕ Εσωτερικού) και ο πρόεδρος της τότε ΕΣΕΕ. Ο Χρήστος Παπουτσής, πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος διαδέχθηκε τον Στέφανο Τζουμάκα στην ΕΦΕΕ, είχε δηλώσει παλαιότερα ότι για χρόνια την έκρυβαν σε σπίτια.
«Και στο δικό μου σπίτι την κράτησα τη σημαία. Υποχρεωτικά, κάποιος έπρεπε να τη χρεωθεί. Επιλέγαμε επίσης και σπίτια φίλων υπεράνω πάσης υποψίας».
Όταν η ΕΦΕΕ έπαψε να λειτουργεί, η σημαία πέρασε αργότερα στην ΠΑΣΠ και φυλασσόταν επίσης στα γραφεία του κόμματος. Το 2008, ο τότε γραμματέας του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Ραγκούσης, την παρέδωσε ξανά στην ΠΑΣΠ, η οποία έκτοτε την κρατά σε άγνωστη τοποθεσία», ανέφερε το δημοσίευμα της εφημερίδας.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.