Θλίψη για γνωστή Ελληνίδα ηθοποιό που πέθανε – Οι τελευταίες ημέρες στο νοσοκομείο και τι αντιμετώπιζε

Η είδηση ότι μια γνωστή Ελληνίδα ηθοποιός, με σπουδαία και πολυετή πορεία στο θέατρο και στον κινηματογράφο, έφυγε από τη ζωή βύθισε στη θλίψη τον καλλιτεχνικό χώρο. Η πρωταγωνίστρια πέθανε το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, ύστερα από νοσηλεία δύο ημερών σε νοσοκομείο της Αθήνας, έχοντας υποστεί πνευμονικό οίδημα.

Πρόκειται για τη Δέσποινα Τομαζάνη, η οποία υπηρέτησε επί δεκαετίες την Τέχνη ως ηθοποιός, συγγραφέας και δημιουργός. Ανάμεσα στα έργα με τα οποία ταυτίστηκε ήταν η εμβληματική «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, όπου ενσάρκωσε τη Σοφία. Με τον θάνατό της, το πρωταγωνιστικό καστ της θρυλικής ταινίας μετρά ακόμη μία βαριά απώλεια, αφού έχουν ήδη πεθάνει ο Τάκης Σπυριδάκης, ο Τάκης Μόσχος και ο Κωνσταντίνος Τζούμας.

Από τη γενέτειρα Χίο στα θέατρα του εξωτερικού

Στη Χίο γεννήθηκε η Δέσποινα Τομαζάνη, την 1η Ιουνίου 1945, ενώ οι οικογενειακές ρίζες της εκτείνονταν στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και στα Κοτύωρα. Από μικρή ηλικία συνδέθηκε με την Τέχνη, αφιερώνοντας τελικά ολόκληρη τη ζωή της στη δημιουργία. Αρχικά σπούδασε θέατρο στην Αθήνα και κατόπιν βρέθηκε στη Σουηδία, όπου παρακολούθησε κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, αλλά και χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της σουηδικής πρωτεύουσας.

Μόλις στα 18 της χρόνια έκανε την πρώτη σκηνική εμφάνισή της, ενώ σύντομα η σταδιοδρομία της επεκτάθηκε πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας. Συνεργάστηκε με θέατρα στην Ελλάδα και τη Γαλλία και πήρε μέρος σε κινηματογραφικές παραγωγές από την Ελλάδα, τη Σουηδία, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Σταθερά αναζητούσε νέους τρόπους καλλιτεχνικής έκφρασης και δοκιμαζόταν σε διαφορετικά πεδία, χωρίς να περιορίσει ποτέ τη δημιουργική δραστηριότητά της μόνο στην υποκριτική.

Στη μεγάλη οθόνη εμφανίστηκε, μεταξύ άλλων, στα «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, «Αμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λαγκερκβιστ, «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ, «Περιπλάνηση» του Χριστόφορου Χριστοφή, «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, «Φωτογραφία» του Νίκου Παπατάκη και «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου. Η ερμηνεία της απέκτησε αναγνώριση και εκτός ελληνικών συνόρων: στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών έλαβε το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για το «L’ ombre de la terre» του Ταζέμπ Λουισί.

Η ενασχόλησή της με το σινεμά δεν εξαντλήθηκε στους ρόλους μπροστά στην κάμερα. Στη σουηδική ταινία «Με λένε Στέλιο» έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνέβαλε στη συγγραφή του σεναρίου· η ταινία κέρδισε το βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973. Ακόμη, εργάστηκε ως βοηθός του σκηνοθέτη Γιόχαν Μπέργκστρόλς, συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο», συνυπέγραψε το σενάριο της «Ελεύθερης Κατάδυσης» του Γιώργου Πανουσόπουλου και έγραψε εκείνο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Βασίλη Ντούρου.

Η πορεία σε τηλεόραση, θέατρο και συγγραφή

Αξιοσημείωτη υπήρξε και η δραστηριότητά της στην ελληνική τηλεόραση. Σε επίπεδο σεναρίου υπέγραψε το «Μέντιουμ», καθώς και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», το οποίο βασίστηκε στα ομώνυμα βιβλία του Βασίλη Βασιλικού. Ως ηθοποιός εμφανίστηκε επίσης σε παραγωγές όπως οι «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ» και «Το φύλλο».

Ιδιαίτερα πλούσια υπήρξε και η παρουσία της στο θέατρο. Ερμήνευσε την «Ηλέκτρα» τόσο στο Ηρώδειο όσο και στο Town Hall της Νέας Υόρκης και στο Τόκιο. Η διεθνής διαδρομή της συνεχίστηκε στο γαλλικό θέατρο, με συμμετοχές, μεταξύ άλλων, στην «Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Γιάννη Ρίτσου, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Ζακ Λακαριέρ. Ασχολήθηκε επιπλέον με τη σκηνοθεσία, ανεβάζοντας «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, το δικό της έργο «Χιώτικο Παραμύθι» και το «Χιροσίμα, Αγάπη μου» της Μαργκερίτ Ντυράς.

Σταθερό και εξίσου σημαντικό μέρος της ζωής της ήταν η συγγραφική δημιουργία. Ασχολήθηκε με την ποίηση, το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα, ενώ κείμενά της μεταφράστηκαν στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά. Στο συγγραφικό έργο της περιλαμβάνονται τα «Το Αμίλητο Νερό», «Χιώτικο Παραμύθι», «Το Καφενείο των Ψεμάτων», «Φωτιά μέσα στο Νερό», «Ίντα», «Εξ αιτίας του αινίγματος», «Θηλυκό Νόμισμα» και «Εκτός, Δικτύου».

Μέσα στο 2026 εκδόθηκε το τελευταίο βιβλίο της, με τον τίτλο «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε». Το ιστορικό αφήγημα επιστρέφει στη γενέτειρά της, τη Χίο, έχοντας ως κεντρικό πρόσωπο τον Χιώτη αγωνιστή της Επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά. Έμελλε να είναι η ύστατη συγγραφική παρακαταθήκη μιας γυναίκας που υπηρέτησε την Τέχνη από πολλούς διαφορετικούς δρόμους για διάστημα μεγαλύτερο των έξι δεκαετιών.

Η καλλιτεχνική πορεία της Δέσποινας Τομαζάνη εκτεινόταν από τη «Γλυκιά Συμμορία» και τις σημαντικές θεατρικές σκηνές έως τη λογοτεχνία, το σενάριο και τη σκηνοθεσία. Για τους φίλους του κινηματογράφου, ωστόσο, η παρουσία της θα είναι διαχρονικά δεμένη και με τη «Σοφία» της «Γλυκιάς Συμμορίας», την ταινία που, ακόμη και περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά, διατηρεί ξεχωριστή θέση στην ιστορία του ελληνικού σινεμά.