«Δαίδαλος»: Ο εθνικός υπερυπολογιστής τέθηκε σε λειτουργία – Τα εγκαίνια στο Λαύριο από Μητσοτάκη και Παπαστεργίου

Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Λαύριο από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου.

Με υπολογιστική επίδοση που μετρήθηκε στα 85,69 petaflops, ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» φιλοδοξεί να διευρύνει τις δυνατότητες της Ελλάδας στην έρευνα, στην ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και στον επιχειρηματικό τομέα.

«Σήμερα τον βάζουμε στην πρίζα», είπε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, περιγράφοντας το επόμενο βήμα μετά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους: την ανάπτυξη υποδομών που δίνουν στην Ελλάδα τη δυνατότητα να συμμετέχει πιο ενεργά στις τεχνολογικές εξελίξεις.

Από το gov.gr στην τεχνητή νοημοσύνη

Ο κ. Μητσοτάκης ενέταξε την έναρξη λειτουργίας του «Δαίδαλου» στην πορεία της χώρας από το 2019, χρονιά κατά την οποία δημιουργήθηκε το gov.gr, μέχρι τη σημερινή επένδυση σε προηγμένες υπολογιστικές υποδομές.

«Το ταξίδι αυτό της Ελλάδος από την καθυστέρηση στην πρωτοπορία στην τεχνολογία και ειδικά στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης πράγματι ήταν και παραμένει εξαιρετικά συναρπαστικό», ανέφερε.

Όπως είπε, αρχικός στόχος ήταν να διευκολυνθεί η επικοινωνία πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο, μέσα από τη δημιουργία μιας ενιαίας ψηφιακής πύλης.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται με ταχύτητα, προκύπτουν νέες ανάγκες: η Ελλάδα δεν αρκεί πλέον να αξιοποιεί τις τεχνολογίες που υπάρχουν, αλλά χρειάζεται να δημιουργεί και δικές της εφαρμογές.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός έθεσε στο επίκεντρο την τεχνολογική κυριαρχία και την ανάγκη να μειωθεί η εξάρτηση από παρόχους υπολογιστικών πόρων εκτός χώρας.

Η δυνατότητα πρόσβασης σε τέτοιου είδους υποδομές, όπως παρατήρησε, καθορίζει πλέον αν ένα κράτος μπορεί να ελέγχει κρίσιμες λειτουργίες και να δημιουργεί υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις δικές του ανάγκες.

Μία από τις εφαρμογές που παρουσίασε αφορά την αναβάθμιση του gov.gr: οι πολίτες θα μπορούν να θέτουν ερωτήματα σε φυσική γλώσσα και να παίρνουν απαντήσεις με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης.

Την υπολογιστική ισχύ του «Δαίδαλου» θα μπορούν επίσης να αξιοποιούν ερευνητές, νεοφυείς επιχειρήσεις και μικρομεσαίες εταιρείες, για απαιτητικά έργα και τη δημιουργία νέων προϊόντων.

Κατά την εκτίμηση του πρωθυπουργού, η Ελλάδα μπορεί να κερδίσει έδαφος κυρίως στην εφαρμογή της τεχνολογίας στην πράξη, αντί να ανταγωνιστεί τους μεγαλύτερους διεθνείς ομίλους στην ανάπτυξη των ισχυρότερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

«Το παιχνίδι για την Ελλάδα θα παιχτεί κυρίως στις εφαρμογές», σημείωσε, απευθύνοντας πρόσκληση σε ερευνητές και επιχειρηματίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της νέας υποδομής.

Ανάμεσα στις εφαρμογές που μπορούν να αναπτυχθούν με τη νέα υποδομή είναι και όσες σχετίζονται με την πολιτική προστασία.

Ο κ. Μητσοτάκης μίλησε για τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στον εντοπισμό πιθανών εστιών πυρκαγιάς, αλλά και για την ανάπτυξη μοντέλων που θα προβλέπουν την πορεία μιας φωτιάς.

Ταυτόχρονα, τόνισε πως η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα αντιμετώπισης των κινδύνων που τη συνοδεύουν.

Η ουσιαστική αξία του «Δαίδαλου», υπογράμμισε, θα κριθεί από το αν η ερευνητική κοινότητα και οι επιχειρήσεις θα κάνουν πραγματική χρήση της υποδομής.

Παπαστεργίου: Οι πρώτες υπηρεσίες τον Δεκέμβριο

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου ανέδειξε τη συμβολή της νέας υποδομής στην τεχνολογική αυτονομία της χώρας και ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι η 14η χώρα παγκοσμίως που αποκτά αντίστοιχη υποδομή.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η δημιουργία υπολογιστικών πόρων για την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, ανάλογη με τις κρίσιμες υποδομές στους τομείς της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών.

Όπως ανέφερε, ο «Δαίδαλος» επιτρέπει στην Ελλάδα να δημιουργεί δικές της εφαρμογές, αξιοποιώντας το ανθρώπινο δυναμικό και τα δεδομένα που υπάρχουν στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Αφού ενεργοποιηθεί το σύστημα, θα πραγματοποιηθούν δοκιμές και τεχνικές προσαρμογές, ώστε οι πρώτες υπηρεσίες να είναι διαθέσιμες τον Δεκέμβριο.

Στους βασικούς στόχους είναι η εξυπηρέτηση πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, καθώς και η παροχή ευκαιριών σε επιχειρήσεις που επιδιώκουν να αναπτύξουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε ακόμη στη δυνατότητα συνεργασίας με την Κύπρο, τη Μάλτα, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Εκτίμησε ότι η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών μπορεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή.

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο υπουργός στην τοποθεσία του υπερυπολογιστή: το ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Η νέα λειτουργία του χώρου συνδέει την παλαιά παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με τη σημερινή αξιοποίηση της υπολογιστικής ισχύος και των δεδομένων. Η αρχιτεκτονική ιδέα του έργου παραπέμπει σε αρχαιοελληνική τριήρη.

Ιωάννης Χατζηγεωργίου: Η ερευνητική ισχύς της χώρας ενισχύεται από τον Δαίδαλο

Ο πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου τόνισε πως ο Δαίδαλος έχει καθοριστική σημασία για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στην Ελλάδα, καθώς αναβαθμίζει και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ελληνικών πανεπιστημίων. Η ισχύς του υπολογιστικού συστήματος ανέρχεται σε 85 petaflops, ενώ στο μέγιστο αναμένεται να ξεπεράσει τα 89 petaflops. Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί σε εφαρμογές παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης και σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Τη δημιουργία του Ίκαρου ανακοίνωσε επίσης ο πρύτανης. Πρόκειται για υπερυπολογιστή ισχύος 2 petaflops, τον οποίο απέκτησε το ΕΜΠ με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και το πρόγραμμα «Πανεπιστήμια Αριστείας» του υπουργείου Παιδείας. Η λειτουργία του θα είναι στις εγκαταστάσεις του Πολυτεχνείου και, όπως ανέφερε ο πρύτανης, θα αποτελεί τη δεύτερη ισχυρότερη υπολογιστική υποδομή στην Ελλάδα, μετά τον Δαίδαλο.

Θωμάς Σκόρδας: Η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης

Σημαντική συμβολή στην τεχνολογική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας και της Ευρώπης χαρακτήρισε τον Δαίδαλο ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όπως είπε, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις επτά πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που φιλοξενούν εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης (AI Factory). Για τον υπερυπολογιστή έχουν διατεθεί συνολικά 36 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδότηση.

Ο Δαίδαλος βρίσκεται, σύμφωνα με τον κ. Σκόρδα, ανάμεσα στα 35 κορυφαία υπολογιστικά συστήματα διεθνώς και στα 25 πρώτα σε ενεργειακή απόδοση. Ο ίδιος παρουσίασε και την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EuroHPC, η οποία από το 2018 έχει κινητοποιήσει επενδύσεις 10 δισ. ευρώ με τη συμμετοχή 39 χωρών.

Με βάση τον σχεδιασμό, μέχρι το τέλος του 2027 το ευρωπαϊκό δίκτυο αναμένεται να περιλαμβάνει 19 εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης, δύο υπερυπολογιστές exascale και οκτώ κοινά υπολογιστικά συστήματα. Η επόμενη περίοδος επενδύσεων, από το 2027 και μετά, προβλέπει την ανάπτυξη νέων giga factories, προηγμένων υπολογιστικών αρχιτεκτονικών και κβαντικών υπολογιστών. Ο κ. Σκόρδας μίλησε ακόμη για τον σχεδιασμό ενός ελληνικού AI giga factory, με σκοπό να συμμετάσχει η χώρα στη νέα γενιά ευρωπαϊκών υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Στέφανος Κόλλιας: Ο Δαίδαλος περνά από δοκιμαστική λειτουργία

Την πορεία του έργου, από τον αρχικό σχεδιασμό μέχρι την εγκατάσταση του υπερυπολογιστή στο Τεχνολογικό και Υπολογιστικό Πάρκο Λαυρίου, παρουσίασε ο πρόεδρος της ΕΔΥΤΕ. Η συμφωνία για την εγκατάσταση υπεγράφη τον Ιούνιο του 2022, οι συμβάσεις υλοποίησης τον Μάρτιο του 2025 και το υπολογιστικό σύστημα τοποθετήθηκε τον Ιούνιο του 2026.

Η διαμόρφωση του κτιρίου χρειάστηκε 18 μήνες και συνδύασε τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου κέντρου δεδομένων με τη διατήρηση της βιομηχανικής κληρονομιάς. Ο κ. Κόλλιας σημείωσε πως μένουν να γίνουν κάποιες εργασίες στο εσωτερικό και στους εξωτερικούς χώρους, οι οποίες θα ενισχύσουν την επισκεψιμότητα και θα συνδέσουν περισσότερο τον χώρο με την τοπική κοινωνία.

Ο Δαίδαλος λειτουργεί δοκιμαστικά, ενόψει της πλήρους παραγωγικής αξιοποίησής του από ερευνητές και επιχειρήσεις. Παράλληλα, ο κ. Κόλλιας αναφέρθηκε σε σχεδιαζόμενη συμπληρωματική υπολογιστική υποδομή στη Δυτική Μακεδονία, σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο και την Περιφέρεια. Το σύστημα θα μπορεί, μεταξύ άλλων, να διαχειρίζεται με ασφάλεια ευαίσθητα δεδομένα για εφαρμογές στην υγεία και τη διατροφή, ενώ η λειτουργία του προγραμματίζεται για το τέλος του 2027.

Αφροδίτη Σεβαστή: Υπολογιστική ισχύς για επιχειρήσεις και ερευνητές

Τον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης θα αξιοποιεί την υπολογιστική ισχύ για νέα προϊόντα και εφαρμογές παρουσίασε η διευθύνουσα σύμβουλος της Pharos. Όπως εξήγησε, οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα έχουν πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και τεχνική υποστήριξη, προκειμένου να εκπαιδεύουν και να αξιολογούν εξειδικευμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να επωμίζονται εξαρχής όλο το κόστος της επένδυσης. Παράλληλα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα βοηθούνται να αποτιμήσουν τις ανάγκες τους και να δοκιμάσουν λύσεις πριν από την πλήρη εφαρμογή τους.

Στην υγεία, τη βιωσιμότητα, την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό εστιάζουν οι τομείς προτεραιότητας. Η υποδομή μπορεί να στηρίξει στην υγεία τη δημιουργία μοντέλων που βοηθούν στη διάγνωση και στην πρόβλεψη κινδύνων, ενώ για τη βιωσιμότητα μπορούν να αναπτυχθούν λύσεις ενεργειακής αυτονομίας. Ειδικό βάρος δίνεται επίσης σε γλωσσικά μοντέλα και εφαρμογές σχεδιασμένα σύμφωνα με τις ανάγκες της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού.

Η Pharos διαμορφώνει πλαίσιο για την αξιολόγηση των αιτημάτων και την παρακολούθηση των έργων, από την πρώτη ιδέα έως την πιλοτική φάση και την παραγωγική εφαρμογή. Η επιτυχία της προσπάθειας θα αποτιμάται με συγκεκριμένους δείκτες, ανάμεσά τους ο αριθμός των χρηστών, ο χρόνος εξυπηρέτησης των αιτημάτων, τα μοντέλα και τα σύνολα δεδομένων που αναπτύσσονται, οι νέες επενδύσεις, η πνευματική ιδιοκτησία και οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στην Ελλάδα.

Κεντρική επιδίωξη είναι να αναπτυχθούν στη χώρα τεχνογνωσία και πνευματική ιδιοκτησία, ώστε να δημιουργούνται προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις εγχώριες ανάγκες και μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς.

Νεκτάριος Κοζύρης: Ο Δαίδαλος ανάμεσα στις κορυφαίες υποδομές υπερυπολογιστών

Ο εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στην κοινή επιχείρηση EuroHPC παρουσίασε την εξέλιξη του σχεδιασμού του Δαίδαλου, που άρχισε στις αρχές του 2021, προκειμένου οι Έλληνες επιστήμονες να έχουν πρόσβαση σε προηγμένη υπολογιστική ισχύ. Το σύστημα διαθέτει αρχιτεκτονική απευθείας υδρόψυξης και μπορεί να εκτελεί τόσο σύνθετους επιστημονικούς υπολογισμούς υψηλής ακρίβειας όσο και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης.

Σύμφωνα με τον κ. Κοζύρη, ο Δαίδαλος καταλαμβάνει την 23η θέση διεθνώς στην ενεργειακή απόδοση, ενώ βρίσκεται ανάμεσα στα 30 συστήματα με την υψηλότερη υπολογιστική ισχύ. Επεσήμανε πως μόλις οκτώ υπερυπολογιστές σε όλο τον κόσμο συγκαταλέγονται ταυτόχρονα στις 30 πρώτες θέσεις και των δύο κατατάξεων, γεγονός που καταδεικνύει τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά της ελληνικής υποδομής.

Στο πλαίσιο της αναφοράς του στις δυνατότητες του συστήματος, ο κ. Κοζύρης μίλησε για το κινεζικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης DeepSeek, επισημαίνοντας ότι αναπτύχθηκε σε υπολογιστικό σύστημα μικρότερο από τον Δαίδαλο. Το παράδειγμα υποστήριξε το επιχείρημά του πως η νέα υποδομή δύναται να εξυπηρετήσει απαιτητικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και να ενδυναμώσει το έργο των Ελλήνων ερευνητών.

Για τη συνέχεια, ο κ. Κοζύρης ανέφερε ότι η Ελλάδα θέλει να έχει ενεργό ρόλο στην επόμενη γενιά ευρωπαϊκών υποδομών μεγάλης κλίμακας, γνωστών ως Giga Factories, των οποίων η ανάπτυξη έχει προγραμματιστεί να αρχίσει το 2027. Η επιδίωξη αυτή αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας για μεγαλύτερη τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης και για την ανάπτυξη προηγμένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος»

Η μετρημένη επίδοση του «Δαίδαλου» ανέρχεται σε 85,69 petaflops. Στις διεθνείς λίστες του Ιουνίου 2026 κατέλαβε την 31η θέση στην TOP500 και την 23η στην Green500, κατάταξη που μετρά την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπερυπολογιστών.

Μέχρι σήμερα, κανένα άλλο υπολογιστικό σύστημα που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα δεν είναι ισχυρότερο από αυτό.

Το σύστημα στηρίζεται στην αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE), ενώ ενσωματώνει επιταχυντές NVIDIA GH200. Η σύνθεσή του περιλαμβάνει κεντρικές μονάδες επεξεργασίας (CPU) και μονάδες επιτάχυνσης γραφικών (GPU).

Η θερμότητα από την υψηλή υπολογιστική ισχύ αντιμετωπίζεται με τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης, την οποία χρησιμοποιεί για την ψύξη του εξοπλισμού.

Στις υποδομές του περιλαμβάνεται αποθηκευτικό σύστημα NVMe υψηλών επιδόσεων, χωρητικότητας 1 petabyte, καθώς και συνολικός αξιοποιήσιμος χώρος αποθήκευσης 10 petabytes.

Μπορεί να αξιοποιηθεί στην επιστημονική έρευνα, στην επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων, καθώς και στην ανάπτυξη και εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Η τοποθέτηση του υπερυπολογιστή στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής προσπάθειας για τη δημιουργία υποδομών υψηλών υπολογιστικών επιδόσεων, με σκοπό να ενισχυθούν η έρευνα και η καινοτομία.