Υπόθεση Μαζωνάκη: Τέλος στους γιατρούς «influencers» – Αυστηρότεροι κανόνες για την ιατρική διαφήμιση

Η υπόθεση Μαζωνάκη και ο θάνατός του στις 9 Σεπτεμβρίου, μέσα στο ιατρείο της Καρνεάδου, αποτέλεσαν την αφορμή για να ξεκινήσει, έστω και καθυστερημένα, ένα σαρωτικό κύμα ελέγχων σε ολόκληρη τη χώρα.

Μετά τις συγκλονιστικές αποκαλύψεις γύρω από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, οι διωκτικές και ελεγκτικές Αρχές δεν εξετάζουν μόνο σκευάσματα και ενδοφλέβιες ή επεμβατικές μεθόδους χωρίς επιστημονική έγκριση. Στο επίκεντρο έχει περάσει και ο μηχανισμός ψηφιακής προσέλκυσης ανυποψίαστων πολιτών από γιατρούς.

Σε επιχειρησιακή λειτουργία έχει τεθεί από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ), σε στενή σύμπραξη με το υπουργείο Υγείας και τους κατά τόπους Ιατρικούς Συλλόγους, το ψηφιακό σύστημα εποπτείας «Medwatch». Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο αντιμετώπισης για την παραπλάνηση του κοινού.

Αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, το νέο εργαλείο ερευνά το διαδίκτυο και εντοπίζει ισχυρισμούς που είναι παράνομοι ή παραπλανούν το κοινό σχετικά με αμφιλεγόμενες «θεραπείες» και μη νόμιμες ιατρικές πρακτικές. Μέχρι σήμερα, οι έλεγχοι έχουν θέσει στο μικροσκόπιο των Αρχών περισσότερες από 230 υποθέσεις, οι οποίες βρίσκονται υπό διερεύνηση.

Με τη συνδυαστική αξιοποίηση του Medwatch και των αρχείων των Ιατρικών Συλλόγων διαπιστώνεται άμεσα αν το πρόσωπο που προβάλλεται έχει νόμιμη άδεια για την άσκηση του επαγγέλματος, αναγνωρισμένο τίτλο ειδικότητας και εγκεκριμένη άδεια ιατρείου.

Σοβαρές επισημάνσεις και βαριά πρόστιμα σε γιατρούς

Το νέο περιβάλλον επιχειρούν να οριοθετήσουν και οι επιστημονικές εταιρείες, αποστέλλοντας στα μέλη τους ανακοινώσεις με τους κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας. Με αυτές επανακαθορίζεται η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην επιστημονικά δεοντολογική συμπεριφορά και την παραβατικότητα.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΣΑΕ), η οποία υπάγει πλέον τον συγκεκριμένο κλάδο σε ένα καθεστώς αυστηρής ρυθμιστικής εποπτείας.

Στον οδηγό συμμόρφωσης και δεοντολογίας που αφορά την ψηφιακή δραστηριότητα των γιατρών υπογραμμίζονται χαρακτηριστικά τα εξής:

«Η ψηφιακή παρουσία των δερματολόγων στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διέπεται από αυστηρούς κανόνες, με κεντρικό πυλώνα τα Άρθρα 17 και 18 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Νόμος 3418/2005) και τις κατευθυντήριες οδηγίες των εγχώριων Ιατρικών Συλλόγων. Η βασική αρχή της ελληνικής νομοθεσίας διαχωρίζει σαφώς την εμπορική διαφήμιση, η οποία απαγορεύεται ρητά, από την αντικειμενική ιατρική ενημέρωση, η οποία επιτρέπεται και ενθαρρύνεται. Το ιατρικό λειτούργημα δεν αποτελεί εμπορικό προϊόν, επομένως οποιαδήποτε ενέργεια αποσκοπεί στον εντυπωσιασμό ή στην προσέλκυση πελατείας θεωρείται πειθαρχικό και διοικητικό παράπτωμα, επιφέροντας σημαντικές κυρώσεις και χρηματικά πρόστιμα».

Οι βάσεις δεδομένων των Ιατρικών Συλλόγων, σε συνδυασμό με το Medwatch, επιτρέπουν τον άμεσο έλεγχο για το αν ο διαφημιζόμενος διαθέτει νόμιμη άδεια άσκησης επαγγέλματος, επίσημα αναγνωρισμένη ειδικότητα και εγκεκριμένη άδεια λειτουργίας ιατρείου.

Οι εκτεταμένοι έλεγχοι της ΕΑΔ μέσω του Medwatch

Ύστερα από τις τελευταίες αποκαλύψεις, η κινητοποίηση των θεσμών οδήγησε στη συγκρότηση στοχευμένων κλιμακίων, τα οποία επιστρατεύουν σύγχρονες τεχνολογικές δυνατότητες, ώστε οι παράνομες πρακτικές να αναγνωρίζονται σε πραγματικό χρόνο:

Το Medwatch λειτουργεί με ειδικό αλγόριθμο σάρωσης του διαδικτύου και των social media, ο οποίος αναγνωρίζει αυτοματοποιημένα δημοσιεύσεις που περιέχουν απαγορευμένους όρους, εμπορικές προσφορές, χορηγούμενη προβολή ιατρικών πράξεων ή ισχυρισμούς παραπλανητικού χαρακτήρα.

Όσες υποθέσεις εντοπίζονται οδηγούνται με ταχείες διαδικασίες στα αρμόδια πειθαρχικά συμβούλια. Ταυτόχρονα, διαβιβάζονται στην ΕΑΔ για την επιβολή διοικητικών προστίμων και, όταν προκύπτει ότι υπήρξε έκθεση σε κίνδυνο, αποστέλλονται και στις εισαγγελικές αρχές.

Ταυτότητα γιατρού και ιατρείου με αυστηρούς όρους προβολής

Στο νέο, αυστηρότερο καθεστώς, οι δερματολόγοι-αφροδισιολόγοι καλούνται να ευθυγραμμίσουν άμεσα την ψηφιακή τους εικόνα, διασφαλίζοντας ότι το περιεχόμενο που δημοσιεύουν έχει αποκλειστικά ενημερωτικό προσανατολισμό.

Εφόσον η ψηφιακή παρουσία τους δεν ανταποκρίνεται στο νέο πλαίσιο, πρέπει να την τροποποιήσουν εκ νέου ως προς τα ακόλουθα σημεία:

Στοιχεία επαγγελματικής ταυτότητας: Πρέπει να εμφανίζονται υποχρεωτικά και με ευκρινή τρόπο το ονοματεπώνυμο, ο επίσημος τίτλος της ειδικότητας, οι αναγνωρισμένοι ακαδημαϊκοί τίτλοι και, πάνω απ’ όλα, ο αριθμός άδειας λειτουργίας του ιατρείου που έχει χορηγήσει ο αρμόδιος Ιατρικός Σύλλογος.

Στοιχεία επικοινωνίας και πρόσβασης: Στην ψηφιακή παρουσία πρέπει να δημοσιοποιούνται η φυσική διεύθυνση, οι τηλεφωνικοί αριθμοί επικοινωνίας και το ωράριο λειτουργίας, καθώς και χάρτες ή φόρμες μέσω των οποίων προγραμματίζονται επισκέψεις.

Αντικειμενικό βιογραφικό σημείωμα: Οι σπουδές, η κλινική ή νοσοκομειακή προϋπηρεσία και η επιστημονική δραστηριότητα πρέπει να αποτυπώνονται με ακρίβεια και λιτότητα, χωρίς υπερβολικές διατυπώσεις ή στοιχεία αυτοπροβολής.

Παρουσίαση υπηρεσιών και τεχνολογίας: Τόσο οι ιατρικές πράξεις —θεραπευτικές ή αισθητικές, όπως η χαρτογράφηση σπίλων και η αντιμετώπιση της ακμής— όσο και ο ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός πρέπει να περιγράφονται μόνο με επιστημονική ορολογία και ουδέτερο ύφος.

Επιστημονική ενημέρωση του κοινού: Πρέπει να παρέχεται εκπαιδευτικό περιεχόμενο, όπως άρθρα, γραφήματα και βίντεο, σχετικά με δερματικές νόσους, συμπτώματα και τρόπους πρόληψης, με σκοπό την ενίσχυση της δημόσιας υγείας.

Digital Marketing και γιατροί-influencers στους νέους ελέγχους

Όσες πρακτικές παραπέμπουν σε εμπορική δραστηριότητα, και πλέον μπορούν να ανιχνεύονται αμέσως μέσω του Medwatch, συνιστούν άμεση παραβίαση των προβλέψεων του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας.

Πρόκειται για τις εξής:

• Τιμές, εκπτώσεις και εμπορικά κίνητρα: Δεν επιτρέπεται να δημοσιοποιούνται τιμοκατάλογοι, οικονομικά πακέτα, προσφορές, εκπτωτικά κουπόνια ή να οργανώνονται διαγωνισμοί (giveaways).
• Εικόνες «πριν και μετά»: Η ανάρτησή τους στα social media για λόγους εντυπωσιασμού απαγορεύεται απολύτως. Στην ιστοσελίδα του ιατρού μπορούν να εμφανίζονται μόνο σε αυστηρά επιστημονικό πλαίσιο, για την εξήγηση της μεθόδου, με έγγραφη συγκατάθεση του ασθενούς, συμμόρφωση με τον GDPR και χωρίς διαβεβαιώσεις για εγγυημένο αποτέλεσμα.
• Παραπλανητικές διατυπώσεις και υπερθετικοί χαρακτηρισμοί: Δεν επιτρέπονται φράσεις όπως «ο κορυφαίος», «η μοναδική ανώδυνη μέθοδος», «100% επιτυχία», καθώς και αναφορές σε «θαυματουργές θεραπείες» —ζητήματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης επικαιρότητας.
• Δημοσίευση αξιολογήσεων ασθενών: Η αναπαραγωγή επαινετικών σχολίων ή μαρτυριών με στόχο την αυτοπροβολή δεν επιτρέπεται, ακόμη και όταν οι ίδιοι οι ασθενείς τα έχουν αναρτήσει προαιρετικά σε εξωτερικές υπηρεσίες, όπως το Google Reviews.
• Χορηγούμενη προβολή ιατρικών υπηρεσιών (paid ads): Απαγορεύεται η πληρωμένη προώθηση ιατρικών πράξεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν αποσκοπεί στην προσέλκυση ασθενών. Οι διαφημίσεις στις μηχανές αναζήτησης επιτρέπονται αποκλειστικά για τον γεωγραφικό εντοπισμό και πρέπει να έχουν αυστηρά ενημερωτικό περιεχόμενο.
• Προώθηση προϊόντων μέσω επιρροής (influencing): Ο ιατρός δεν μπορεί να δρα ως εμπορικός μεσάζων για καλλυντικά, υγειονομικό εξοπλισμό ή σκευάσματα, όταν από αυτή τη δραστηριότητα προκύπτει οικονομικό όφελος.

Πηγή: iatropedia.gr