Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει διακριτικά τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ως πιθανό συνομιλητή – ακόμη και ως ενδεχόμενο μελλοντικό ηγέτη – στο πλαίσιο αναζήτησης διπλωματικής λύσης για τη σύγκρουση με το Ιράν, σύμφωνα με το Politico. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εντοπίσει πρόσωπο που θα μπορούσε να διαπραγματευτεί συμφωνία, ενώ ο Τραμπ φαίνεται να μετατοπίζει το βάρος από τη στρατιωτική πίεση σε μια πιθανή πολιτική διευθέτηση.
Ο 64χρονος Γκαλιμπάφ, ο οποίος έχει επανειλημμένα απειλήσει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους με αντίποινα, θεωρείται από ορισμένους κύκλους στον Λευκό Οίκο ως πιθανός αξιόπιστος συνομιλητής, που θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στην επόμενη φάση της κρίσης. Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να στηρίξει αποκλειστικά ένα πρόσωπο, αλλά επιδιώκει να αξιολογήσει περισσότερους πιθανούς υποψηφίους, προκειμένου να διαπιστώσει ποιος είναι πρόθυμος να συνάψει συμφωνία.
«Είναι μια ισχυρή επιλογή», ανέφερε ένας αξιωματούχος της κυβέρνησης, διευκρινίζοντας ότι δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις. «Είναι από τους επικρατέστερους… αλλά πρέπει να τους δοκιμάσουμε και δεν μπορούμε να βιαστούμε».
Αναζήτηση διεξόδου και γεωπολιτικές πιέσεις
Η αναζήτηση συνομιλητή εντός του ιρανικού συστήματος υποδηλώνει προσπάθεια εξεύρεσης διεξόδου από μια κρίση που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και ενίσχυση των ανησυχιών για τον πληθωρισμό. Παράλληλα, τίθεται το ερώτημα για το ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία του Ιράν μετά τα πλήγματα που έχουν δεχθεί βασικά στελέχη της ιρανικής ηγεσίας από επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, υπογράμμισε ότι πρόκειται για ευαίσθητες διπλωματικές διεργασίες, σημειώνοντας ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαπραγματεύονται μέσω των μέσων ενημέρωσης».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι βρίσκεται σε εξέλιξη προσέγγιση με «πολύ ισχυρές» προσωπικότητες στο Ιράν, ανακοινώνοντας πενθήμερη παύση σε «κάθε στρατιωτικό πλήγμα κατά ιρανικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και ενεργειακών υποδομών», όσο συνεχίζονται οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.
Ο ρόλος του πετρελαίου και το «μοντέλο Βενεζουέλας»
Σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης, το πετρέλαιο αποτελεί βασικό παράγοντα των αμερικανικών υπολογισμών. Ο Τραμπ δεν επιθυμεί πλήγμα στο νησί Χαργκ, το σημαντικότερο πετρελαϊκό κέντρο του Ιράν, εκτιμώντας ότι μια μελλοντική ηγεσία θα μπορούσε να συνάψει συμφωνία παρόμοια με εκείνη που επιτεύχθηκε στη Βενεζουέλα. Όπως ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος, στόχος είναι η διαμόρφωση πλαισίου συνεργασίας ανάλογου με την περίπτωση της Ντέλσι Ροντρίγκες, αντιπροέδρου της Βενεζουέλας, μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.
«Το ζήτημα είναι να υπάρξει ένα πρόσωπο αντίστοιχο της Ντέλσι Ροντρίγκες στη Βενεζουέλα, στο οποίο θα πούμε: θα σε διατηρήσουμε στην εξουσία, δεν θα σε απομακρύνουμε, θα συνεργαστείς μαζί μας και θα μας δώσεις μια καλή συμφωνία για το πετρέλαιο», σημείωσε.
Επιφυλάξεις και σκεπτικισμός από συμμάχους
Ωστόσο, σύμμαχοι του Λευκού Οίκου εκφράζουν επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα των ΗΠΑ να επηρεάσουν άμεσα την επιλογή της επόμενης ηγεσίας του Ιράν, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα. Πρόσωπο κοντά στην ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου ανέφερε ότι η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι μπορεί να αντέχει πιέσεις και να συνεχίζει να δημιουργεί προβλήματα στις ΗΠΑ.
«Φαίνεται σαν πολιτική τοποθέτηση, σαν να προσπαθεί να δημιουργήσει μια πραγματικότητα μέσω δηλώσεων», σημείωσε.
Αξιωματούχος χώρας του Κόλπου εκτίμησε ότι ο Τραμπ ενδέχεται να παρουσιάζει πιο προχωρημένες από ό,τι είναι τις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να κερδίσει χρόνο και να σταθεροποιήσει τις αγορές.
«Προσπαθεί να κερδίσει χρόνο και να σταθεροποιήσει τις αγορές. Το δύσκολο είναι να διαπιστωθεί αν επιδιώκει πραγματικά διέξοδο ή αν θέτει απαιτήσεις που το Ιράν θα απορρίψει», ανέφερε.
Οι αναλυτές και τα εσωτερικά όρια του Ιράν
Ο αναλυτής του International Crisis Group, Αλί Βαέζ, σημείωσε ότι ο Γκαλιμπάφ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα στελέχους του ιρανικού συστήματος εξουσίας, εκτιμώντας ότι δύσκολα θα προχωρούσε σε σημαντικές παραχωρήσεις προς την Ουάσιγκτον.
«Είναι φιλόδοξος και πραγματιστής, αλλά παραμένει βαθιά προσηλωμένος στη διατήρηση της ισλαμικής τάξης στο Ιράν», ανέφερε.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ δεν φαίνεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ανάδειξης του εξόριστου πολιτικού Ρεζά Παχλαβί, καθώς εκτιμάται ότι δεν διαθέτει επαρκή νομιμοποίηση εντός του Ιράν.
«Το τελευταίο που θα ήθελες είναι να τοποθετήσεις κάποιον που μεγάλωσε εκτός χώρας. Αυτό θα οδηγούσε σε χάος», ανέφερε αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι ο Παχλαβί «δεν βρίσκεται στο τραπέζι».
Σενάρια διαδοχής και «δοκιμή» υποψηφίων
Αντίθετα, η προσοχή της Ουάσιγκτον στρέφεται σε πρόσωπα που ήδη κατέχουν θέσεις εξουσίας στο ιρανικό σύστημα, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών συνομιλητών. Ο Γκαλιμπάφ διέψευσε ότι υπάρχουν διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, ωστόσο αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι δηλώσεις αυτές εντάσσονται σε εσωτερικούς πολιτικούς χειρισμούς.
«Βρισκόμαστε στη φάση δοκιμής για να διαπιστώσουμε ποιος μπορεί να αναδειχθεί και ποιος επιδιώκει να αναδειχθεί», ανέφερε αξιωματούχος της κυβέρνησης. «Και καθώς εμφανίζονται υποψήφιοι, θα τους αξιολογούμε γρήγορα και, αν είναι ριζοσπαστικοί, θα τους απομακρύνουμε».
Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου σημείωσε ότι ο Τραμπ επιδιώκει την προώθηση συμφωνίας ειρήνης εντός της εβδομάδας, με στόχο την πρόοδο στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ και την επίτευξη κατάπαυσης πυρός.
«Ο πρόεδρος, όπως κάθε άνθρωπος, θα προτιμούσε την ειρήνη από τον πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
