Ο Γκάντι Άιζενκοτ έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Ισραήλ – Οι διαπραγματεύσεις, τα σενάρια και οι προκλήσεις

Η πολιτική εικόνα στο Ισραήλ μετά τις πρόσφατες εκλογές εξακολουθεί να μοιάζει με άλυτο γρίφο. Παρότι ο Γκάντι Άιζενκοτ έλαβε και επίσημα σήμερα την εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης, οι συνομιλίες αναμένεται να είναι δύσκολες.

Τα κόμματα που στηρίζουν τον Άιζενκοτ συμφωνούν στην ανάγκη να τελειώσει η εικοσαετής διακυβέρνηση του Νετανιάχου. Ωστόσο, καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πολιτικών θέσεων και δεν έχουν κοινή γραμμή για τη σύνθεση του επόμενου συνασπισμού.

Ο επικεφαλής του ισραηλινού αντιπολιτευόμενου μπλοκ δήλωσε ανοιχτός στο ενδεχόμενο ενός συνασπισμού που θα περιλάμβανε το κόμμα του Μπενιαμίν Νετανιάχου, το οποίο έχει κατηγορήσει ότι οδήγησε τη χώρα σε ιστορική κρίση.

Μόλις 12 ημέρες μετά τις βουλευτικές κάλπες, ο 66χρονος πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου στρατού συγκέντρωσε τη στήριξη 67 μελών του κοινοβουλίου. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, αντίθετα, εξασφάλισε 46.

Στην προεδρική κατοικία της Ιερουσαλήμ, κατά την τελετή απονομής της εντολής, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ του ζήτησε να συγκροτήσει κυβέρνηση που θα ενώνει τους πολίτες παρά τις πολιτικές τους διαφορές.

«Το Κράτος του Ισραήλ χρειάζεται μια σταθερή κυβέρνηση (…) Άιζενκοτ, περιμένω από εσένα να κάνεις ό,τι περνάει από το χέρι σου για να σχηματίσεις μια κυβέρνηση που θα υπηρετεί τόσο εκείνους που σε ψήφισαν όσο και εκείνους που δεν σε ψήφισαν», δήλωσε ο Χέρτζογκ.

Ο Άιζενκοτ δήλωσε έτοιμος να δεχθεί στον συνασπισμό του μέλη τόσο του Λικούντ, του κόμματος του Νετανιάχου, όσο και του Θρησκευτικού Σιωνισμού, του ακροδεξιού κόμματος του απερχόμενου υπουργού Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς. Η απομάκρυνση του Νετανιάχου, πάντως, αποτέλεσε κεντρικό στόχο της προεκλογικής εκστρατείας του.

«Αν μέλη» των δύο κομμάτων «πιστεύουν ειλικρινά ότι έχει έρθει η ώρα για ενότητα (…) δεν βλέπω κανένα λόγο για τον οποίο να μην στηρίξουν μια κυβέρνηση με επικεφαλής εμένα και βασισμένη στις αρχές που έχω παρουσιάσει», είπε.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι «Διανύουμε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους που έχει βιώσει ποτέ η ισραηλινή δημοκρατία» και πως «πλησιάζουμε σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή για το Κράτος του Ισραήλ». Παράλληλα, ζήτησε πολιτικές κινήσεις «δημιουργικά και αντισυμβατικά».

Στον Γκάντι Άιζενκοτ απομένουν 28 ημέρες για να σχηματίσει ένα συνασπισμό, με δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας για ακόμη 14 ημέρες.

Κυβέρνηση μειοψηφίας στο Ισραήλ;

Η βασική διαφωνία αφορά τη συμμετοχή των δύο κύριων αραβικών κομμάτων, τα οποία κατέλαβαν 19 από τις 120 έδρες στην Κνεσέτ. Η στήριξή τους θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη για τον Άιζενκοτ, όμως ορισμένοι σύμμαχοί του δεν δέχονται να εξαρτάται από τις ψήφους των αραβικών κομμάτων.

Η ισραηλινή κοινωνία έχει τραυματιστεί και ριζοσπαστικοποιηθεί μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Σε αυτό το κλίμα, μια συνεργασία με κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ —περίπου το 20% του πληθυσμού— θα μπορούσε να απομακρύνει μέρος των Εβραίων ψηφοφόρων.

Μπροστά σε αυτές τις διχογνωμίες, ο Άιζενκοτ μπορεί να δοκιμάσει τη λύση μιας κυβέρνησης μειοψηφίας, χωρίς να συγκεντρώνει τη στήριξη των 61 βουλευτών της Κνεσέτ που απαιτούνται για την πλειοψηφία.

Ο Άιζενκοτ άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζει αυτό το ενδεχόμενο, ζητώντας τη συγκρότηση μιας «εθνικής κυβέρνησης έκτακτης ανάγκης».

Σε αυτό το σενάριο, την κυβέρνησή του θα υπερψήφιζαν μόνο τα 48 μέλη του μπλοκ του, έναντι 46 που τάσσονται με τον Νετανιάχου. Από τους άλλους 26 βουλευτές, οι οποίοι προέρχονται από αραβικά κόμματα και ένα υπερορθόδοξο κόμμα, ορισμένοι ενδέχεται να επιλέξουν την αποχή.

Ο Ασάφ Σαπίρα, από το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι μια κυβέρνηση με μόλις 48 κοινοβουλευτικές ψήφους θα ήταν εξαιρετικά εύθραυστη.

Ο Σαπίρα υπογράμμισε: «Για να ψηφιστούν νόμοι, χρειάζεται σημαντική υποστήριξη από άλλα κόμματα». Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα αναγκαζόταν να διαπραγματεύεται ξεχωριστά για κάθε νομοσχέδιο.

Κατά τον Σαπίρα, πάντως, οι διαπραγματεύσεις αυτές ενδέχεται να δώσουν στα αραβικά και τα υπερορθόδοξα κόμματα τη δυνατότητα να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή και να «ενισχύσουν» τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.

Οι προκλήσεις για τον Άιζενκοτ

Καθώς αναμένεται η έκβαση της προσπάθειας του Άιζενκοτ, ο πρόεδρος Χέρτζογκ επισήμανε τις διπλωματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, ιδίως μετά την ήττα του στρατοπέδου του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

«Πρέπει να προχωρήσουμε με τις διπλωματικές διαδικασίες στην περιοχή μετά τον πόλεμο, να εφαρμόσουμε το σχέδιο 20 σημείων του προέδρου των ΗΠΑ για τη Γάζα», είπε, «και να αντιμετωπίσουμε μια νέα πολιτική πραγματικότητα» στις ΗΠΑ, τον κύριο σύμμαχο του Ισραήλ.

Στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, οι Δημοκρατικοί αναδείχθηκαν οι μεγάλοι νικητές και ζητούν να περιοριστεί η στήριξη προς το Ισραήλ, με φόντο τον καταστροφικό πόλεμο στη Γάζα και την αντιδημοτικότητα της σύγκρουσης με το Ιράν. Ο πόλεμος αυτός άρχισε στα τέλη Φεβρουαρίου από τον Νετανιάχου και τον Τραμπ.

Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, προσπαθεί να αξιοποιήσει τις διαιρέσεις των αντιπάλων του και εξακολουθεί να στρέφεται εναντίον των αραβικών κομμάτων. Χθες επανέλαβε ότι η συμμετοχή τους σε κυβερνητικό συνασπισμό θα «διαλύσει το Κράτος του Ισραήλ εκ των έσω».