Τίρανα: Μολότοφ, καμένα κτίρια και δεκάδες τραυματίες – Ράμα: «Οι κυβερνήσεις αλλάζουν με εκλογές, όχι με επαναστάσεις»

Στην Αλβανία, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις σοβαρότερες πολιτικές κρίσεις της 13χρονης διακυβέρνησής του, καθώς οι αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις στα Τίρανα έχουν μετατραπεί σε βίαιες συγκρούσεις, με 89 τραυματίες, μεταξύ αυτών 61 αστυνομικούς. Η πρωτεύουσα ζει για τρίτο συνεχόμενο 24ωρο οδομαχίες, με μολότοφ, δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού, ενώ τράπεζες και κυβερνητικά κτίρια έχουν υποστεί σοβαρές φθορές. Ο Ράμα απορρίπτει κατηγορηματικά τις εκκλήσεις να παραιτηθεί, επιμένοντας πως «οι κυβερνήσεις αλλάζουν με δημοκρατικές εκλογές» και όχι με επαναστάσεις. Στη βάση της κοινωνικής έκρηξης βρίσκεται τουριστικό σχέδιο 4 δισ. ευρώ, το οποίο προωθεί ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, μαζί με την αυξανόμενη οργή των νέων για τη διαφθορά και την κατάσταση στην εκπαίδευση.

Όπως αναφέρει ρεπορτάζ της Έλενα Σμιθ στον Guardian, οι διαδηλώσεις άρχισαν τον Ιούνιο, με αφορμή την αμφιλεγόμενη τουριστική επένδυση στις ακτές της Αλβανίας, όμως πλέον έχουν διευρυνθεί σε εξέγερση κατά της κυβέρνησης. Αυτή την εβδομάδα, στο προσκήνιο των κινητοποιήσεων βρίσκονται οι φοιτητές.

Για τον Ράμα, η κλιμάκωση συνιστά τη σοβαρότερη πολιτική πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα. Στις εκλογές του 2025 εξασφάλισε ιστορική τέταρτη θητεία, έχοντας αναδείξει σε βασικό άξονα της πολιτικής του την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Ράμα: «Πέρυσι είχαμε εκλογές, όχι επανάσταση»

Την Πέμπτη (15/10), ο Αλβανός πρωθυπουργός διαμήνυσε ότι δεν σκοπεύει να αποχωρήσει από την εξουσία, παρά την εντεινόμενη πίεση που δέχεται.

«Οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσω δημοκρατικών εκλογών. Πέρυσι είχαμε εκλογές, όχι επανάσταση», είπε, απαντώντας στις απαιτήσεις των φοιτητών να παραιτηθεί.

Λίγες ώρες πριν από νέες συγκρούσεις έξω από το υπουργείο Παιδείας, ο Ράμα έκανε τις δηλώσεις του στο Reuters. Νεαροί διαδηλωτές πέταξαν πέτρες στις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες ανταπέδωσαν με δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού.

Ο Ράμα υποστήριξε: «Η ευθύνη μου είναι να ακούω, να αντιμετωπίζω τις δικαιολογημένες ανησυχίες και να συνεχίσω να οδηγώ την Αλβανία μπροστά».

Όπως είπε, αν παραιτούνταν, θα διέπραττε «προδοσία» εις βάρος των πολιτών που του έδωσαν ισχυρή εντολή, ώστε να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τόνισε ακόμη: «Δεν θα επιτρέψω στη βία να εκτροχιάσει το ευρωπαϊκό μέλλον της Αλβανίας».

Στόχος που έχει θέσει ο Αλβανός πρωθυπουργός είναι να ενταχθεί η χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030.

Τίρανα: Καμένες εγκαταστάσεις, σπασμένες βιτρίνες και 89 τραυματίες

Το πρωινό της Πέμπτης, η εικόνα στα Τίρανα μαρτυρούσε τη σφοδρότητα των επεισοδίων που είχαν σημειωθεί στη διάρκεια της νύχτας.

Οι κάτοικοι είδαν σπασμένες βιτρίνες και κατεστραμμένους φωτεινούς σηματοδότες, καθώς και φθορές σε δημόσια κτίρια. Κυβερνητικές εγκαταστάσεις και τράπεζες είχαν δεχθεί εμπρησμούς ή λεηλασίες.

Οι διαθέσιμες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 89 τραυματίες στα επεισόδια, από τους οποίους οι 61 ήταν αστυνομικοί.

Η ένταση έφτασε στο αποκορύφωμά της την Τετάρτη (14/10), όταν ένας διαδηλωτής με καλυμμένο το πρόσωπο πέταξε μολότοφ στο κτίριο του Κολεγίου της Ευρώπης στην πρωτεύουσα της Αλβανίας.

Την επομένη, ο Ράμα πήγε στις εγκαταστάσεις του εκπαιδευτικού ιδρύματος, που είχαν υποστεί ζημιές από την πυρκαγιά.

«Οι φοιτητές είναι το μέλλον. Είναι εκείνοι που κοιτούν μπροστά, που θέλουν να προχωρήσουν περισσότερο και γρηγορότερα», δήλωσε.

Στη συνέχεια, πάντως, καταδίκασε τις ζημιές και τις καταστροφές.

«Σήμερα, αυτά είναι τα ερείπια που άφησαν χέρια τα οποία δεν είναι και δεν μπορούν ποτέ να είναι χέρια φοιτητών. Είναι τα χέρια εκείνων που προσπαθούν να τραβήξουν την Αλβανία προς τα κάτω κάθε φορά που εκείνη προσπαθεί να σηκωθεί», ανέφερε.

Ο πρωθυπουργός δήλωσε πρόθυμος να συζητήσει με τους νέους για την αύξηση του κόστους της εκπαίδευσης, ξεκαθάρισε όμως ότι δεν θα ανεχθεί βανδαλισμούς.

Η «επανάσταση των φλαμίνγκο» και η αφετηρία της έντασης

Η αναταραχή που εξελίσσεται σήμερα ξεκίνησε από μια περιβαλλοντική διαμάχη, η οποία διαρκεί σχεδόν πέντε μήνες.

Από τον Ιούνιο, διαδηλωτές συγκεντρώνονται καθημερινά έξω από το γραφείο του Ράμα, διαμαρτυρόμενοι για ένα μεγάλο τουριστικό σχέδιο ανάπτυξης που προωθεί ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Το σχέδιο αφορά την κατασκευή πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε τμήματα της αλβανικής ακτογραμμής που παραμένουν παρθένα και θεωρούνται περιοχές ξεχωριστής φυσικής ομορφιάς και περιβαλλοντικής σημασίας.

Στα σχέδια περιλαμβάνεται επίσης το ακατοίκητο νησί Σαζάν, στην Αδριατική.

Οι διαδηλώσεις πήραν το όνομα «επανάσταση των φλαμίνγκο», καθώς εκφράζονται φόβοι πως η τουριστική ανάπτυξη θα βλάψει την άγρια ζωή, τους πληθυσμούς των συγκεκριμένων πτηνών και τα ευάλωτα οικοσυστήματα της περιοχής.

Στην αρχή οι κινητοποιήσεις ήταν κυρίως ειρηνικές, με τη συμμετοχή πολιτών να ποικίλλει και να είναι άλλοτε μικρότερη και άλλοτε μεγαλύτερη.

Παρότι οι διαδηλωτές συνέχισαν να βρίσκονται στους δρόμους, η κυβέρνηση παρέμεινε αμετακίνητη.

Ο Ράμα έχει στηρίξει το επενδυτικό σχέδιο, λέγοντας ότι αποτελεί «δώρο» για την Αλβανία. Κατά την εκτίμησή του, θα ενισχύσει την οικονομία, θα προσφέρει νέες θέσεις εργασίας και θα κάνει τη χώρα προορισμό πολυτελούς τουρισμού.

Government buildings torched in violent Albanian protests.

Protesters and riot police clashed in Tirana as thousands of demonstrators rallied for better university conditions and demanded Prime Minister Edi Rama’s resignation

https://t.co/wgmy70NTzI https://t.co/Ep6uO5bQF8

— AFP News Agency (@AFP) October 15, 2026

Η επένδυση των 4 δισ. ευρώ και το μεγάλο στοίχημα του Κούσνερ

Εφόσον προχωρήσει στην προβλεπόμενη κλίμακα, το σχέδιο που στηρίζει ο Τζάρεντ Κούσνερ ενδέχεται να ανέλθει σε 4 δισεκατομμύρια ευρώ, ξεπερνώντας κάθε προηγούμενη επένδυση στην Αλβανία.

Την περασμένη εβδομάδα, ο γαμπρός του Τραμπ μίλησε δημόσια τόσο για τους κινδύνους όσο και για τις προσδοκίες που συνοδεύουν την επένδυση.

Ο ίδιος αναγνώρισε ότι εκείνος και η επενδυτική εταιρεία του, Affinity Partners, «ποντάρουν σε μια χώρα που δεν έχει γνωρίσει ποτέ έργο τέτοιας κλίμακας».

«Δεν υπάρχουν εγγυήσεις», είπε.

«Αναλαμβάνουμε αυτό το ρίσκο επειδή πιστεύουμε στην Αλβανία και στους Αλβανούς. Εάν το έργο πετύχει, θα αντιπροσωπεύει επένδυση περίπου 4 δισεκατομμυρίων ευρώ και θα δημιουργήσει σημαντικές θέσεις εργασίας, οικονομική δραστηριότητα και διεθνή προβολή για την Αλβανία», πρόσθεσε.

Από την πλευρά τους, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο τα οφέλη θα φτάσουν σε ολόκληρη την κοινωνία.

Ο επικεφαλής της οργάνωσης Protection and Preservation of Natural Environment in Albania, Αλεξάντερ Τράιτσε, ανέφερε ότι πολλοί πολίτες εξακολουθούν να πιστεύουν πως από την επένδυση θα κερδίσουν κυρίως οι οικονομικές και πολιτικές ελίτ.

«Η οργή για το σχέδιο του Κούσνερ προετοίμασε το έδαφος για τη βία που βλέπουμε σήμερα, επειδή μέρα με τη μέρα οι διαδηλωτές βρίσκονταν αντιμέτωποι με την αλαζονεία μιας κυβέρνησης που αρνούνταν να τους ακούσει ή να υποχωρήσει έστω και λίγο», δήλωσε.

«Οι νέοι δεν πιστεύουν ότι η Αλβανία πρέπει να είναι προς πώληση»

Η είσοδος των φοιτητών στις κινητοποιήσεις άλλαξε τα δεδομένα: δίπλα στις περιβαλλοντικές ανησυχίες τέθηκαν πλέον αιτήματα για καλύτερη εκπαίδευση, αναβαθμισμένους χώρους στα πανεπιστήμια και περισσότερες προοπτικές για τους νέους.

Ο Αφρίμ Κράσνικι, που διευθύνει το Αλβανικό Ινστιτούτο Πολιτικών Μελετών στα Τίρανα, θεωρεί ότι η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι.

«Οι νέοι Αλβανοί έχουν κουραστεί από όλη αυτή τη διαφθορά, έχουν κουραστεί από όλη αυτή την αλαζονεία. Θέλουν να ζήσουν σε μια καλύτερη χώρα και δεν φοβούνται να χρησιμοποιήσουν βία», δήλωσε.

Όπως είπε, η κυβέρνηση είχε στη διάθεσή της διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών για να έρθει σε διάλογο με όσους διαδήλωναν κάθε μέρα.

«Αντί γι’ αυτό, επέλεξε να τους υποτιμήσει και να τους απορρίψει. Και τώρα οι φοιτητές συμμετέχουν, ενώ φαίνεται πως έχουν αποκτήσει το πάνω χέρι», εκτίμησε.

Ο πολιτικός αναλυτής ανέφερε πως για πρώτη φορά άκουσε νέους να λένε ότι θα δέχονταν ακόμη και να τραυματιστούν ή να καταλήξουν στη φυλακή, αν έκριναν πως αυτό ήταν το κόστος για την υπεράσπιση της δημοκρατίας.

Τόνισε επίσης πως οι στόχοι της νέας γενιάς διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό από αυτούς των πρώτων διαδηλωτών της «επανάστασης των φλαμίνγκο».

«Τα αιτήματά τους είναι πολύ διαφορετικά. Θέλουν καλύτερη εκπαίδευση, καλύτερα πανεπιστημιακά κτίρια, μια κοινωνία που να τους προσφέρει ελπίδα. Επίσης, δεν πιστεύουν ότι η Αλβανία πρέπει να είναι προς πώληση», ανέφερε.

Η πίεση στον Ράμα και το αβέβαιο πολιτικό τοπίο

Οι συγκρούσεις αναζωπυρώνονται ενώ η κοινωνική υπομονή απέναντι στη σοσιαλιστική κυβέρνηση φαίνεται να δοκιμάζεται, μετά από 13 χρόνια στην εξουσία.

Περίπου τρεις δεκαετίες πριν, ο Ράμα είχε αναδειχθεί πολιτικά μέσω ενός κινήματος διαμαρτυρίας. Τότε είχε ασκήσει κριτική στην πρώτη μετακομμουνιστική κυβέρνηση της Αλβανίας και είχε αντιμετωπίσει την κρατική βία.

Τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα κίνημα που στρέφεται κατά της δικής του διακυβέρνησης, την ώρα που φοιτητικές κινητοποιήσεις εξαπλώνονται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως συμβαίνει χαρακτηριστικά στη Γαλλία.

Ο Αφρίμ Κράσνικι σημειώνει ότι οι εξελίξεις έχουν γίνει εξαιρετικά απρόβλεπτες.

«Πιστεύω ότι αυτή την εβδομάδα φτάσαμε σε ένα σημείο καμπής», δήλωσε.

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει πρόβλεψη. Κανείς δεν μπορεί να πει τι θα ακολουθήσει».

Η κυβέρνηση επιμένει να ολοκληρώσει την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, ενώ οι διαδηλωτές διεκδικούν ουσιαστικές αλλαγές στην εκπαίδευση, την οικονομία και τη διακυβέρνηση. Έτσι, η σύγκρουση έχει πλέον υπερβεί κατά πολύ τη διαφωνία γύρω από μια τουριστική επένδυση.

Η «επανάσταση των φλαμίνγκο» ξεκίνησε ως κίνημα για τη διατήρηση μιας ανέγγιχτης ακτής, όμως πλέον έχει μετατραπεί σε ευρύτερη κοινωνική και πολιτική αντιπαράθεση, ενώ το τι θα ακολουθήσει παραμένει αβέβαιο.