ΕΕ: Διπλά μηνύματα από τις Βρυξέλλες για τους νέους δασμούς Τραμπ – Η «καταναγκαστική εργασία» ως πρόσχημα των ΗΠΑ

Σε μια κίνηση που αναστατώνει εκ νέου το παγκόσμιο εμπόριο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, επέβαλε αργά το βράδυ της Πέμπτης νέους δασμούς σε τουλάχιστον 80 διεθνείς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επικαλούμενος ισχυρισμούς περί καταναγκαστικής εργασίας.

Οι νέοι δασμοί, που κυμαίνονται από 10% έως 12,5%, αντικαθιστούν τους οριζόντιους παγκόσμιους δασμούς 10% που είχε εισαγάγει ο Τραμπ νωρίτερα φέτος και οι οποίοι έληξαν στις 12:01 π.μ. της Παρασκευής.

Τα νέα μέτρα

Από την Παρασκευή, 17 εμπορικοί εταίροι -μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ινδονησία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Μεξικό– θα αντιμετωπίσουν δασμό 10%, μαζί με ακόμα 10 χώρες που συμφώνησαν να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της καταναγκαστικής εργασίας μέσω υπογεγραμμένων εμπορικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ.

Άλλες 43 χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Ιαπωνίας, της Κίνας, της Νότιας Κορέας και της Αυστραλίας, θα βρεθούν αντιμέτωπες με δασμολογικό συντελεστή 12,5%.

Οι συντελεστές αυτοί ευθυγραμμίζονται με τα προκαταρκτικά ευρήματα της σχετικής έρευνας από το Γραφείο του Εμπορικού Εκπροσώπου των ΗΠΑ (USTR) που δημοσιεύτηκαν στις αρχές Ιουνίου.

Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής διοίκησης, ο οποίος μίλησε στο Politico υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, δήλωσε: «Η σημερινή ενέργεια είναι η πιο ευρεία διεθνής δράση για τα εργασιακά δικαιώματα που έχουν αναλάβει ποτέ οι Ηνωμένες Πολιτείες — που έχει αναλάβει ποτέ οποιαδήποτε χώρα».

«Ενθαρρύνει την ισχυρότερη επιβολή των εργασιακών δικαιωμάτων στο εξωτερικό, θα αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη στην παγκόσμια αγορά για τους Αμερικανούς εργαζομένους και δίνει κίνητρα στους εμπορικούς μας εταίρους να ενταχθούν μαζί με τις ΗΠΑ στην εξάλειψη της καταναγκαστικής εργασίας από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού», πρόσθεσε.

Ορισμένες χώρες κατάφεραν να μειώσουν τον δασμολογικό συντελεστή στα προϊόντα τους εφαρμόζοντας απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας μετά την πρώτη ανακοίνωση των προτεινόμενων δασμών τον Ιούνιο, συμπεριλαμβανομένων της Ινδίας, του Τρινιντάντ και Τομπάγκο, της Ονδούρας και της Σρι Λάνκα.

Πολλές χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν χαμηλότερους δασμολογικούς συντελεστές σε σχέση με πέρυσι, όταν ο Τραμπ είχε επιβάλει «αμοιβαίους» δασμούς βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) — έναν νόμο που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι δεν δικαιολογούσε την επιβολή δασμών.

«Διπλή γλώσσα» από τις Βρυξέλλες

Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπήρξε άμεση και, κυρίως, επικριτική. Ο κορυφαίος διαπραγματευτής της ΕΕ για θέματα εμπορίου, Μπερντ Λάνγκε, χαρακτήρισε τα μέτρα «παράλογα» στην πρωινή εκπομπή Europe Today του Euronews.

«Αυτό το ζήτημα της καταναγκαστικής εργασίας, το ότι δηλαδή εμείς ως Ευρωπαίοι δεν σεβόμαστε την καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας, είναι παράλογο. Έχουμε υπέροχη νομοθεσία, ακόμη πιο ισχυρή από αυτή των ΗΠΑ», τόνισε.

Από την πλευρά της, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Κάγια Κάλας, αμφισβήτησε τη λογική της Ουάσινγκτον, μιλώντας από τη Μανίλα στο περιθώριο των συνόδων κορυφής της ASEAN.

«Δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι κάτι τέτοιο για την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε η Κάλας στο Reuters.

«Αν συγκρίνετε τους εργατικούς μας νόμους με αυτούς των ΗΠΑ, θέλω να πω, έχουμε άδειες μετ’ αποδοχών, έχουμε πολύ καλές συνθήκες εργασίας για τους υπαλλήλους μας, οπότε αυτό το επιχείρημα δεν στέκει», πρόσθεσε.

Ερωτηθείσα αν η ΕΕ περίμενε να συμπεριληφθεί στα αμερικανικά μέτρα, η Κάλας απάντησε: «Ποιος μπορεί να παρακολουθεί τους δασμούς που ανεβοκατεβαίνουν; Όχι, δεν το περιμέναμε αυτό».

Παράλληλα, εξέφρασε την απογοήτευση της Ευρώπης για την αθέτηση των συμφωνηθέντων.

«Είχαμε μια συμφωνία με την Αμερική και τηρήσαμε αυτή τη συμφωνία, αυτή την πλευρά της συμφωνίας», είπε. «Γι’ αυτό αποτελεί αρνητική έκπληξη το γεγονός ότι αυτή η συμφωνία δεν τηρείται», προσθέτοντας ότι η ΕΕ θα ζητήσει διευκρινίσεις από την Ουάσινγκτον.

Ωστόσο, από την πλευρά του, ο αναπληρωτής κύριος εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, σημείωσε ότι το μπλοκ «λαμβάνει υπόψη τη δημοσίευση των ΗΠΑ» σχετικά με τους ισχυρισμούς περί καταναγκαστικής εργασίας, εξηγώντας ότι αυτό καθορίζει έναν συνολικό συντελεστή δασμών 10% για την ΕΕ.

Όπως ανέφερε, η απόφαση αυτή παράλληλα «Επαναφέρει τις πρόσθετες δασμολογικές απαλλαγές για την ΕΕ, όπως για τον φελλό και τα διαμάντια, επιπλέον εκείνων για τα αεροσκάφη και τα ανταλλακτικά τους, τα γενόσημα φάρμακα και τα δραστικά συστατικά».

«Η ΕΕ σημειώνει θετικά το γεγονός ότι αυτό το αποτέλεσμα είναι σε γραμμή με τις αμερικανικές δασμολογικές δεσμεύσεις που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ», προσέθεσε ο Γκιλ.

Σύμφωνα με το Euractiv, ο αναπληρωτής εκπρόσωπος της Κομισιόν υπενθύμισε χθες στους δημοσιογράφους ότι η ευρωπαϊκή ηγεσία αναμένει από τις ΗΠΑ να τηρήσουν τους όρους της περσινής συμφωνίας (γνωστής ως «συμφωνία του Turnberry»), η οποία δεσμεύει την ΕΕ σε μείωση δασμών για τα αμερικανικά βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα, με αντάλλαγμα ανώτατο όριο επιβάρυνσης 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ.

«Έχουμε σαφείς πολιτικές δεσμεύσεις από αυτούς [τις ΗΠΑ] ότι όποιο κι αν είναι το τελικό δασμολογικό καθεστώς που θα εφαρμόσουν για να, ας πούμε, ανακατασκευάσουν το δασμολογικό τους τείχος, θα σεβαστούν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ».

Ο Γκιλ μιλώντας εξ ονόματος του τεχνοκρατικού βραχίονα της ΕΕ, προσπάθησε να «κρατήσει τις ισορροπίες». Γι’ αυτό και απομόνωσε τα θετικά, τονίζοντας ότι ο δασμός 10% δεν ξεπερνά το ανώτατο όριο 15% που είχε συμφωνηθεί πέρυσι, και ότι διατηρούνται οι εξαιρέσεις σε κάποια προϊόντα.

Η ΕΕ, λοιπόν, μέσω των «διπλών μηνυμάτων», φαίνεται πως θέλει και να καταγγείλει την αμερικανική πολιτική, αλλά και να καθησυχάσει τις αγορές ότι η διμερής εμπορική συμφωνία δεν έχει καταρρεύσει εντελώς.

Το παρασκήνιο της πολιτικής Τραμπ

Τον περασμένο μήνα, το Γραφείο του Αντιπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR) είχε προτείνει δασμό 10% σε ευρωπαϊκά προϊόντα που υποτίθεται ότι επωφελούνται από την καταναγκαστική εργασία, ύστερα από έρευνα βάσει του «Άρθρου 301» για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

Οι Βρυξέλλες είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν δασμούς με αυτή τη βάση, εφόσον δεν υπερβαίνουν το 15%.

Ωστόσο, άλλες έρευνες βάσει του Άρθρου 301 βρίσκονται σε εξέλιξη, συμπεριλαμβανομένων ερευνών για την «υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα» της ΕΕ και τις «συστηματικά χαμηλές υποπληρωμές» της Γερμανίας για τα φαρμακευτικά προϊόντα.

Επιπλέον, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι τα γενόσημα φάρμακα -τα οποία εξαιρούνται από την επιβάρυνση 15% βάσει της κοινής δήλωσης- θα αντιμετωπίσουν δασμό 100% από το 2028 και 200% το 2029.

Στην πράξη, οι ΗΠΑ απαγορεύουν ήδη τις εισαγωγές που συνδέονται με καταναγκαστική εργασία και οι νέοι δασμοί αποσκοπούν στην άσκηση πίεσης στους εμπορικούς εταίρους να εφαρμόσουν παρόμοιους κανόνες.

Χώρες χωρίς τέτοια νομοθεσία αντιμετωπίζουν δασμούς 12,5%, ενώ εκείνες με νομοθεσία που κρίνεται κακώς εφαρμοσμένη επιβαρύνονται με 10%.

Παρά τη διακήρυξη περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναλυτές επισημαίνουν ότι το επιχείρημα της καταναγκαστικής εργασίας λειτουργεί ως νομικό και πολιτικό όχημα για την εξυπηρέτηση μιας ευρύτερης ατζέντας, με στόχο τη μείωση του αμερικανικού εμπορικού ελλείμματος και τον περιορισμό των εισαγωγών στην αγορά των ΗΠΑ.