Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal για τις χθεσινές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, που διήρκεσαν έως αργά το βράδυ και δεν κατέληξαν σε συμφωνία, Αμερικανοί αξιωματούχοι, αναφέρουν ότι οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, έθεσαν ως βασική προϋπόθεση την καταστροφή των τριών κύριων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν, καθώς και την παράδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες όλου του εναπομείναντος εμπλουτισμένου ουρανίου.
Οι αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, ανέφεραν επίσης ότι οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία πρέπει να διαρκεί για πάντα – όχι να λήγει όταν οι περιορισμοί αίρονται με την πάροδο του χρόνου στο πλαίσιο μιας πυρηνικής συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε υπό την κυβέρνηση Ομπάμα, την οποία οι Ρεπουμπλικάνοι εδώ και καιρό θεωρούν πολύ αδύναμη. Ο Πρόεδρος Τραμπ αποσύρθηκε από αυτή τη συμφωνία, το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, κατά την πρώτη του θητεία, επιβάλλοντας εκ νέου αυστηρές κυρώσεις στο Ιράν.
Το Ιράν απέρριψε την ιδέα της μεταφοράς αποθεμάτων ουρανίου στο εξωτερικό. Επίσης, έχει αντιταχθεί στον τερματισμό του εμπλουτισμού, στην αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεών του και στους μόνιμους περιορισμούς στο πρόγραμμά του, ανέφεραν ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης και άτομα που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν και ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσαν ότι οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει πρόοδο και πιθανότατα θα συναντηθούν ξανά για συνομιλίες. Ο Ομανός δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις σε επίπεδο τεχνικών εμπειρογνωμόνων θα συνεχιστούν στη Βιέννη την επόμενη εβδομάδα.
Απειλή στρατιωτικής δράσης
Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ ήρθαν μετά την προειδοποίηση του Τραμπ στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης την Τρίτη ότι το Ιράν συνεχίζει να επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και βαλλιστικούς πυραύλους που θα μπορούσαν να πλήξουν τις ΗΠΑ, κατηγορίες που το Ιράν αρνείται.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει να αναλάβει στρατιωτική δράση εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία και συνέχισε να αναπτύσσει μαχητική ισχύ στην περιοχή ως προετοιμασία για μια επίθεση, σύμφωνα με πληροφορίες ανοιχτού κώδικα και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Τουλάχιστον δύο δωδεκάδες μαχητικά αεροσκάφη διέσχισαν τον Ατλαντικό Ωκεανό από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων. Αναμένεται να ενταχθούν σε αρκετές μοίρες που έχουν ήδη τοποθετηθεί σε βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ και της Ιορδανίας.
Ένα επιπλέον αντιτορπιλικό, το USS John Finn, εντάχθηκε στην αρμάδα των 11 άλλων πολεμικών πλοίων που ήδη επιχειρούν στη βόρεια Αραβική Θάλασσα, στον Κόλπο του Ομάν και στον Περσικό Κόλπο, δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους. Σε αυτά περιλαμβάνονται το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, καθώς και επτά άλλα αντιτορπιλικά και τρία παράκτια πολεμικά πλοία.
Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford, το οποίο βρισκόταν στη Σούδα της Κρήτης, άρχισε να πλέει στην ανατολική Μεσόγειο, όπου αναμένεται να συνεχίσει να κινείται σε θέση για πιθανές επιθέσεις. Το Ford είναι οπλισμένο με δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου και ταξιδεύει με πολλά αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων ικανά να εκτοξεύσουν πυραύλους κρουζ Tomahawk.
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιμετωπίσει οποιαδήποτε επίθεση, όσο περιορισμένη κι αν είναι, ως έναυσμα για μια ολοκληρωτική απάντηση.
«Αυτή μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία για να επιτευχθεί μια συμφωνία», δήλωσε ο Saeid Golkar, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί στο Τσατανούγκα και ειδικός σε θέματα στρατιωτικής φύσεως του Ιράν. «Εάν αυτό αποτύχει, οι ΗΠΑ θα διευθετήσουν στη συνέχεια με στρατιωτικά μέσα ό,τι δεν μπορούν να επιλύσουν μέσω της διπλωματίας».
Επιφυλάξεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ διατυπώνονται επιφυλάξεις για ενδεχόμενη συμφωνία που θα επέτρεπε περιορισμένο εμπλουτισμό, με Ρεπουμπλικανούς νομοθέτες να προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να εκληφθεί ως «ελαφριά εκδοχή» του JCPOA που ίσχυε επί προεδρίας Ομπάμα. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε χθες, Τετάρτη ότι, «αν εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί στο Ιράν έστω και πολύ μικρός εμπλουτισμός για λόγους διατήρησης προσχημάτων, τότε καμία συμφωνία».
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά στην άρση των κυρώσεων. Οι ΗΠΑ φέρονται να προσφέρουν περιορισμένη ελάφρυνση, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει ουσιαστική ανακούφιση της δοκιμαζόμενης οικονομίας της, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μαζικών διαδηλώσεων το προηγούμενο διάστημα. Η Ουάσινγκτον ζητά μακρά περίοδο συμμόρφωσης, πριν εξετάσει περαιτέρω μέτρα ελάφρυνσης.
Αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου
Αν και οι ΗΠΑ θα επιθυμούσαν να ενταχθούν στη συμφωνία και ζητήματα όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα και η στήριξη περιφερειακών ένοπλων ομάδων από το Ιράν, οι συνομιλίες στη Γενεύη επικεντρώθηκαν πρωτίστως στην αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε χθες: «Δεν θα εικάσω πόσο κοντά βρίσκονται, αλλά είναι σαφές ότι επιδιώκουν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Και η επιμονή του Ιράν να μην συζητά το θέμα των βαλλιστικών πυραύλων αποτελεί μεγάλο, μεγάλο πρόβλημα».
