Ο κυνηγός ηλικίας περίπου 5.300 ετών, ο οποίος βρέθηκε παγωμένος στις Άλπεις το 1991, συνεχίζει να συναρπάζει τους ερευνητές εδώ και δεκαετίες. Τώρα μια νέα επιστημονική ομάδα αποκάλυψε σημαντικά στοιχεία για το πολύπλοκο μικροβιακό οικοσύστημα που περιβάλλει τη μούμια, δείχνοντας ότι ορισμένοι μικροοργανισμοί από τον παγετώνα όπου βρέθηκε τον συνοδεύουν εδώ και χιλιετίες.
Χρησιμοποιώντας ποικίλα δείγματα και προηγμένες αναλυτικές τεχνικές, οι επιστήμονες κατάφεραν να διαχωρίσουν τους μικροοργανισμούς που υπήρχαν κατά τη διάρκεια της ζωής του από εκείνους που αποίκισαν τη σορό του μετά τον θάνατό του, είτε μέσα στον πάγο είτε κατά τη διάρκεια των περισσότερων από τριών δεκαετιών σύγχρονης συντήρησης.
Ο Φρανκ Μάιξνερ, διευθυντής του Ινστιτούτου Μελετών Μουμιών της Eurac Research, δήλωσε: «Βλέπουμε μια αξιοσημείωτη συνέχεια εδώ. Αυτές οι ζύμες συνόδευσαν τον Ότσι στο μακρύ ταξίδι του μέσα στους αιώνες». Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι η μούμια «δεν αποτελεί ένα στατικό λείψανο, αλλά ένα δυναμικό βιολογικό σύστημα».
Αφού διατήρησαν τη μαγιά ζωντανή για τρεις μήνες, κατάφεραν τελικά να παρασκευάσουν ψωμί με προζύμι. Παρότι το πείραμα πρόσφερε μια πιο ευχάριστη και εντυπωσιακή πτυχή της έρευνας, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί θα μπορούσαν να έχουν πολύ σημαντικότερες εφαρμογές.
Για παράδειγμα, μικροοργανισμοί προσαρμοσμένοι στο ψύχος θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε βιομηχανικές διαδικασίες χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης, όπως η ζύμωση σε χαμηλές θερμοκρασίες.
Το επόμενο σχέδιο της ερευνητικής ομάδας είναι ακόμη πιο ιδιαίτερο: να χρησιμοποιήσει τη μαγιά για να παρασκευάσει μια ειδική μπύρα εμπνευσμένη από τον Ότσι.
Η ομάδα εντόπισε γενετικό υλικό βακτηρίων που ανήκαν στο αρχικό μικροβίωμα του εντέρου του Ότσι μέσα σε δείγματα εσωτερικών ιστών. Παράλληλα, οι επιστήμονες έκαναν μια απρόσμενη ανακάλυψη: είδη ζυμομυκήτων προσαρμοσμένων στο ψύχος, τα οποία πιθανότατα προέρχονται από τον ίδιο τον παγετώνα, εξακολουθούν να ζουν επάνω στη μούμια μέχρι σήμερα.
Η έρευνα περιλάμβανε εκτεταμένη μελέτη τόσο του ίδιου του Ότσι όσο και του περιβάλλοντός του.Οι επιστήμονες ανέλυσαν πάγο από την επιφάνεια της μούμιας, λιωμένο νερό από το εσωτερικό της, καθώς και πολυάριθμα δείγματα που συλλέχθηκαν με επιχρίσματα. Τα δεδομένα συμπληρώθηκαν με παλαιότερες έρευνες πάνω σε ιστούς του εντέρου και στο περιεχόμενο του στομαχιού.
Ο μικροβιολόγος και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Μοχάμεντ Σ. Σαρχάν, εξήγησε: «Το μικροβίωμα μιας μούμιας είναι μοναδικό, επειδή έχουμε να κάνουμε τόσο με μικρόβια ηλικίας άνω των 5.000 ετών όσο και με σύγχρονους μικροοργανισμούς που εισήχθησαν μετά την ανακάλυψή της».
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης δείγμα εδάφους από το σημείο όπου ανακαλύφθηκε ο Ότσι το 1991, προκειμένου να εντοπίσουν πιθανές περιβαλλοντικές επιρροές. Επιβεβαίωσαν την παρουσία γενετικού υλικού από το αρχικό μικροβίωμα του εντέρου του Ότσι τόσο στο πεπτικό του σύστημα όσο και στο περιεχόμενο του στομαχιού του.
Το αρχαίο αυτό μικροβίωμα είχε περιγραφεί για πρώτη φορά σε μελέτη του 2019 και παρουσιάζει αξιοσημείωτες ομοιότητες με τα ελάχιστα γνωστά μικροβιακά οικοσυστήματα που έχουν εντοπιστεί σε πρώιμους ανθρώπινους πληθυσμούς. Τέτοιου είδους βακτήρια σπάνια συναντώνται στους ανθρώπους που ζουν σήμερα σε βιομηχανικές κοινωνίες, προσφέροντας έτσι στους επιστήμονες μια σπάνια ματιά στο μικροβιακό παρελθόν της ανθρωπότητας.
Οι νέοι ζυμομύκητες που ταυτοποιήθηκαν απομονώθηκαν από δείγματα δέρματος, από λιωμένο νερό στο εσωτερικό της μούμιας και από δείγματα περιεχομένου του στομαχιού. Πρόκειται για εξαιρετικά εξειδικευμένους οργανισμούς, προσαρμοσμένους να επιβιώνουν σε ακραία ψυχρές συνθήκες.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome.
