ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ευάγγελος Βενιζέλος: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ δεν γίνεται μέσω NAVTEX

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ζητά συνολική εθνική στρατηγική, καθώς το καλώδιο δεν θα διευθετήσει τη διαφορά ούτε όταν ποντιστεί το 2031 ή το 2032

Τη χάραξη μιας συνολικής εθνικής στρατηγικής για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο έθεσε ως αναγκαία ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, καθηγητής Ευάγγελος Βενιζέλος. Η παρέμβασή του έγινε στην εκπομπή «Πρόσωπο με Πρόσωπο» με τον Νίκο Χατζηνικολάου.

Στο επίκεντρο της ανάλυσης του Ευάγγελου Βενιζέλου βρέθηκαν οι νομικές και διπλωματικές πτυχές της έντασης που έχει προκύψει με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση, τις ελληνικές NAVTEX, τις τουρκικές αντι-NAVTEX και τη γαλλική ρηματική διακοίνωση. Όπως επισήμανε, η πόντιση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου δεν μπορεί να αντικαταστήσει την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

«Η ολοκλήρωση ενός τέτοιου έργου, το οποίο συμβαδίζει με άλλα πολλά παρόμοια, δεν υποκαθιστά την οριοθέτηση. Οι δε NAVTEX δεν είναι νομικές πράξεις που σχετίζονται με την οριοθέτηση. Σχετίζονται με τη θαλάσσια ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στις διαφωνίες ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία για την ασφάλεια στη θάλασσα και τους κανόνες έρευνας και διάσωσης. Ως χαρακτηριστικό προηγούμενο υπενθύμισε την κρίση των Ιμίων το 1996, η οποία πυροδοτήθηκε από τη διαμάχη για τις περιοχές έρευνας και διάσωσης.

«Αλλά μέσω NAVTEX δεν γίνεται οριοθέτηση και δεν αποκτούμε νόμιμο τίτλο ούτε μέσω του πραγματικού γεγονότος της τοποθέτησης ενός καλωδίου», ξεκαθάρισε.

Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ: Γιατί δεν αρκεί το υποθαλάσσιο καλώδιο

Για τις θαλάσσιες περιοχές όπου διεξάγονται οι έρευνες, ο Ευάγγελος Βενιζέλος διευκρίνισε πως δεν πρόκειται για ελληνικά χωρικά ύδατα. Πρόκειται για διεθνή ύδατα, όπου η Ελλάδα διεκδικεί κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.

«Δεν μιλάμε για ελληνικά χωρικά ύδατα. Μιλάμε για ανοιχτή θάλασσα. Μιλάμε για διεθνή ύδατα, στα οποία η Ελλάδα προβάλλει αξιώσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων, δηλαδή υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Αλλά εδώ, εν προκειμένω, επειδή μιλάμε για βυθό, σημασία έχει η υφαλοκρηπίδα», σημείωσε.

Όπως ανέφερε, σε κάποιες από τις συγκεκριμένες περιοχές διεκδικήσεις προβάλλει και η Τουρκία, βασιζόμενη στις θέσεις που έχει διατυπώσει σε επιστολές προς τον ΟΗΕ από το 2019. Δεν επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς, σύμφωνα με την τουρκική θέση όπως την περιέγραψε, αυτό δεσμεύει μόνο την Τουρκία και τη Λιβύη.

Κατά τον Ευάγγελο Βενιζέλο, αντικείμενο της διαφοράς είναι η μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα, για την οποία οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, διαχώρισε την ύπαρξη κυριαρχικών δικαιωμάτων από τον καθορισμό των ορίων τους.

Ειδικότερα, σημείωσε ότι τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα γεννιούνται αυτομάτως και εξαρχής, βάσει των αρχών ipso facto και ab initio, αλλά χρειάζεται να γίνει οριοθέτηση. Αντίθετα, για την ΑΟΖ απαιτούνται ανακήρυξη και οριοθέτηση.

Η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν θα διευθετήσει τη διαφορά, τόνισε, ακόμη κι όταν το καλώδιο ποντιστεί, το 2031 ή το 2032, όπως είπε. Επισήμανε ακόμη ότι παραμένουν ζητήματα οριοθέτησης με την Αλβανία και τη Λιβύη, καθώς και σε περιοχές που δεν περιλαμβάνονται στη μερική συμφωνία με την Αίγυπτο.

«Εδώ υπάρχει μια πολύ μεγάλη παρεξήγηση. Η δημόσια συζήτηση έχει μετατοπιστεί εδώ και πολύ καιρό στο καλώδιο. Το καλώδιο δεν είναι το εθνικό μας θέμα. Το εθνικό μας θέμα είναι, πρώτον, το Κυπριακό και, δεύτερον, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις», υπογράμμισε.

Την ίδια ώρα, χαρακτήρισε επιτυχία το ενδεχόμενο να τοποθετηθεί το καλώδιο, διευκρινίζοντας ότι προς το παρόν το έργο βρίσκεται στη φάση των ερευνών. Πρόσθεσε πως το ειδικού σκοπού επιχειρηματικό σχήμα (SPV) που έχει αναλάβει την υλοποίησή του ανήκει πλέον σε ποσοστό δύο τρίτων σε γαλλικά συμφέροντα.

Τη γαλλική παρουσία συνέδεσε τόσο με τη συμμετοχή γαλλικών συμφερόντων στην εταιρεία όσο και με το γεγονός ότι το πλοίο των ερευνών φέρει τη γαλλική σημαία.

Ως παράδειγμα της μακρόχρονης εγκατάστασης υποθαλάσσιων καλωδίων, επικαλέστηκε το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο «Αφροδίτη». Η τοποθέτησή του μεταξύ Κρήτης και Κύπρου έγινε το 1974, κάτω από ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες.

Αναφέρθηκε επίσης στο East to Med Corridor, έργο μεταφοράς δεδομένων με έδρα την Κύπρο, στο οποίο μετέχουν η ΔΕΗ και σαουδαραβικά συμφέροντα. Όπως εξήγησε, η διαδικασία που ακολουθεί είναι παρόμοια, χωρίς να ταυτίζεται πλήρως με τις υπόλοιπες.

Το Δίκαιο της Θάλασσας και οι κανόνες για τα υποθαλάσσια καλώδια

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στάθηκε και στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία δεν έχουν υπογράψει η Τουρκία, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Διευκρίνισε, ωστόσο, πως μεγάλο μέρος της Σύμβασης καταγράφει κανόνες εθιμικού διεθνούς δικαίου, τους οποίους η Τουρκία θεωρεί δεσμευτικούς, όπως και τη νομολογία των διεθνών δικαστηρίων.

Όπως προκύπτει από την ερμηνεία του, το άρθρο 79 της Σύμβασης κατοχυρώνει την ελευθερία εγκατάστασης υποθαλάσσιων καλωδίων, χωρίς να απαιτείται ειδική άδεια για τις εργασίες που περιέγραψε.

«Αν, λοιπόν, εμείς επικαλούμαστε μόνο το άρθρο 79 της Σύμβασης για την ελεύθερη τοποθέτηση καλωδίων στην ανοιχτή θάλασσα, δεν είχαμε λόγο να εκδώσουμε ούτε άδεια από την επιτροπή του Υπουργείου Εξωτερικών, τη διυπουργική», ανέφερε.

Αντίθετα, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών εξήγησε πως για τις επιστημονικές έρευνες ισχύει άλλο νομικό πλαίσιο, αφού το άρθρο 246 προβλέπει ότι πρέπει να χορηγείται άδεια.

«Αν εννοούμε ότι κάνουμε επιστημονικές έρευνες, άλλη διάταξη, το άρθρο 246. Εκεί απαιτείται άδεια. Αλλά εάν η έρευνα δεν είναι επιστημονική, αόριστη, αλλά είναι προκαταρκτική εργασία του καλωδίου, ούτε άδεια χρειαζόταν», εξήγησε.

Ολοκληρώνοντας τη διάκριση ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις, ζήτησε μεγαλύτερη ακρίβεια στον δημόσιο διάλογο και τόνισε ότι «οι γενικότητες και οι ερασιτεχνισμοί δημιουργούν παρεξηγήσεις».

Οι διερευνητικές επαφές και η προσφυγή στη Χάγη

Ακολούθως, ο Νίκος Χατζηνικολάου έθεσε το ζήτημα της συνεννόησης κρατών σε περιοχές όπου δεν έχει υπάρξει συμφωνία για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανέφερε ότι το διεθνές δίκαιο επιτρέπει την υιοθέτηση προσωρινών διευθετήσεων πρακτικού χαρακτήρα, οι οποίες δεν καθορίζουν εκ των προτέρων την τελική οριοθέτηση.

«Το διεθνές δίκαιο προβλέπει ότι πρέπει να λαμβάνονται προσωρινά μέτρα πρακτικού χαρακτήρα, δηλαδή διευθετήσεις», σημείωσε.

Εξήγησε πως τέτοιες διευθετήσεις αποτελούν τμήμα της διαπραγμάτευσης για την επίτευξη συμφωνίας. Αν οι συνομιλίες δεν καταλήξουν, είπε ότι η διαφορά πρέπει να παραπεμφθεί σε δικαιοδοτικό όργανο, θυμίζοντας ότι η Ελλάδα τάσσεται υπέρ της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Αναφέρθηκε ακόμη στους γύρους των διερευνητικών επαφών ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, καθώς και στο περιεχόμενό τους, το οποίο είχε προσδιορίσει το 2013, όταν κατείχε τη θέση του υπουργού Εξωτερικών.

Όπως ανέλυσε, η τότε προσέγγιση αφορούσε την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η διεύρυνση του αντικειμένου των διερευνητικών επαφών, όπως είπε, είχε γίνει το 2013.

Εκτίμησε ότι, αν οι επαφές προχωρούσαν κανονικά, θα ήταν δυνατό να επιλύονται παράλληλα και πρακτικά ζητήματα που προκύπτουν στις σχέσεις των δύο χωρών.

«Εμείς πρέπει οτιδήποτε κάνουμε να το διοχετεύουμε σε μια στρατηγική. Η στρατηγική είναι να λύσουμε το ζήτημα της οριοθέτησης. Αλλιώς πάντα θα ανακυκλώνουμε τα προβλήματα τα οποία ζούμε 52 χρόνια τώρα», υπογράμμισε.

Η αναφορά στις τουρκικές θέσεις για τα ελληνικά νησιά

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έκανε επίσης αναφορά σε παρέμβαση του Τούρκου πρέσβη στον ΟΗΕ, σε συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας που ξεκίνησε με ελληνική πρωτοβουλία.

Κατά την εκτίμησή του, η παρέμβαση φανερώνει ότι η τουρκική πλευρά επιλέγει πλέον πιο προσεκτικές διατυπώσεις για τα ελληνικά νησιά.

«Ο Τούρκος πρέσβης, λοιπόν, είπε εκεί κάτι που δεν είχαν πει σε επιστολές οι Τούρκοι ως τώρα, ότι “δεν αμφισβητούμε την κυριαρχία των ελληνικών νησιών, αμφισβητούμε την πλήρη επήρεια”», ανέφερε.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος διευκρίνισε ότι η δήλωση αφορά την έκταση της επήρειας των νησιών κατά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ένα θέμα που έχει απασχολήσει τη νομολογία των διεθνών δικαστηρίων.

Συσχέτισε αυτή την πλευρά του ζητήματος με τη μερική συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύπτου, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει ουσιαστικά δεχθεί την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης.

Όπως επισήμανε, η συμφωνία σταματά στην περιοχή Καρπάθου–Κάσου και δεν καλύπτει το σύμπλεγμα του Καστελορίζου, στο οποίο ανήκουν το Καστελόριζο, η Στρογγύλη και η Ρω.

Με αυτό το δεδομένο, υπογράμμισε την ανάγκη ουσιαστικού διαλόγου ανάμεσα στα πολιτικά κόμματα, το διπλωματικό και στρατιωτικό προσωπικό, τους επιστήμονες και τους δημοσιογράφους, ώστε να διευκρινιστούν η κατάσταση και οι επιδιώξεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Όταν ο Νίκος Χατζηνικολάου έθεσε το θέμα του καθορισμού των ελληνικών «κόκκινων γραμμών», ο Ευάγγελος Βενιζέλος συμφώνησε, διευκρινίζοντας: «Ακριβώς. Εκεί που πρέπει και εκεί που έχει νόημα, γιατί υπάρχει και η αρχή της αναλογικότητας».

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η εκκρεμότητα με τη Λιβύη

Σε άλλο σημείο της παρέμβασής του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε ξανά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, επικαλούμενος όσα, όπως είπε, δήλωσε ο Τούρκος πρέσβης στον ΟΗΕ: ότι η Άγκυρα δεν το επικαλείται έναντι της Ελλάδας.

Για να εξηγήσει τη νομική διάσταση, έκανε χρήση του όρου res inter alios acta, που αφορά πράξη μεταξύ τρίτων.

Παρέπεμψε στην ελληνική θέση σχετικά με τη Συμφωνία των Παρισίων, βάσει της οποίας τα Δωδεκάνησα αποδόθηκαν στην Ελλάδα και τέθηκε πρόβλεψη για την αποστρατιωτικοποίησή τους. Τόνισε, ωστόσο, πως η συμφωνία δεν δημιουργεί υποχρεώσεις για την Τουρκία, καθώς δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

«Έτσι και το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την Ελλάδα, την Αίγυπτο, είναι res inter alios acta», σημείωσε.

Επισήμανε ακόμη ότι παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της θαλάσσιας οριοθέτησης με τη Λιβύη. Ως προηγούμενο ανέφερε την προσφυγή της Ελλάδας στη διεθνή δικαιοσύνη για ανάλογες διαφορές με τη Μάλτα και την Τυνησία, την εποχή που κυβερνούσε ο Μουαμάρ Καντάφι.

Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης, είπε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, είναι «κραυγαλέα παράνομο». Παράλληλα, παρέθεσε τη θέση της Λιβύης ότι η ελληνική πλευρά μπορεί να απευθυνθεί στο δικαστήριο, εφόσον διαφωνεί.

Εξήγησε, ωστόσο, ότι μια τέτοια γενική τοποθέτηση από μόνη της δεν αρκεί ώστε να θεμελιωθεί η δικαιοδοσία του διεθνούς δικαστηρίου. Τη χαρακτήρισε, παρ’ όλα αυτά, ένδειξη πως η δικαστική οδός γίνεται αποδεκτή ως πιθανή λύση της διαφοράς.

Η επικαιροποίηση της εθνικής στρατηγικής

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος τόνισε ότι για να αντιμετωπιστούν τα ανοιχτά ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής χρειάζονται στρατηγική, ψυχραιμία και ουσιαστική συζήτηση.

Στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να επεξεργαστεί η χώρα τις επιλογές της στο εσωτερικό, σημειώνοντας ότι η αποτελεσματική άσκηση της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας προϋποθέτει σαφώς διαμορφωμένες εθνικές θέσεις.

Για το Κυπριακό, ανέφερε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά οφείλει να καθορίσει ποια λύση επιδιώκει. Όσον αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ζήτησε να επεξεργαστεί και να επικαιροποιήσει η Ελλάδα τη στρατηγική της.

«Η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφάλειας ασκούνται στο εσωτερικό. Και για το Κυπριακό η λύση θα βρεθεί στην ελληνοκυπριακή πλευρά, στη Λευκωσία. Αυτή πρέπει να αποφασίσει τι θέλει. Και εμείς την ελληνοτουρκική στρατηγική πρέπει να την επεξεργαστούμε και να την επικαιροποιήσουμε εδώ, στα θεμέλια που έθεσαν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου».

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ευάγγελος Βενιζέλος: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ δεν γίνεται μέσω NAVTEX