Σκέρτσος στη Βουλή: Η Ελλάδα πρωτοστατεί στην προστασία των παιδιών από ψηφιακούς κινδύνους – Εξαιρετική η συμβολή των φορέων

Με την κοινή επισήμανση πως «είναι ένα πρώτο αναγκαίο βήμα για την προστασία των ανηλίκων από τον εθισμό και τους κινδύνους του διαδικτύου» ολοκληρώθηκαν στις επιτροπές Δημόσιας Διοίκησης και Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής οι τοποθετήσεις των αρμόδιων εξωκοινοβουλευτικών φορέων για το νομοσχέδιο. Οι εκπρόσωποί τους διατύπωσαν παρατηρήσεις, προβληματισμούς και προτάσεις σχετικά με τη ρύθμιση, η οποία προβλέπει την απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1/1/2027.

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, έκανε λόγο για «εξαιρετική τη συνεισφορά όλων των φορέων», προσθέτοντας ότι «νομίζω όλοι γίναμε σοφότεροι από τις παρεμβάσεις που έγιναν, τις ερωτήσεις και τις διευκρινήσεις που δόθηκαν».

Ο κ. Σκέρτσος ανέφερε ότι « Είναι ένα σύνθετο ζήτημα, τόσο σε επιστημονικό επίπεδο όσο και σε τεχνικό επίπεδο, με εξελίξεις οι οποίες τρέχουν ταυτόχρονα».

Απαντώντας στην κριτική της Αντιπολίτευσης για την κατάθεση του νομοσχεδίου ενώ συνεχίζονται οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις συνέπειες της τεχνολογίας στις γνωστικές δεξιότητες των παιδιών, ο κ. Σκέρτσος υπερασπίστηκε τις νέες ρυθμίσεις. Όπως τόνισε, «δεν χρειάζεται να καθυστερήσουμε άλλο, ούτε χρειάζεται άλλη μελέτη». Πρόσθεσε: «Μελέτη έχει γίνει, και τα αποτελέσματα της είναι μπροστά στα μάτια μας και μας υποχρεώνουν όλους μας, ως υπεύθυνη πολιτεία, να λάβουμε μέτρα. Τα μέτρα τα οποία λαμβάνουμε είναι και πρόσφορα και αναλογικά και συμβαδίζουν απόλυτα με το ενωσιακό δίκαιο. Μάλιστα, αυτή τη στιγμή η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της υλοποίησης των τεχνολογικών λύσεων που υπακούουν στην αρχή της μηδενικής γνώσης, στην αρχή της αναλογικότητας, της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, και ταυτόχρονα στην ανάγκη να έχουμε αποτελεσματικούς μηχανισμούς ταυτοποίησης της ηλικίας των ανηλίκων», σημείωσε ο υπουργός Επικρατείας, πριν συμπληρώσει:

«Είμαστε σε θέση να θεωρούμε ότι με τη χρήση αυτή, κάνουμε αυτό που μας υποχρεώνει η συνείδηση και ταυτόχρονα το καθήκον. Να προστατεύσουμε τα παιδιά μας. Και θα συμμορφωθούμε σε νεώτερες κατευθύνσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας όταν αυτές προκύψουν σε κανονιστικό επίπεδο, που σήμερα όμως ακόμα δεν υπάρχουν. Κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε, αυτή είναι η υποχρέωση όλων των κομμάτων σε αυτή την αίθουσα. Φυσικά είναι ένα πρόβλημα το οποίο εξελίσσεται, το παρακολουθούμε με δυναμικό τρόπο, το αξιολογούμε, και όταν προκύψουν νεώτερα δεδομένα θα πράξουμε αναλόγως», διαβεβαίωσε.

Ο κ. Σκέρτσος απάντησε επίσης στις ενστάσεις ότι δεν ζητήθηκε η γνώμη των παιδιών για τα περιοριστικά μέτρα που τα αφορούν. «έχουν ακουστεί και έχουν καταγράψει τα ίδια τα παιδιά -σε πολύ μεγάλα ποσοστά- το χρόνο, την κατάχρηση , τα προβλήματα, την ίδια την δική τους αντίληψη περί ενός εθισμού», αντέτεινε.

Κλείνοντας τη σύντομη παρέμβασή του, ο κ. Σκέρτσος δήλωσε: « Επομένως, όλα αυτά τα στοιχεία έχουν αξιολογηθεί από τους αρμόδιους φορείς. Έχουν γίνει όλες οι κατάλληλες έρευνες».

Οι τοποθετήσεις των φορέων για το νομοσχέδιο

Νωρίτερα, τις απόψεις τους παρουσίασαν οι αρμόδιοι εξωκοινοβουλευτικοί φορείς που είχαν προσκληθεί στη διαδικασία.

Ο Αθανάσιος Θεοχάρης, πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, υπογράμμισε «την ανάγκη λήψης μέτρων πρόληψης με στόχο τον περιορισμό τόσο του κινδύνου εθισμού, όσο και άλλων σημαντικών κινδύνων από την ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου».

Όπως τόνισε, «Η θέσπιση της απαγόρευσης πρόσβασης στο διαδίκτυο κάτω των 15 ετών δεν αποτελεί άρνηση, αλλά θεσμική ευθύνη της πολιτείας, η οποία οφείλει να παρέμβει, με στόχο οι ανήλικοι να αποκτήσουν την ωριμότητα που πρέπει για την ωφέλιμη χρήση και αξιοποίηση του».

Κατά τον ίδιο, ευρωπαϊκές έρευνες καταγράφουν υποχώρηση της αποδοτικότητας των παιδιών, την ώρα που η χρήση του διαδικτύου και οι σχετικοί κίνδυνοι αυξάνονται. Ανάμεσα σε αυτούς ανέφερε «πολύ επικίνδυνες και «σκοτεινές» πίστες που προσπαθούν να στρατολογήσουν εφήβους σε παράνομες ενέργειες, όπως στη διακίνηση ναρκωτικών».

Στους τρόπους επιβεβαίωσης της ηλικίας και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων αναφέρθηκε ο Βασίλης Μπερτάνος, διευθυντής Δίωξης του Κυβερνοεγκλήματος. «πρέπει να δούμε την τεχνική καταλληλότητα και να εξετάσουμε πως οι μεγάλες πλατφόρμες λειτουργούν με ασφάλεια», επισήμανε.

Ο ίδιος σημείωσε ακόμη: «Πρέπει να ξεκαθαριστεί τι θα γίνει με τους υφιστάμενους λογαριασμούς, να προσδιοριστούν ποιες πλατφόρμες εμπίπτουν στον νόμο, πως θα ελέγχονται, καθώς και να ληφθεί υπόψη ότι ανήλικοι εμπλέκονται και ως δράστες και ως θύματα».

Η Τζένιφερ Χωλ, αξιωματούχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, αναφέρθηκε από την πλευρά της στην «ποιότητα συνεργασίας που υπάρχει με την Ελλάδα και για εξαιρετικό πρόγραμμα που έχει, λαμβάνοντας μέτρα και κάνοντας βήματα μπροστά για την ψηφιακή προστασία και υγεία των παιδιών».

Τόνισε την ανάγκη να υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία, καθώς ο ΠΟΥ δεν έχει ακόμη διαθέσει επαρκώς αναλυτικά ευρήματα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «με σοβαρότητα υποστηρίζεται στην Ελλάδα η προστασία των παιδιών αναγνωρίζοντας τους ψηφιακούς παράγοντες για την ψυχική τους υγεία».

Ως βασικό τρόπο αντιμετώπισης του ζητήματος ανέδειξε την πρόληψη, λέγοντας ότι «Η πρόληψη είναι η καλύτερη λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος». Παράλληλα, έδωσε έμφαση «στην στήριξη των νέων προσφέροντας τους εναλλακτικές λύσεις για την ανάπτυξη και την εκπαίδευση τους».

Η Ευαγγελία Μήτρου, Αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, σημείωσε ότι «Είναι πολύ σημαντικό να λαμβάνεται πρωτοβουλία και να προτάσσεται η πρόληψη του ψηφιακού εθισμού των νέων, όπως και η προστασία των προσωπικών δεδομένων τους και αυτό πρέπει να γίνεται οργανωμένα και με συνεχή παρακολούθηση».

Η ίδια επισήμανε ότι «είναι σημαντικό να υπάρχουν μηχανισμοί επαλήθευσης της ηλικίας». Συμπλήρωσε πως «πολύ σωστά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει πρωτοβουλίες και έχει αναδείξει την ανάγκη λήψης μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη τον εθισμό των νέων, αλλά και την ασφάλεια των δικαιωμάτων των παιδιών».

Τη στήριξή του στο νομοσχέδιο δήλωσε ο Κωνσταντίνος Καρπούζης, εκπρόσωπος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής. Χαρακτήρισε «σημαντική την νομοθετική πρωτοβουλία κυρίως σε ότι αφορά την ψυχική υγεία των παιδιών» και υπογράμμισε ότι «εξίσου σημαντικός είναι τόσο ο σεβασμός της αυτονομίας των παιδιών, όσο και η παροχή εναλλακτικών λύσεων και εγγυημένων ψηφιακών παροχών».

Η ‘Αρτεμης Τζίτζικα, Επιστημονική Υπεύθυνη της Μονάδας Εφηβικής Υγείας της Β’ Πανεπιστημιακής Παιδιατρικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Παίδων, Αγλαϊα Κυριακού, τόνισε: «Το νομοσχέδιο είναι ένα βήμα, δίνει μια κατεύθυνση στην ψηφιακή ανηλικότητα και στην προστασία της ψυχικής υγείας των εφήβων από την χρήση του διαδικτύου, σίγουρα όμως δεν φτάνει μόνο αυτό. Χρειάζεται συνολική προσέγγιση με την συμμετοχή μαθητών γονέων, εκπαιδευτικών, σχολείων και ειδικές υπηρεσίες».

Χαρακτήρισε το νομοσχέδιο θετική αφετηρία, καθώς «Σίγουρα προσφέρει κάποια κατεύθυνση και δικλείδα ασφαλείας, ανοίγει ένα κεφάλαιο για την ευημερία και την ψυχική υγεία των παιδιών, αλλά σίγουρα χρειάζονται και άλλα πράγματα και πρέπει να δώσουμε μεγάλη έμφαση στην ενημέρωση της χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών. Είναι ένα θετικό βήμα που μπαίνει μπροστά αυτή η συζήτηση, χρειάζονται όμως μεγάλη επαγρύπνηση, ειδικές επιστημονικές υπηρεσίες για ανήλικους και έφηβους», επεσήμανε μεταξύ άλλων.

Η Μαρία Ψάλλα, δικηγόρος και Αναπληρωματικό μέλος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη να οριστούν με σαφήνεια οι αρμοδιότητες για την εποπτεία της χρήσης στις πλατφόρμες και τη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων.

Ο Γεώργιος Ρουσσόπουλος, γενικός διευθυντής Εποπτικού Έργου της Αρχής, επισήμανε επίσης ότι απαιτείται πιο ξεκάθαρη εποπτεία των μεγάλων πλατφορμών και επαρκής στελέχωση των ανεξάρτητων αρχών.

Στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις αναφέρθηκε ο Σωτήρης Μαρκάτος, Αντιπρόεδρος στον Τομέα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, κάνοντας λόγο «στις ευρωπαϊκές οδηγίες που επιβάλλουν επιπρόσθετες υποχρεώσεις για παιδιά και ηλικιακά όρια, για την πρόσβαση τους στις ψηφιακές πλατφόρμες, και απαιτούν κατάλληλους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας από τις πλατφόρμες».

Επιπλέον, ανέφερε πως η ΕΕΤΤ συνδράμει στην τήρηση των κανόνων και συγκεντρώνει καταγγελίες, τις οποίες ελέγχει και αναλύει πριν τις προωθήσει στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα.

Η Μάγια Αλιβιζάτου, επιστημονική διευθύντρια του «Μαζί για το Παιδί», υπογράμμισε «στην ανάγκη περισσότερων και ουσιαστικότερων μέτρων για την ψυχοεκπαίδευση των νέων από την ψηφιακή χειραγώγηση». Εστίασε ακόμη «στην επόμενη μέρα και στην πρόβλεψη μέτρων και υποστηρικτικού μεταβατικού πλαισίου για την πραγματική απεξάρτηση τους και την στήριξη των γονέων».

Ως «Θετική καταρχήν», χαρακτήρισε τη νομοθετική πρόταση για την προστασία των παιδιών από την ψηφιακή εκμετάλλευση η Ισαβέλλα Πικρού, βοηθός του Συνηγόρου του Πολίτη για τα δικαιώματα του Παιδιού. Όπως ανέφερε, «η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού είναι θεμελιώδης υποχρέωση της πολιτείας».

Οι επισημάνσεις της αφορούσαν το πεδίο εφαρμογής, με πρόταση για «σαφέστερη αποσαφήνιση για το ποιες είναι πλατφόρμες οι οποίες απαγορεύεται η πρόσβαση στους ανήλικους, πως και από ποιες υπηρεσίες ελέγχονται για την τήρηση του νόμου».

Πρόσθεσε ότι « το νομοσχέδιο δεν συμβαδίζει με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απαγόρευση κάτω των 13 ετών, ενώ όταν θεσπιστεί, θα πρέπει η ελληνική να εναρμονιστεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία».

Ο Παναγιώτης Λιανός, εκπρόσωπος της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρίας, αναγνώρισε πως είναι αναγκαίο να προστατευτούν οι ανήλικοι από ψηφιακούς κινδύνους, τον εθισμό και τα μη ρεαλιστικά πρότυπα που επιβάλουν. Ωστόσο, σημείωσε ότι οι απειλές δεν εκλείπουν και έδωσε έμφαση στην πρόληψη και την εκπαίδευση.

Επιπλέον, πρότεινε να ληφθούν μέτρα για τη συνεχή διαφύλαξη των δικαιωμάτων που αφορούν τα προσωπικά δεδομένα, αλλά και για τη σταθερή πρόληψη, την εκπαίδευση και την υποστήριξη οικογενειών και σχολείων.

Η Κωνσταντίνα Μαγκλάρα, γενική γραμματέας της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας Ελλάδος, υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, «την ανάγκη επαρκών μέτρων και ελέγχων για την τήρηση της νομιμότητας από τις πλατφόρμες, καθώς και να ενταχθεί η απαγόρευση πρόσβασης στα ανήλικα παιδιά σε ένα ευρύτερο πλέγμα, με ουσιαστική εκπαίδευση μαθητών και γονέων».

Κλείνοντας, ανέφερε: «Χαιρετίζουμε την προσπάθεια, αλλά θα χρειαστούν πολλά ακόμα να κάνουμε στο χώρο της τεχνητής νοημοσύνης».

Ο Πελοπίδας Νικολόπουλος, υπεύθυνος Συνηγορίας στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, άσκησε κριτική για την «απουσία εκπροσώπησης των παιδιών κατά τη διαβούλευση του νομοσχεδίου». Παράλληλα, στάθηκε στη διαδικασία επαλήθευσης της ηλικίας των ανηλίκων και στην ανάγκη να ενισχυθούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα στα σχολεία.

Η Φανή Πύρζα, γενική γραμματέας της Ομοσπονδίας Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, επισήμανε ότι δεν εκπροσωπήθηκε το υπουργείο Παιδείας και ζήτησε να ενισχυθούν οι υποδομές, καθώς και η ουσιαστική ψυχοκινητική υποστήριξη των παιδιών.

Ο Ανδρέας Λάιχερ, διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, μίλησε για τη μείωση της αναγνωστικής ικανότητας των παιδιών σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Ανέφερε ότι το 50% δεν διαθέτει ικανότητα κριτικής σκέψης και πρόσθεσε πως «ενέχει υψηλό κίνδυνο η τεχνολογία, η οποία έχει τον τρόπο να επιβάλλεται».

Όπως ανέφερε, οι μαθητές «περνούν περισσότερο χρόνο όχι για εκμάθηση, αλλά για αναψυχή μέσω της τεχνολογίας και τις ψηφιακές συσκευές».

Χαρακτήρισε, επίσης, «αποτελεσματική την απαγόρευση στην Ελλάδα των κινητών σε παιδιά» και σημείωσε ότι έτσι μετριάζονται οι επιπτώσεις, σε σύγκριση με άλλες χώρες όπου γίνεται ευρύτερη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.