Νεκρολογίες με φίλτρο και η μνήμη που χάθηκε στον δρόμο

Πέθαναν μέσα σε λίγα χρόνια ο Στέφανος Μάνος, ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης, ο Κώστας Σημίτης και ο Αλέκος Φλαμπουράρης, και οι νεκρολογίες που ακολούθησαν είχαν έναν κοινό παρονομαστή: όλοι ήταν διορατικοί, καινοτόμοι, μπροστά από την εποχή τους. Η στήλη το σχολιάζει με καυστική απορία — αν όλοι αυτοί οι «πεφωτισμένοι» κυβέρνησαν επί δεκαετίες, γιατί ο πληθυσμός μειώνεται, η ακρίβεια καλπάζει και οι νέοι φεύγουν από τη χώρα; Το ερώτημα «ποιος φταίει» παραμένει αναπάντητο, όπως και στο ποίημα του Κώστα Βάρναλη «Οι Μοιραίοι» που παρατίθεται ολόκληρο ως σχόλιο για τη συλλογική αμνησία και την αδράνεια απέναντι στην ευθύνη.

Η μνήμη που λείπει

Στο ίδιο μοτίβο, αλλά με πολύ πιο συγκεκριμένα στοιχεία, κινείται η αντίδραση που ακολούθησε. Κάποιος θέλησε να θυμίσει με ημερομηνίες και νόμους ποιοι πραγματικά αποφάσισαν τις μεγάλες περικοπές στους μισθούς — μια ιστορική διόρθωση που η στήλη προσπερνά, αλλά που έρχεται να συμπληρώσει το κάδρο.

Η αναφορά είναι ακριβής στα γεγονότα: ο νόμος 3833/2010 επί ΠΑΣΟΚ έκοψε οριζόντια κατά 30% τον 13ο και 14ο μισθό στο δημόσιο, ενώ ο νόμος 4093/2012, επί κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ με υπουργό Οικονομικών τον Γιάννη Στουρνάρα, Διοικητικής Μεταρρύθμισης τον Αντώνη Μανιτάκη και Εσωτερικών τον Ευρυπίδη Στυλιανίδη, τους κατάργησε οριστικά. Ο ίδιος νόμος θεσμοθέτησε τον υποκατώτατο μισθό για νέους εργαζόμενους και πάγωσε τις τριετίες. Το σχόλιο του Θεοφάνη Βέργου δεν σταματά εκεί, αλλά προχωρά στο πολιτικό συμπέρασμα που θέλει να βγάλει.

Ποιος «σφάζει» και ποιος επιλέγεται

Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι το 2019 η πλειοψηφία επέλεξε, όπως γράφει, «τους σφαγείς των μισθών» σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ενώ το 2023 η πλειοψηφία των δημοσίων υπαλλήλων επανέλαβε την επιλογή. Θεωρεί ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη στους ήδη χαμηλούς μισθούς πρόσθεσε ακρίβεια και αισχροκέρδεια που διαλύουν την αγοραστική δύναμη, ενώ παράλληλα «μαζεύει υπερπλεονάσματα μέσω ΦΠΑ» για να εμφανίσει χαμηλό χρέος, να κερδίσει επενδυτική βαθμίδα πριν από τις εκλογές και να πουλήσει αφήγημα επιτυχίας. Η κατάληξή του είναι κοφτή: καμία μνήμη, καμία ελπίδα — δεν φταίει κανένας Κυριάκος Μητσοτάκης και κανένα Συμβούλιο της Επικρατείας.

Ανάμεσα στη νοσταλγική εξιδανίκευση των νεκρών πολιτικών και στην απόπειρα ιστορικής αποκατάστασης των ευθυνών, το μόνο σταθερό είναι πως η μνήμη επιλέγεται κατά περίπτωση — άλλοτε για να λάμψουν οι νεκροί, άλλοτε για να ξεχαστούν οι ζωντανοί.