Πλασμαφαίρεση: Γιατί δεν είναι «αναγεννητική ιατρική» και σε ποιες περιπτώσεις γίνεται στην Ελλάδα

Ως ιδιαίτερα σοβαρή ιατρική μέθοδος η οποία όμως δεν γίνεται σε υγιείς ανθρώπους και κυρίως εκτός νοσοκομείου, θεωρείται η θεραπεία της πλασμαφαίρεσης, η οποία χορηγήθηκε στον Γιώργο Μαζωνάκη και λίγα λεπτά μετά υπέστη ανακοπή.

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση σε ασθενή γίνεται αυστηρά σε νοσοκομειακό περιβάλλον, σε εξειδικευμένη μονάδα θεραπευτικής αφαίρεσης/αιμαφαίρεσης, με ειδικό μηχάνημα και κατάλληλα εκπαιδευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Η άδεια της κλινικής -στην οποία άφησε την τελευταία του πνοή ο Γιώργο Μαζωνάκης- αλλά και ο εξοπλισμός του ιατρείου βρίσκονται από την πρώτη στιγμή στο επίκεντρο των αρχών που προσπαθούν να εξακριβώσουν τις συνθήκες θανάτου του καλλιτέχνη.

Συγκεκριμένα ο νόμος της Υπουργικής Απόφασης Υ8/2058/1990, ΦΕΚ Β΄ 35/28.1.1991. στο άρθρο 3 προβλέπει ότι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση εκτελείται υπό την ευθύνη αρμόδιου γιατρού της Αιμοδοσίας και από εξειδικευμένο προσωπικό. 

Στην Ελλάδα υπάρχουν τέτοιες μονάδες εντός μεγάλων δημόσιων νοσοκομείων, τα οποία διενεργούν πλασμαφαίρεση σε απόλυτα ελεγχόμενο και ασφαλές νοσοκομειακό περιβάλλον.

Συγκεκριμένα, στην Αττική διενεργείται στα εξής:

• ΠΓΝ Αττικόν – Αιματολογική Μονάδα

Το νοσοκομείο αναφέρει ότι πραγματοποιεί θεραπευτική πλασμαφαίρεση σε ασθενείς του νοσοκομείου όταν υπάρχει ένδειξη. Επιπλέον, η Νευρολογική Κλινική αναφέρει πλασμαφαίρεση σε συγκεκριμένες σοβαρές νευρολογικές καταστάσεις, όπως μυασθενική κρίση/υποτροπή

• Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» – Μονάδα Τεχνητού Νεφρού

Η μονάδα Τεχνητού Νεφρού αναφέρει πώς υπάρχει η δυνατότητα πλασμαφαίρεσης, συγκεκριμένα με double filtration (διπλή διήθηση).

• Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό» – Νεφρολογική Κλινική

Η επίσημη σελίδα της κλινικής αναφέρει ότι διαθέτει δύο μηχανήματα πλασμαφαίρεσης

• Νοσοκομείο Μεταξά – Τμήμα Θεραπευτικής Αιμαφαίρεσης

Επισημαίνεται πώς το Τμήμα πραγματοποιεί θεραπευτική πλασμαφαίρεση, λευκαφαίρεση και αιμοπεταλιαφαίρεση.

Στη Θεσσαλονίκη:

Το νοσοκομείο διαθέτει ειδική Μονάδα Θεραπευτικής Πλασμαφαίρεσης, με δυνατότητα πλασμαφαίρεσης, ανοσοπροσρόφησης και LDL-αφαίρεσης.

Από τα ιδιωτικά μεγάλα νοσοκομεία, πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται στο:

Το νοσοκομείο αναφέρει ότι πραγματοποιεί θεραπευτική πλασμαφαίρεση σε ασθενείς του νοσοκομείου όταν υπάρχει ένδειξη. Επιπλέον, η Νευρολογική Κλινική αναφέρει πλασμαφαίρεση σε συγκεκριμένες σοβαρές νευρολογικές καταστάσεις, όπως μυασθενική κρίση/υποτροπή.

Η πλασμαφαίρεση γίνεται μόνο με αυστηρά ιατρικά πρωτόκολλα

Η ύπαρξη μηχανήματος ή μονάδας πλασμαφαίρεσης, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η θεραπεία είναι «ανοιχτή στο κοινό». Πρόκειται για θεραπεία που γίνεται όταν υπάρχει αυστηρή ιατρική ένδειξη και συνήθως μετά από παραπομπή/εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό ή την αντίστοιχη κλινική.

Το Υπουργείο Υγείας έχει εντάξει την θεραπευτική πλασμαφαίρεση σε επίσημα θεραπευτικά πρωτόκολλα,  με χαρακτηριστικό παράδειγμα την θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα, νόσος που προβλέπει την άμεση έναρξη πλασμαφαίρεσης μετά τη διάγνωση.

Τι έχουν δείξει οι μελέτες για την χρήση της πλασμαφαίρεσης εκτός ενδείξεων

Η πλασμαφαίρεση δεν είναι καινούργια ιατρική πράξη. Ακόμη υπό μελέτη είναι η υπόσχεση ότι τεχνικές αφαίρεσης και «καθαρισμού» του πλάσματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν πέρα από τις καθιερωμένες θεραπευτικές ενδείξεις, για πρόληψη, «αποτοξίνωση» ή αντιγήρανση.

Εκεί -αν και διεξάγονται παγκοσμίως ειδικές μελέτες- η επιστήμη δεν έχει ακόμη δώσει οριστική απάντηση.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society for Apheresis αφορούν θεραπευτικές ενδείξεις σε συγκεκριμένες ασθένειες, όχι τη φυσιολογική γήρανση.

Η ιδέα ότι με την αφαίρεση μεγάλου μέρους του πλάσματος μπορεί να μειώνονται ορισμένοι κυκλοφορούντες παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση είναι ακόμα υπό μελέτη. Μια έρευνα σε ανθρώπους του 2022 έδειξε μεταβολές σε βιοδείκτες που οι ερευνητές ερμήνευσαν ως «νεότερο» προφίλ.

Από την άλλη, πιο πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη σε υγιείς ενήλικες, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο έγκριτο Nature δεν βρήκε επιβεβαιωμένη επιγενετική «αναζωογόνηση» και συσχέτιση της διαδικασίας με την αντιγήρανση. Μάλιστα, σε ορισμένα επιγενετικά ρολόγια παρατηρήθηκαν μεταβολές προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι ίδιοι οι ερευνητές καταλήγουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα όχι μόνο για την αποτελεσματικότητα, αλλά και για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια.

Διευκρίνιση: Δεν είναι το ίδιο με το PRP

Η διαδικασία της πλασμαφαίρεσης δεν έχει καμία σχέση με την Αυτόλογη Μεσοθεραπεία, την Αυτόλογη Κυτταρική Θεραπεία και τη θεραπεία με αυξητικούς παράγοντες (PRP).

Το PRP, ή πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια, αφορά τη λήψη μικρής ποσότητας αίματος, την επεξεργασία του και την αξιοποίηση του κλάσματος που είναι πλούσιο σε αιμοπετάλια. Χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένα ιατρικά πεδία και σε ορισμένες εφαρμογές αισθητικής ή αναγεννητικής ιατρικής.

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι εντελώς διαφορετική διαδικασία και διαφορετικής κλίμακας: αφορά την εξωσωματική επεξεργασία του αίματος και την αφαίρεση/αντικατάσταση του πλάσματος.

Η χρήση της λέξης «πλάσμα» και στις δύο περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι πρόκειται για την ίδια θεραπεία.

Κείμενο από iatropedia.gr