- Το 35% των πολιτών στην Ελλάδα έχει δυσκολίες στην κατανόηση και αξιοποίηση πληροφοριών υγείας, με το 12% να έχει πολύ χαμηλή εγγραμματοσύνη υγείας, κάτι που αυξάνει τις δαπάνες στο σύστημα υγείας.
- Η «Εγγραμματοσύνη Υγείας» αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να εντοπίζει και να αξιολογεί αξιόπιστες πηγές υγείας, και είναι κρίσιμη για την πρόληψη και τη βελτίωση της φροντίδας.
- Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα «Αλφαβητάρι Υγείας» προσφέρει εύχρηστο εργαλείο για την κατανόηση ιατρικών όρων και τη βελτίωση της επικοινωνίας με τους επαγγελματίες υγείας, με στόχο την ενδυνάμωση των πολιτών στην αναζήτηση και αξιολόγηση πληροφοριών.
Το 35% των πολιτών αντιμετωπίζει προβλήματα στην κατανόηση και αξιοποίηση πληροφοριών υγείας.
«Eγγραμματοσύνη υγείας». Ένας όρος που στην ψηφιακή εποχή χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα. Τι είναι όμως και ποια η σημασία της στην πρόληψη και στην εξοικονόμηση πόρων στο σύστημα υγείας; Με ποιο τρόπο ο πολίτης θα ξεχωρίσει τις ακριβείς και σωστές πληροφορίες και θα μάθει να τις αναζητά σε αξιόπιστες πηγές; Πώς θα κατανοήσει καλύτερα την ιατρική ορολογία ώστε να διευκολυνθεί η επικοινωνία του με τον γιατρό;
Απαντήσεις στα ερωτήματα έδωσαν ειδικοί επιστήμονες σε εκδήλωση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας για την παρουσίαση ενός νέου εργαλείου ενίσχυσης της εγγραμματοσύνης Υγείας που είναι το «Αλφαβητάρι Υγείας». Πρόκειται για μια καινοτόμο ψηφιακή πλατφόρμα που επιτρέπει στους πολίτες να βρίσκουν άμεσα και έγκυρα πληροφορίες σχετικές με ιατρική ορολογία που έχουν ανάγκη, σε απλή και κατανοητή γλώσσα, ώστε να διευκολύνεται η επικοινωνία τους με το γιατρό τους.
Προτάσεις για την ενίσχυση της ενεργής συμμετοχής των ασθενών στην Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας
Το επίπεδο εγγραμματοσύνης υγείας του πληθυσμού
Σύμφωνα με μελέτες του Ινστιτούτου Πολιτικής της Υγείας, το 12% του πληθυσμού στην Ελλάδα έχει πολύ χαμηλά επίπεδα εγγραμματοσύνης υγείας, ενώ το 35% αντιμετωπίζει προβλήματα στην κατανόηση και αξιοποίηση υγειονομικών πληροφοριών. ‘Όπως επισήμανε, ο Δρ. Σπύρος Σαπουνάς, Ιατρός Ενδοκρινολόγος και Β’ Αντιπρόεδρος ΔΣ του ΕΟΦ, οι ασθενείς με χαμηλή εγγραμματοσύνη κοστίζουν στο σύστημα υγείας τέσσερις φορές περισσότερο, καθώς δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν σωστά τις πληροφορίες για την υγεία τους.
Τόνισε πως η εγγραμματοσύνη υγείας είναι κρίσιμη για την πρόληψη και την καλύτερη φροντίδα, αναφέροντας τη δική του εμπειρία ως ασθενής με νεανική αρθρίτιδα, όπου η ενημέρωση και η συνεργασία με τον γιατρό του οδήγησαν σε βελτιωμένη θεραπεία.
Τα βήματα εκπαίδευσης των ασθενών για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους
Τι είναι η «εγγραμματοσύνη υγείας»
Ο Δρ. Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αναφέρθηκε στην έννοια της «εγγραμματοσύνης υγείας», η οποία συχνά συγχέεται με το επίπεδο εκπαίδευσης ή γενικής γνώσης ενός ατόμου σχετικά με την υγεία του. Ωστόσο, ο όρος αφορά την ικανότητα του ατόμου να εντοπίζει αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης υγείας, να αξιολογεί τη χρησιμότητά τους και να λαμβάνει τεκμηριωμένες αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή του.
Η «εγγραμματοσύνη υγείας» συνδέεται άμεσα με την αντίληψη του κινδύνου, ενώ ο Δρ. Λιονής επεσήμανε την ανάγκη να εστιάσουμε στο ρόλο του σχολείου, των γονέων και των υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην ανάπτυξη αυτής της δεξιότητας, προκειμένου να βελτιωθεί η υγειονομική πρόληψη και η προαγωγή της υγείας.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς
«Σε μια εποχή καταιγισμού πληροφοριών, η βελτίωση της εγγραμματοσύνης στην υγεία μας βοηθά να ξεχωρίζουμε τις ακριβείς και σωστές πληροφορίες, κάτι που αποτελεί βασικό πυλώνα της ενημέρωσης των ασθενών», τόνισε η Α’ Αντιπρόεδρος της ‘Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Κατερίνα Κουτσογιάννη.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η ανάγκη για τη δημιουργία αυτού του εργαλείου προέκυψε από τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε η Ένωση Ασθενών σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Πολιτικών Υγείας. Σύμφωνα με την έρευνα, το 29% των πολιτών δυσκολεύονται να βρουν αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα των ασθενειών, ενώ το 27% αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις οδηγίες που συνοδεύουν τα φάρμακα.
Επιπλέον, το 14% των πολιτών θεωρούν πολύ δύσκολη την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των πληροφοριών υγείας στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ενώ το 24% δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε ακριβείς και αξιόπιστες πληροφορίες υγείας.
Κατά την τοποθέτησή του, ο Δρ. Ελευθέριος Θηραίος, Γενικός/Οικογενειακός Ιατρός, Διευθυντής του ΕΣΥ, Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης του Ο.ΔΙ.Π.Υ. Α.Ε. και Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών,μίλησε για τον ρόλο του Ο.Δ.Ι.Π.Υ. στη βελτίωση της εγγραμματοσύνης υγείας και την ενίσχυση της συμμετοχής των ασθενών. Όπως επισήμανε, στόχος είναι να εξασφαλιστεί η προσβασιμότητα στις υπηρεσίες υγείας και να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν ενημερωμένες και τεκμηριωμένες αποφάσεις για την υγεία τους.
Επιπλέον, ο Δρ. Θηραίος υπογράμμισε την ανάγκη για εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας ώστε να κατανοούν ότι διαχειρίζονται τις ανάγκες των ασθενών, όχι μόνο τα νοσήματα.
ΟΔΙΠΥ και Ένωση Σπάνιων Ασθενών Ελλάδος αναπτύσσουν την πύλη ORPHANET στα Ελληνικά
Κλείνοντας, εστίασε στην κρισιμότητα της υιοθέτησης ψηφιακών εργαλείων και της εξατομικευμένης φροντίδας για την ενδυνάμωση των ασθενών, ώστε να μπορούν να αξιοποιούν τη διαθέσιμη πληροφορία και να εκτιμούν τον κίνδυνο, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον πολλαπλών αναγκών και αναδυόμενων κρίσεων.
Τι περιλαμβάνει η νέα πλατφόρμα για το Αλφαβητάρι Υγείας
Η νέα αυτή πλατφόρμα έρχεται να καλύψει τις παραπάνω ανάγκες, προσφέροντας στους χρήστες ένα εύχρηστο εργαλείο που τους επιτρέπει να κατανοούν καλύτερα ιατρικούς όρους, να αξιολογούν τις πληροφορίες που δέχονται και να βελτιώνουν την επικοινωνία τους με τους επαγγελματίες υγείας.
Η πλατφόρμα είναι σχεδιασμένη ώστε να έχει την ίδια λειτουργικότητα με μια μηχανή αναζήτησης (όπως η wikipedia) και δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να αναζητούν έναν όρο και να λαμβάνουν μια περιεκτική και κατανοητή περιγραφή του. Παράλληλα, η πλατφόρμα παρέχει τη δυνατότητα πλοήγησης μέσω σχετικών όρων και ετικετών, διευκολύνοντας το χρήστη στην αναζήτηση και την κατανόηση της πληροφορίας.
Αξιοσημείωτο είναι δε, ότι η πλατφόρμα επιτρέπει την αναζήτηση όρων από οποιοδήποτε σημείο της σελίδας, ενώ παρέχει εύκολη πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες.
Πέρα από τους χρόνιους ασθενείς και τους φροντιστές, το Αλφαβητάρι Υγείας απευθύνεται και στο ευρύ κοινό, ενδυναμώνοντας τη δυνατότητα όλων να κατανοούν και να αξιολογούν τις ιατρικές πληροφορίες.
Η πλατφόρμα έχει ήδη καταχωρήσει πάνω από 600 ιατρικούς όρους και φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό σύμμαχο στην προσπάθεια για καλύτερη ενημέρωση και αυτονομία των πολιτών.
Στη συνέχεια, η κα. Κουτσογιάννη παρουσίασε τα επόμενα βήματα της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ σε ότι αφορά το Αλφαβητάρι Υγείας, το οποίο θα συνεχίσει να εξελίσσεται και να εμπλουτίζεται με νέους όρους, καθώς και με πολυμέσα όπως βίντεο, infographics και podcasts. Ανακοίνωσε μάλιστα τη διενέργεια εκστρατείας ενημέρωσης το 2025 με τίτλο: «Δέκα Μύθοι και Αλήθειες», που θα τρέξει η Ένωση Ασθενών με στόχο την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης γύρω από τα θέματα υγείας.
Σημειώνεται δε, ότι η επιστημονική εποπτεία και υποστήριξη της πλατφόρμας παρέχεται από καταξιωμένους επιστήμονες, μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής της Ένωσης Ασθενών, μεταξύ των οποίων είναι οι κ.κ.: Κυριάκος Σουλιώτης, Καθηγητής Πολιτικής Υγείας, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ, Μαρία Γαζούλη, Καθηγήτρια Βιολογίας – Νανοϊατρικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Αχιλλέας Γραβάνης, Καθηγητής Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης και τακτικός ερευνητής στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ, Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης, Μένη Μαλλιώρη, Ομότιμη Καθηγήτρια Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ, Πτυχιούχος Οδοντιατρικής και Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου, Δικηγόρος, Καθηγήτρια Δημοσίου Δικαίου Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Σταυρούλα Τσινόρεμα, Καθηγήτρια Σύγχρονης και Νεότερης Φιλοσοφίας και Βιοηθικής Πανεπιστημίου Κρήτης
