Balkan Insight: Η Ελλάδα στρέφεται στο ακριβό αμερικανικό LNG παρά τις αμφιβολίες για το κόστος
Η παραίτηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ δεν ανέκοψε τα σχέδια για τον Κάθετο Διάδρομο, την ώρα που ειδικοί αμφισβητούν την ανταγωνιστικότητα και τη χρηματοδότησή του

Η στροφή της Ελλάδας προς το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) συνεχίζεται παρά την παραίτηση της πρέσβειρας των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και τις αμφιβολίες ειδικών για το κόστος και την οικονομική βιωσιμότητα των σχετικών υποδομών, γράφει το Balkan Insight.
Η Γκίλφοϊλ παραιτήθηκε στα μέσα Οκτωβρίου, έχοντας υπηρετήσει επί 343 ημέρες, τη συντομότερη θητεία Αμερικανού πρέσβη στην Ελλάδα. Σύμφωνα με ευρέως διαδεδομένα δημοσιεύματα, η πρώην παρουσιάστρια του Fox News και πρώην αρραβωνιαστικιά του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ είχε απειλήσει να ρίξει την ελληνική κυβέρνηση και είχε ζητήσει «μίζα» 100.000 δολαρίων από Αμερικανό επιχειρηματία.
Είχε επίσης κατηγορηθεί ότι προωθούσε τα συμφέροντα της ελληνικής κατασκευαστικής εταιρείας Aktor στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, έργο που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ για τη μεταφορά αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς την κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία. Η ίδια αρνήθηκε τους ισχυρισμούς σε βάρος της.
Ο διάδρομος αναπτύσσεται σταδιακά και περιλαμβάνει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και, από φέτος, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Στόχος του είναι η μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Δύο ημέρες πριν από την παραίτηση Γκίλφοϊλ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου είχε δηλώσει ότι το έργο «αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή».
Το κόστος του αμερικανικού αερίου και οι εναλλακτικές
Κατά εκτιμήσεις ειδικών που επικαλείται το δημοσίευμα, η ελληνική επένδυση για τέσσερις νέους τερματικούς σταθμούς LNG και τις συνοδευτικές υποδομές αγωγών θα μπορούσε να φτάσει τα 2 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται η σχετικά υψηλή τιμή του αμερικανικού LNG και οι αμφιβολίες για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, εκτιμά ότι η Ελλάδα «θα πληρώσει» ώστε «οι ΗΠΑ να έχουν πελάτες για το πανάκριβο φυσικό αέριό τους». Προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αντικαταστήσει την εξάρτηση από τη Ρωσία με μια νέα εξάρτηση από αμερικανικό αέριο, το οποίο, όπως λέει, είναι ακριβότερο από το αλγερινό, το ιρανικό, το καταριανό ή το αζερικό.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), η Ελλάδα πλήρωσε το 2025 κατά μέσο όρο 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα για αμερικανικό LNG, τιμή υψηλότερη κατά 12% από τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ. Το ινστιτούτο προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα γίνουν ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου της Ευρώπης και της ΕΕ το 2026 και ότι έως το 2028 ενδέχεται να καλύπτουν το 80% των εισαγωγών LNG της Ένωσης.
Η ρωσική συμμετοχή στις εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών της ΕΕ μειώθηκε από περίπου 40% το 2021 σε περίπου 6% το 2025. Την ίδια περίοδο, οι εισαγωγές αμερικανικού LNG τριπλασιάστηκαν και έφτασαν σχεδόν το 58% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ένωσης.
Λίγες ημέρες μετά την ανάληψη καθηκόντων της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα, η Atlantic SEE LNG Trade, κοινοπραξία της Aktor και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, συμφώνησε με την αμερικανική Venture Global την προμήθεια τουλάχιστον 0,5 εκατ. τόνων LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030, με δυνατότητα αύξησης έως περίπου 1,5 εκατ. τόνους.
Η περιβαλλοντική δεξαμενή σκέψης Green Tank υπολόγισε τον Σεπτέμβριο ότι το κόστος διαμετακόμισης προς την Ουκρανία είναι έως και 76% χαμηλότερο μέσω χωρών όπως η Κροατία, η Γερμανία, η Λιθουανία ή η Πολωνία, σε σύγκριση με το αμερικανικό LNG μέσω Ελλάδας. Για την Ουγγαρία, οι διαδρομές μέσω Αυστρίας και Κροατίας είναι κατά 26% έως 45% φθηνότερες, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση.
Ο Νίκος Μάντζαρης, αναλυτής πολιτικής του Green Tank, δήλωσε ότι η Ελλάδα είναι «πολύ μη ανταγωνιστική». Ο διευθυντής Στρατηγικής και Ανάπτυξης του ΔΕΣΦΑ, Μιχάλης Θωμαδάκης, ανέφερε επίσης σε ενεργειακό συνέδριο στην Αθήνα ότι η διαδρομή από τη Ρεβυθούσα προς την Ουκρανία ήταν η τέταρτη φθηνότερη.
Ο ιδιοκτήτης της Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου υποστηρίζει ότι σημασία έχει και η διαθεσιμότητα: «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η αδυναμία εξασφάλισης επαρκών ποσοτήτων», δήλωσε τον Φεβρουάριο, χαρακτηρίζοντας τις μακροχρόνιες συμφωνίες κλειδί για την ασφάλεια εφοδιασμού και τη σταθερότητα των τιμών.
Οι τέσσερις νέοι σταθμοί και η χρηματοδότηση
Στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα η Ρεβυθούσα και η πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) της Αλεξανδρούπολης. Σχεδιάζονται ακόμη τέσσερις πλωτές μονάδες:
- Η Dioriga Gas στην Κόρινθο, από τη Motor Oil της οικογένειας Βαρδινογιάννη, με την Aktor να συζητά επίσης τη συμμετοχή της.
- Η Argos στον Βόλο, ιδιοκτησίας της εφοπλιστικής οικογένειας Δραγνή.
- Η μονάδα Θεσσαλονίκης από την Elpedison, η οποία ελέγχεται πλήρως από τη HELLENiQ ENERGY.
- Η νέα μονάδα στη Θράκη από τη Gastrade, κοινοπραξία πέντε ισότιμων εταίρων, μεταξύ των οποίων ο όμιλος Κοπελούζου.
Ο Μάντζαρης εκτιμά ότι οι τέσσερις σταθμοί θα κοστίσουν πάνω από 1 δισ. ευρώ, πριν από τις επεκτάσεις αγωγών και τις άλλες υποδομές. Ανάλυση του BIRN βάσει δημοσιευμένων στοιχείων κόστους δείχνει ότι μόνο οι σταθμοί ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 1,5 δισ. ευρώ. Το ύψος της κρατικής ή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης δεν έχει ανακοινωθεί και ειδικοί αμφιβάλλουν για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα χωρίς επιδοτήσεις.
Σύμφωνα με ανάλυση της Greenpeace Ελλάδας, η μονάδα της Αλεξανδρούπολης έλαβε περίπου 274 εκατ. ευρώ από την ΕΕ, ενώ ο Δημήτρης Κοπελούζος έχει αναφέρει συνολικό κόστος 490 εκατ. ευρώ. Οι αναβαθμίσεις της Ρεβυθούσας το 2007 και το 2018 κόστισαν περίπου 91 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν 32 εκατ. από ευρωπαϊκούς πόρους.
Ο Κοπελούζος εκτιμά το κόστος της νέας μονάδας Θράκης σε 650 εκατ. ευρώ. Το δημοσίευμα σημειώνει ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση φαίνεται απίθανη, καθώς η ΕΕ δεν θεωρεί πλέον επιλέξιμα τα έργα ορυκτού αερίου και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν τα δανειοδοτεί. Η Motor Oil αναφέρει ότι η μονάδα της Κορίνθου δεν μπορεί να είναι βιώσιμη και ανταγωνιστική χωρίς «κρατική ενίσχυση».
Ο ΔΕΣΦΑ απάντησε ότι αξιολογεί τα εναπομείναντα σημεία συμφόρησης και τις πιθανές επενδύσεις, με αποτελέσματα έως το τέλος του έτους. Δήλωσε ότι προτεραιότητά του είναι η αποτελεσματική ανάπτυξη υποδομών, η αποφυγή περιττών επενδύσεων και ο περιορισμός του πρόσθετου κόστους για τους χρήστες. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέφερε ότι δεν είχε χρόνο να απαντήσει, ενώ η Aktor και η ΔΕΠΑ δεν απάντησαν.
Οι συμφωνίες της Aktor και οι επιφυλάξεις
Η Wall Street Journal έχει γράψει ότι η Γκίλφοϊλ ταξίδεψε στο Νταβός με ιδιωτικό αεροσκάφος του Εξάρχου και συνέβαλε στην υπογραφή μνημονίων ή άλλων δηλώσεων ενδιαφέροντος για αμερικανικό LNG από χώρες της περιοχής, ιδίως μέσω της Aktor. Σύμφωνα με την εφημερίδα, στις συναντήσεις της συμμετείχε και ο Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας και εκπρόσωπος συμφερόντων της Aktor Χρήστος Μαραφάτσος. Ο Εξάρχου δεν αρνήθηκε τη μεταφορά της, αλλά δήλωσε ότι τηρήθηκαν οι διαδικασίες και αρνήθηκε οποιαδήποτε παρατυπία.
Στις 28 Απριλίου η Aktor LNG USA υπέγραψε 20ετή συμφωνία με την κρατική ALBGAZ της Αλβανίας, με εκτιμώμενα έσοδα 6 δισ. ευρώ. Μία ημέρα αργότερα υπέγραψε 20ετή συμφωνία με την ALUMINIJ INDUSTRIES στη Βοσνία και τη μητρική της M.T. Abraham για 0,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως από το 2030, με εκτιμώμενα έσοδα 3 δισ. ευρώ. Υπήρξαν επίσης συμφωνίες για μελλοντικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο στην Αλβανία και στο Μόσταρ.
Η Atlantic SEE LNG Trade υπέγραψε πέρυσι μνημόνια με την ουκρανική Naftogaz και τις ρουμανικές Nova Power & Gas και Transgaz. Ωστόσο, η Naftogaz δήλωσε στη Wall Street Journal ότι διέκοψε τις διαπραγματεύσεις με την Aktor, ενώ το αλβανικό υπουργείο Ενέργειας ανέφερε ότι αναμένει ολοκληρωμένη μελέτη σκοπιμότητας πριν πειστεί για την οικονομική βιωσιμότητα της συμφωνίας. Ο Εξάρχου δήλωσε τον Οκτώβριο ότι πρόκειται για «ολοκληρωμένη συμφωνία, χωρίς όρους».
Το μνημόνιο με τη ρουμανική Transgaz έληξε, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το δημοσίευμα, η Romgaz απέρριψε πρόταση 20ετούς προμήθειας αφού εντόπισε πιθανές ετήσιες ζημιές από 50 έως 310 εκατ. ευρώ.
Η θέση της ΕΕ και οι περιβαλλοντικές συνέπειες
Αξιωματούχος της ΕΕ αναγνώρισε τον σημαντικό ρόλο του αμερικανικού LNG στην απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, αλλά είπε ότι προτεραιότητα είναι η αποτελεσματικότερη χρήση των υφιστάμενων υποδομών. Όπως ανέφερε, το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου είναι «επαρκώς ανεπτυγμένο, καλά διασυνδεδεμένο και ευέλικτο».
Το IEEFA εκτιμά ότι, αν η Ευρώπη συνεχίσει να περιορίζει την κατανάλωση αερίου, η δυναμικότητα εισαγωγών LNG το 2030 θα μπορούσε να υπερβαίνει τη συνολική ζήτηση φυσικού αερίου και να είναι τριπλάσια της ζήτησης για LNG. Το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει κάλυψη άνω του 90% της εγχώριας ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές έως το 2035.
Ειδικοί που μίλησαν στο BIRN/Solomon συνδέουν την ελληνική πολιτική με την επιδίωξη στενότερης ευθυγράμμισης με τις ΗΠΑ. Ο Ρούσσος εκτιμά ότι η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη γεωπολιτική σημασία της, αλλά προσθέτει: «Δεν εισπράττουμε δικαιώματα ούτε τέλη διέλευσης».
Το δημοσίευμα αναφέρεται και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς και στις πρόσφατες συμφωνίες μέσω της HELLENiQ ENERGY με τις Chevron και ExxonMobil για έρευνες υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, στο βορειοδυτικό και στο νότιο Ιόνιο. Σε τελετή υπογραφής τον Φεβρουάριο του 2026, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Ελλάδα πιστεύει στον Κάθετο Διάδρομο ως εναλλακτική στο ρωσικό αέριο και θέλει να παράγει δικό της φυσικό αέριο.
Μελέτη του Πανεπιστημίου Κορνέλ τον Οκτώβριο του 2024 υπολόγισε ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του LNG σε ορίζοντα 20 ετών είναι κατά 33% χειρότερο από του άνθρακα, λόγω και των διαρροών μεθανίου. Τον περασμένο μήνα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε την αναβολή έως το 2030 του κανονισμού για το μεθάνιο. Υπέρ ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της ΝΔ Φρέντι Μπελέρης, Μανώλης Κεφαλογιάννης και Δημήτρης Τσιόδρας, καθώς και ο Εμμανουήλ Φράγκος της Ελληνικής Λύσης.
Το Politico ανέφερε ότι η ψηφοφορία ακολούθησε πολύμηνη εκστρατεία πίεσης εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Λίγο πριν από την ψηφοφορία, η ExxonMobil κατέβαλε 31.500 δολάρια για τη δημοσίευση άρθρου γνώμης στο Politico κατά των σχετικών περιορισμών.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.






































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.